แรงงานในอนาคต

โดย แบงก์กลิ้ง

นโยบายการปฏิรูปประเทศไทยสู่"ไทยแลนด์ 4.0" หากเป็นได้ตามภาพที่รัฐบาลวาดไว้ ประเทศไทยในเวอร์ชั่นใหม่จะเป็นการปฏิวัติอุตสาหกรรมสู่การนำเอาเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาใช้ในการผลิต โดยมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันด้วยประสิทธิภาพ

อุตสาหกรรม 4.0 จะมีการนำเอาหุ่นยนต์ คอมพิวเตอร์และระบบใหม่ๆ มาใช้ ซึ่งจะทำให้มีการเลิกจ้างงานและการสร้างงานใหม่ ซึ่งงานที่โดนแทนที่ส่วนใหญ่จะเป็นพวกงานออฟฟิศที่ทำงานซ้ำๆ ในโรงงาน เป็นต้น

ฉะนั้น ในภาคแรงงาน ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในวงจรเศรษฐกิจก็จะต้องปฏิวัติตัวเองเพื่อความอยู่รอด แรงงานจะต้องเพิ่มทักษะ หรือยกระดับฝีมือตนเองให้มากขึ้น เพื่อให้สามารถทำงานที่ซับซ้อนขึ้น มีความคิดสร้างสรรค์สามารถวิเคราะห์และบริหารจัดการได้ ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่ง่าย

หากติดตามสถานการณ์แรงงานมาตลอดจะเห็นว่ามีปัญหาในทุกด้าน โดยเฉพาะคุณภาพแรงงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) ระบุว่า เรื่องคุณภาพแรงงานยังคงมีปัญหาทุกสาขาตลอดระยะเวลาเกือบ 20 ปีที่ผ่านมา พบว่าแนวโน้มผลิตภาพแรงงานของไทยไม่เติบโตมากนัก หากเทียบกับประเทศในอาเซียน เช่น สิงคโปร์ มาเลเซีย พบว่าผลิตภาพแรงงานของไทยยังคงตามหลังทั้งสองประเทศนี้อยู่ค่อนข้างมาก

นอกจากนี้ การศึกษาไม่สามารถสร้างงานให้กับแรงงานระดับอุดมศึกษาได้ เนื่องจากไม่สามารถผลิตกำลังคนที่ตรงกับความต้องการของตลาดแรงงานอย่างสาขาท่องเที่ยว เด็กที่จบมาก็ไม่ได้ทำในสายงาน แต่ไปทำงานในกิจการอื่นๆ

หากฝีมือแรงงานยังย่ำอยู่กับที่ ในอนาคตการที่อุตสาหกรรมต่างๆ จะนำเอาหุ่นยนต์และเครื่องจักรเข้ามาใช้แทนแรงงานคน จึงมีโอกาสสูงมากจริงๆ และอาจจะมาเร็วกว่าที่คิดอีกด้วย

ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในเรื่องแรงงานควรสนับสนุนธุรกิจที่มีการลงทุนเน้นนวัตกรรมและกลยุทธ์ การเพิ่มประสิทธิภาพธุรกิจ เพื่อขยายขีดความสามารถและโอกาสให้ได้มากที่สุด อีกทั้งเก็บข้อมูลที่สำคัญเพื่อเป็นประโยชน์ในการวิเคราะห์ทักษะที่จำเป็นในอนาคตและแนวโน้ม ทิศทางอาชีพ เน้นการ เตรียมคนที่มีคุณภาพตั้งแต่ระบบการศึกษา

การเพิ่มทักษะฝีมือให้แรงงานเป็นหน้าที่ของกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมที่จะต้องปรับการทำงานและวางยุทธศาสตร์ เพื่อไปสู่การพัฒนาแรงงาน สร้างมาตรฐานฝีมือแรงงาน สร้างโครงการต่างๆ ฝึกอบรม ที่เป็นการเรียนรู้นอกห้องเรียน เพื่อให้ได้แรงงานที่มีคุณภาพ

ในอนาคตทิศทางตลาดแรงงานในยุคไทยแลนด์ 4.0 จะเปลี่ยนแปลงไป โดยเทคโนโลยีจะเข้ามามีบทบาทในโลกของการทำงานและการใช้ชีวิตส่วนตัวจนกลายเป็นชีวิตเดียว แรงงานจะแข่งขันด้วยความคิด มากกว่ากำลังแรงงาน นอกจากนี้ การทำงานจะถูกเชื่อมโยงด้วยอินเทอร์เน็ตและเทคโนโลยีตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ รูปแบบการทำงานจะเปลี่ยนไป แรงงานจะทำงานที่ไหน เวลาใดก็ได้

สำหรับอุตสาหกรรมการผลิตจะถูกพัฒนาจากกึ่งอัตโนมัติเป็นอัตโนมัติ และกลายเป็นการใช้เทคโนโลยีขั้นสูง ในอนาคตตลาดแรงงานจะเป็นตัวกำหนดทิศทางของการศึกษาทั้งในเรื่องของหลักสูตร วิธีการเรียนการสอน ภาษาที่จำเป็นของโลกการทำงาน นอกจากภาษาที่ 2 อาจจะยัง ไม่พอต้องภาษาที่ 3 และภาษาเทคโนโลยี

การเตรียมความพร้อมเข้าสู่ไทยแลนด์ 4.0 จะยังไม่สามารถเกิดขึ้นได้ในระยะนี้ แต่ในอนาคตจะไปในทางนี้อย่างแน่นอน ทั้งนายจ้างและลูกจ้างต่างก็ต้องปรับตัวเข้าหากัน ความยืดหยุ่นของการทำงาน ขณะนี้อัตราการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตในประเทศไทยยังเป็นสัดส่วนที่ไม่สูงมากนัก ยังคงมีประชากรเกือบครึ่งหนึ่งที่ยังไม่ได้ใช้อินเทอร์เน็ต และยังต้องพัฒนาอีกในหลายๆ ทาง เพื่อไปสู่เป้าหมายเดียวกันในการขับเคลื่อนประเทศไทย

แต่ในขณะนี้แค่ปรับค่าจ้างขั้นต่ำเฉลี่ยวันละ 5-30 บาท ตามค่าครองชีพรายจังหวัด นายจ้างก็โอดโอยว่าต้นทุนเพิ่มมาก ทางด้านลูกจ้างก็บ่นว่าอยู่ไม่ไหวเพราะราคาสินค้าสูงขึ้นมาก ซึ่งเป็นปัญหาเฉพาะหน้าแต่ในอนาคตตลาดแรงงานจะเปลี่ยนไป ซึ่งทุกฝ่ายคงจะต้องตามให้ทัน