ทำไมเราเสี่ยงเป็นไขมันในเลือดสูง

เรื่อง ภาดนุภาพ เอเอฟพี, รอยเตอร์ส

ตอนที่เราเกิดมาใหม่ๆ หลอดเลือดของเราจะสะอาด ไขมันในเลือดจะต่ำมากและยังไม่มีไขมันเกาะที่ผนังหลอดเลือดสักเท่าไร แต่เมื่อเราอายุมากขึ้นและมีพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม เราก็จะเป็นโรคไขมันในเลือดสูง และจะมีไขมันมาเกาะที่ผนังหลอดเลือดสะสมมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งเป็นสาเหตุหลักทำให้เราตกอยู่ในความเสี่ยงที่จะมีอายุไม่ยืน

ความน่ากลัวของโรคนี้ไม่ได้อยู่ที่ตัวมันเอง แต่อยู่ที่โรคที่จะเป็นหลังจากเรามีไขมันในเลือดสูง เพราะเมื่อ ไขมันซึ่งเกาะที่ผนังหลอดเลือดมีมากขึ้น หลอดเลือดก็จะมีช่องเล็กลง (หลอดเลือดตีบ) ทำให้เลือดไหลผ่านได้ยากขึ้น หัวใจก็ต้องทำงานหนักมากขึ้น เพราะต้องใช้แรงมากขึ้นในการผลักดันให้เลือดไหลเวียนได้ทั่วร่างกาย จึงส่งผลให้ความดันของเราสูงขึ้นจนเป็น "โรคความดันสูง"

นอกจากนี้ หากหลอดเลือดที่ตีบหรืออุดตันเป็นหลอดเลือดที่หัวใจ ก็จะทำให้มีโอกาสเป็น "โรคหัวใจวาย" แล้วเสียชีวิตได้เลย หรือหากเป็นหลอดเลือดที่สมองตีบหรืออุดตัน ก็มีโอกาสที่หลอดเลือดในสมองจะแตก ทำให้เป็น "อัมพฤกษ์ อัมพาต" หรือตายได้เช่นกัน หรือหากเกิดการตีบตันที่หลอดเลือดอวัยวะเพศ ก็จะทำให้ "สมรรถภาพทางเพศเสื่อม" ได้ หรือหากตีบตันที่หลอดเลือดที่เลี้ยงตับก็ทำให้เป็น "โรคตับ" ได้อีกเช่นกัน

พูดง่ายๆ ว่าโรคไขมันในเลือดสูงเป็นต้นเหตุของโรคเรื้อรังเกือบทั้งหมด เมื่อมีไขมันในเลือดสูงในบริเวณไหน อวัยวะตรงนั้นก็จะมีปัญหานั่นเอง แล้วในปัจจุบันเริ่มมีผลงานวิจัยทางการแพทย์ที่ระบุว่า การอุดตันของหลอดเลือด อาจไม่ได้เกิดจากมีไขมันไปเกาะเพียงอย่างเดียว แต่อาจจะเกิดจากการอักเสบบวมของหลอดเลือด ก็เป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้หลอดเลือดตีบตันได้เช่นกัน

ไขมันดีและไม่ดี

ไขมันในเลือดมีอยู่หลายชนิด แต่ที่มีความสำคัญ ได้แก่ คอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์ โดยไขมันในเลือดก็จะเหมือนไขมันในอาหารที่มีทั้งส่วนที่เป็นประโยชน์และส่วนที่เป็นโทษ

- ไขมันดี หรือ HDL (High Density Lipoprotein) ไขมันประเภทนี้จะทำหน้าที่ลำเลียงคอเลสเตอรอลไปใช้ที่ตับ ทำให้ไขมันอุดตันตามเส้นเลือดน้อยลง ฉะนั้นไขมันประเภทนี้ยิ่งเรามีมากก็ยิ่งดี (อย่างต่ำควรมากกว่า 40-45 มิลลิกรัม/เดซิลิตร) ไขมันประเภทนี้จะมีมากในอาหารที่มีกรดไขมันไม่อิ่มตัว เช่น ปลา และถั่ว

- ไขมันไม่ดี หรือ LDL (Low Density Lipoprotein) หากเรามีไขมันประเภทนี้มากเกินไป (มากกว่า 130 มิลลิกรัม/เดซิลิตร) ไขมันหรือคอเลสเตอรอลเหล่านี้จะไปสะสมอยู่ตามผนังหลอดเลือดแดงทั่วร่างกาย เราจึงต้องควบคุมไม่ให้มีไขมันประเภทนี้มากเกินไป ซึ่งไขมันประเภทนี้จะมีมากในอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง เช่น ไขมันสัตว์ (ยกเว้นปลา) น้ำมันปาล์ม น้ำมันมะพร้าว เนย และชีส

- ไตรกลีเซอไรด์ (Triglyceride) เป็นไขมันอีกชนิดหนึ่งที่เป็นแหล่งพลังงานสำคัญของร่างกาย โดยอาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล รวมทั้งโปรตีนที่เหลือใช้ จะถูกเปลี่ยนเป็นไตรกลีเซอไรด์และถูกเก็บสะสมไว้ที่ชั้นไขมัน เพื่อเป็นพลังงานสำรอง นอกจากนี้ไตรกลีเซอไรด์ยังช่วยในเรื่องการดูดซึมวิตามิน A D E K อีกด้วย

อย่างไรก็ตาม มีข้อมูลบ่งชี้ว่าการมีไขมันชนิดนี้มากเกินไป (มากกว่า 150 มิลลิกรัม/เดซิลิตร) ก็จะทำให้เราเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดตับอ่อนอักเสบ (ทำให้เป็นเบาหวาน) โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้ที่อ้วน เป็นเบาหวาน ความดันสูง และมีระดับ HDL ต่ำ ด้วยเหตุนี้เราจึงต้องควบคุมไม่ให้มีไตรกลีเซอไรด์มากเกินไปเช่นกัน ซึ่งไขมันประเภทไตรกลีเซอไรด์นี้จะมีมากในไขมันสัตว์นั่นเอง n