ห้องสมุดสีเขียว

วิฑูรย์ สิมะโชคดี

เมื่อวันที่ 1 ธ.ค. 2560 นี้ สำนักงานประกันคุณภาพ แห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้จัด "โครงการรางวัลคุณภาพ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ครั้งที่ 11 ประจำปี 2560" เพื่อเป็นกลไกสำคัญในการผลักดันระบบคุณภาพการศึกษาให้เกิดการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง และเกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่เป็นแนวปฏิบัติที่ดีของหน่วยงานภายในและภายนอกมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยกระตุ้นให้บุคลากรทุกระดับให้ความสำคัญและมีส่วนร่วมในการปรับปรุงคุณภาพอย่างต่อเนื่อง

หนึ่งในโครงการที่สมควรเล่าสู่กันฟัง ก็คือ โครงการ "ห้องสมุดสีเขียว"

สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งมีนโยบายการพัฒนา ห้องสมุดให้เป็น Green Library ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2553 เพื่อขานรับ "นโยบาย Green University" ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยมุ่งเน้น การสร้างสรรค์สภาพแวดล้อมเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ในเรื่องการประหยัดพลังงานและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ร่วมจุดประกายความคิดและการสร้างความตระหนักรู้ด้านการอนุรักษ์พลังงานให้เกิดกับนิสิตและบุคลากรในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ตลอดจนถึงผู้ใช้บริการสำนักหอสมุด ขยายผลจากบุคคลสู่ชุมชนสู่สังคม ซึ่งจะนำไปสู่ความเข้าใจและความร่วมมือในการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อมในระดับชาติและเป็นไปตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs : Sustainable Development Goals)

ห้องสมุดที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เป็นแนวคิดใหม่ของห้องสมุดในประเทศไทยเมื่อ 8 ปีที่แล้ว ด้วยเหตุที่คนส่วนใหญ่ไม่เห็นความสำคัญและไม่เห็นความสัมพันธ์ระหว่างห้องสมุดกับเรื่องของพลังงานและ สิ่งแวดล้อม เนื่องจากห้องสมุดเป็นหน่วยบริการความรู้ ที่ไม่ได้ใช้พลังงานมากเหมือนธุรกิจบริการอื่นๆ อย่างเช่น โรงแรม หรือห้างสรรพสินค้า

อีกทั้งห้องสมุดไม่ได้ปล่อยของเสียออกสู่สิ่งแวดล้อมเหมือนโรงงานอุตสาหกรรม หลายคนจึงคิดว่าห้องสมุดไม่น่าจะมีบทบาทอะไรในเรื่องการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม การเชื่อมโยงความคิดและชี้ให้ผู้เกี่ยวข้องเห็นถึงความสำคัญของห้องสมุดสีเขียว ในฐานะที่เป็นหน่วยบริการความรู้ที่มีบทบาทสำคัญต่อการกระจายและเผยแพร่ความรู้ด้านพลังงานและ สิ่งแวดล้อมให้กับชุมชนและสังคม จึงเป็นเรื่องท้าทาย จำเป็นต้องศึกษาและทำความเข้าใจในหลักการของการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม เพื่อเชื่อมโยงกับบริบทของห้องสมุด โดยได้ทำการวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค ในการดำเนินงานเป็นเบื้องต้น

การพัฒนาห้องสมุดสีเขียวได้น้อมนำหลักการทรงงานในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร มาใช้เป็นแนวทางการดำเนินงาน บริหารจัดการตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ลดการใช้พลังงานใช้งบประมาณและทรัพยากรอย่างคุ้มค่า นำวัสดุเหลือใช้กลับมาใช้ใหม่ (Reduce Reuse Recycle Repair Upcycle) ใช้งบประมาณอย่างประหยัดและมีเหตุผล โดยกำหนดแนวทางการดำเนินงานไว้ใน 4 เรื่อง คือ ประหยัดพลังงานและลดการใช้ทรัพยากร ปรับปรุงสภาพแวดล้อมให้น่าอยู่และน่าใช้ บริการสร้างความตระหนักรู้ให้เกิดกับผู้ให้บริการและผู้ใช้บริการ และขยายแนวความคิดสร้างเครือข่ายความร่วมมือห้องสมุดสีเขียว

จากการขับเคลื่อนงานอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม ตลอด 8 ปีที่ผ่านมาส่งผลให้สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้รับรางวัลอาคารอนุรักษ์พลังงาน BEAT 2010 เป็น Eco-Library แห่งแรกของประเทศ เป็นห้องสมุดแรกที่ก้าวสู่การเป็นห้องสมุดคาร์บอนนิวทรัลและเป็นห้องสมุดสีเขียวแห่งแรกของประเทศ ที่ได้รับการรับรองตามมาตรฐานห้องสมุดสีเขียวของสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ

ทั้งหมดทั้งปวงนี้ ทำให้ "ห้องสมุดสีเขียว" ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้รับการตัดสินรางวัล "คุณภาพดีเยี่ยม" ครับผม!