เมืองจักรยาน

แสงไฟตะเกียง

หลายประเทศทั่วโลกได้เปลี่ยนวิธีการเดินทางเพื่อลดมลภาวะทางอากาศให้มากที่สุด ด้วยการสนับสนุนและผลักดันเปลี่ยนพฤติกรรมของประชาชนให้หันมาใช้จักรยานแทนการใช้รถยนต์ส่วนบุคคล ด้วยค่าใช้จ่ายสำหรับเช่าเพียงน้อยนิดก็สามารถเดินทางได้สะดวก รวดเร็ว ปลอดภัย ที่สำคัญได้ออกกำลังกาย

ถึงกระนั้น แม้ความนิยมปั่นจักรยานในกรุงเทพมหานคร (กทม.) จะเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่ความตื่นตัวเรื่องจักรยานและการสร้างเมืองแห่งจักรยานยังคงได้รับการรณรงค์จากภาครัฐและเอกชนเป็นไปอย่างช้าๆ เห็นได้จากการปลุกปั้นโครงการคาร์ฟรีเดย์ ซึ่งเกิดขึ้นเพียงปีละครั้งเท่านั้น

อีกปัจจัยหนึ่ง คือ สภาพแวดล้อมทางกายภาพของท้องถนนที่ยังเป็นหลุ่มเป็นบ่อขาดการซ่อมแซม ยิ่งไปกว่านั้นทัศนคติว่าการปั่นจักรยานยังเสี่ยงอันตรายอยู่มาก และต้องกล้าบ้าบิ่นมากพอที่จะปั่นออกจากบ้านไปยังที่ทำงานได้ เพราะผู้ใช้รถยนต์ยังคงมองเห็นจักรยานเป็นแมลงวันบนถนน กลายเป็นข่าวความสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินอยู่บ่อยครั้ง

ก่อนหน้านี้ กทม.ได้เดินหน้านโยบายขีดสี ตีเส้นทางจักรยาน หลายแห่งยังใช้ไม่ได้จริง เพราะทางจักรยานได้เปลี่ยนสภาพกลายเป็นตีเส้นให้รถยนต์ แท็กซี่ รถสองแถว รถตุ๊กตุ๊ก จับจองเป็นที่จอดตลอดแนวหลายกิโลเมตร ยิ่งทำให้น่าเสียดายที่ต้องเสียงบประมาณจำนวนมหาศาล ถูกเททิ้งลงบนถนนเพียงเพราะบางคนขาดจิตสำนึกและเจ้าหน้าที่ผู้รักษากฎหมายไม่ปฏิบัติภารกิจอย่างเคร่งครัด

ล่าสุด กทม.มีแนวคิดขยายพื้นที่ให้บริการจักรยานสาธารณะในพื้นที่ กทม.โดยการเปิดโอกาสให้เอกชนเข้ามาร่วมแข่งขันเพื่อให้บริการเช่าจักรยานตามที่สาธารณะ เช่น บริษัทยักษ์ใหญ่จากหลายประเทศอย่าง โอไบค์, โมไบค์ และออเร้นท์ ได้เข้ามาหารือกับสำนักการจราจรและขนส่ง (สจส.) ถึงแนวทางการดำเนินการและการขออนุญาต กทม.นำจักรยานมาให้บริการประชาชนสำหรับเชื่อมต่อการเดินทางในพื้นที่ กทม.แบบ ไร้สถานีจอด โดยใช้ระบบคิวอาร์โค้ด ซึ่งต้องสมัครสมาชิกและใช้บริการยืม-คืนผ่านแอพพลิเคชั่นเท่านั้น เชื่อมต่อด้วยระบบจีพีเอส ทำให้ทราบได้ว่าจักรยานแต่ละคันจอดอยู่ที่ใดบ้าง

ทว่า เรื่องนี้ยังไม่ได้ข้อสรุปว่าจะอนุญาตให้มีจักรยานไร้สถานีจอดได้หรือไม่ และจะมั่นใจได้อย่างไรว่าผู้ใช้ไม่นำจักรยานไปจอดขวางทางเท้า กระทบต่อผู้ที่สัญจรไปมา หรือบริษัทจะมีวิธีการควบคุมให้การจอดรถเป็นระเบียบเรียบร้อยได้อย่างไร กลายเป็นคำถามที่ต้องมีวิธีการรับมือชัดเจนก่อน ไม่เช่นนั้นเมื่อผู้ใช้จักรยานเมื่อถึงจุดหมายแล้ว ภาพที่เกิดขึ้นคือจักรยานจำนวนมากถูกจอดทิ้งระเนระนาดกลาดเกลื่อนกีดขวางทางเท้าพบเห็นได้ทุกแห่ง ปัญหาเหล่านี้เกิดขึ้นแล้วในเมืองกว่างโจว ประเทศจีน หากประเทศไทยไม่เตรียมมาตรการแก้ไขไว้ รับรองได้ว่าในอนาคตจะไม่ต่างจากกว่างโจวทุกวันนี้ และยิ่งกลายเป็นเพิ่มภาระให้กับทางเท้ามากขึ้นไปอีกหนึ่งเรื่อง

อย่างไรก็ตาม แม้เป้าหมายลดการใช้รถยนต์ส่วนตัวบนท้องถนนจะยังไม่ถึงฝัน แต่เชื่อได้ว่าจักรยานสาธารณะเกิดขึ้นได้จริงแน่นอน หากทุกฝ่ายร่วมกันเปลี่ยนพฤติกรรมหันมาใช้จักรยานให้มากขึ้น ไม่เฉพาะเวลาออกกำลังกาย แต่ต้องใช้ในชีวิตประจำวันด้วย ทั้งเด็ก ผู้ใหญ่ เริ่มต้นได้ที่บ้าน โรงเรียน รวมถึงในมหาวิทยาลัย เดินทางไปไหนใกล้ๆ ไม่ต้องขับรถยนต์ โดยรณรงค์และสนันสนุนที่มากพอ ความฝันที่ว่า "กรุงเทพฯ เมืองแห่งจักรยาน" ก็อยู่ไม่ไกลเกินเอื้อม n