(ไม่) ธรรมชาติ
....ฐาปนา
เดี๋ยวนี้ กระแส
“ธรรมชาติ” มาแรง โดยเฉพาะสินค้าอาหาร เนื่องจากคนเรามีความห่วงใยเรื่องสุขภาพมากขึ้น และคนจำนวนมากมีกำลังซื้อมากขึ้น เมื่อบวกทุกอย่างเข้าด้วยกัน ทำให้อาหารเพื่อสุขภาพจากธรรมชาติเป็นสิ่งสำคัญที่มีมูลค่าสูงในแทบทุกตลาด ไม่ว่าจะเป็นอเมริกา ยุโรป หรือเอเชียที่พูดเรื่องนี้ เพราะเห็นข่าวอาหารชนิดหนึ่ง ที่เคย
“ปะ” ข้างบรรจุภัณฑ์ว่า All natural หรือผลิตจากธรรมชาติล้วนๆ แต่มาตอนนี้ ต้องเอาคำนี้ออกเสียแล้ว นั่นคือ ผลิตภัณฑ์ไอศกรีมยี่ห้อดังระดับโลก เบน แอนด์ เจอร์รีส์ (Ben & Jerry's) ที่ถูกศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์เพื่อผลประโยชน์สาธารณะของสหรัฐอเมริกาแจ้งให้ตัดคำนี้ออกจากทุกผลิตภัณฑ์ตามข่าวบอกว่า ศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์ฯ ส่งจดหมายไปถึงยูนิลีเวอร์ ซึ่งเป็นบริษัทแม่ของเบน แอนด์ เจอร์รีส์ ตั้งแต่เดือน ส.ค. เพื่อบอกว่ามีสินค้าของบริษัทประมาณ 50 รายการ ที่ติดฉลากไม่เหมาะสม มีไอศกรีมมากถึง 36 รส ที่มีการใช้ส่วนประกอบซึ่งศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์ฯ ระบุว่า ที่ไม่ได้มาจากธรรมชาติล้วน เช่น โกโก้ที่ถูกทำให้เป็นด่าง สารให้ความหวานที่ผลิตจากแป้งข้าวโพด และน้ำเชื่อมข้าวโพด นอกจากนี้ ยังมีกรดไขมันชนิดทรานส์ที่ทำให้อาหารเก็บได้นานขึ้น
ทั้งหมดนี้ มีการตีความว่า แม้จะมีส่วนประกอบจากธรรมชาติ แต่ก็มาปรุงแต่งก่อนในโรงงาน จึงไม่อาจจะบอกได้ว่า
“ธรรมชาติล้วน”โจสเตน โซเฮม หัวหน้าผู้บริหารของเบน แอนด์ เจอร์รีส์ บอกว่า ยังมั่นใจในสินค้าทั้งหมดว่ามาจากธรรมชาติล้วนๆ จริงๆ ซึ่งผู้บริโภคที่มีเหตุผลจะเข้าใจความหมายของคำนี้ได้เป็นอย่างดี
อย่างไรก็ตาม เพื่อไม่ให้มีคำถามต่อไป บริษัทก็ตัดสินใจยอมถอย ด้วยการถอดคำว่า
“ธรรมชาติล้วน” ออกไป และต่อจากนี้ บริษัทจะพยายามสร้างความเข้าใจกับผู้บริโภค ถึงสิ่งที่เป็น “คุณค่า” ในการทำงานของบริษัท เช่นการซื้อนมจากฟาร์มที่ดำเนินงานแบบกิจการครอบครัว ไม่มีการใช้ฮอร์โมนเร่งโต รวมถึงการใช้ไข่จากแหล่งที่ได้รับการรับรองว่า มาจากไก่ที่ไม่ได้เลี้ยงในกรง เป็นต้นเรียกว่า ยอมถอยก้าวหนึ่ง แต่จะรุกคืบไปอีกด้านหนึ่ง
ถ้าดูทางด้านเทคนิคแล้ว เบน แอนด์ เจอร์รีส์ ไม่ได้ถูก
“ห้าม” ให้ใช้คำว่า “ธรรมชาติล้วน” เพราะองค์การอาหารและยาสหรัฐซึ่งเป็นผู้ดูแลสินค้าอาหารอย่างเป็นทางการเองก็ไม่ได้กำหนดความหมายที่แน่ชัดของคำนี้ โดยโฆษกขององค์การอาหารและยาสหรัฐออกมาบอกว่า ไม่คัดค้านการใช้คำนี้ ถ้าไม่ได้ใช้แบบชี้นำในทางที่ผิด และสินค้าไม่ได้ใส่สี หรือสารสังเคราะห์อื่น ซึ่งหากดูแค่นี้ เบน แอนด์ เจอร์รีส์ ก็น่าจะยังใช้คำว่า “ธรรมชาติล้วน” ได้ต่อไปแต่ไม่ว่าอย่างไร บริษัทก็ยอมถอยไปก่อนแล้ว และศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์ฯ ซึ่งเป็นผู้ริเริ่มข้อเรียกร้องนี้ก็แสดงความยินดีในการตัดสินใจดังกล่าว
“
เบน แอนด์ เจอร์รีส์ ทำสิ่งที่ถูกต้องแล้ว ในการเอาคำว่าธรรมชาติล้วนออกจากป้าย เพราะสินค้ามีส่วนผสมที่ทำมาจากโรงงาน” ไมเคิล เอฟ จาคอบสัน กรรมการบริหารของ ศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์ฯ กล่าว และเสริมว่า องค์การอาหารและยาสหรัฐควรจะทำสิ่งที่เป็นประโยชน์กับผู้บริโภค และผู้ผลิตอาหาร ด้วยการกำหนดความหมายที่แน่ชัดของคำว่า “ธรรมชาติ” ไปเลยว่า จะใช้กับส่วนผสมอะไรได้บ้าง จะได้ไม่ต้องมาสับสนกันแบบนี้อีกจะว่าไปแล้ว ข้อเสนอของศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์ฯ ก็เป็นข้อเสนอที่ดีที่ควรจะมีการบอกกันชัดๆ ถึงความหมายต่างๆ ที่แน่นอน เพราะปัจจุบันนี้ ผลิตภัณฑ์ประเภทอาหารและยามีหลากหลาย มีการพัฒนาไปสู่รูปแบบใหม่ๆ ใช้ส่วนประกอบใหม่ๆ และมีข้อความโฆษณามากมายที่อาจจะก่อให้เกิดความเข้าใจที่ไม่ตรงกัน หากองค์การอาหารและยา ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักที่ดูแล จะออกระเบียบเพื่อให้ทุกอย่างเข้าระบบ เป็นระเบียบที่แน่ชัดตรงกัน ก็น่าจะเป็นการช่วยลดความขัดแย้งได้ และทำให้ผู้ผลิต และผู้บริโภคมีความเข้าใจตรงกัน
ที่บอกอย่างนี้ ไม่เฉพาะองค์การอาหารและยาของสหรัฐเท่านั้น แต่รวมถึงองค์การอาหารและยาของไทยด้วย ที่น่าจะทำให้ทุกอย่างง่าย ชัดเจน ผู้บริโภคเข้าใจทุกผลิตภัณฑ์อย่างถ่องแท้ เพราะปัจจุบันนี้ยังมีอีกหลายประเด็นที่ผู้บริโภคน่าจะสับสน เช่น คำว่า ออร์แกนิก ธรรมชาติ ปลอดสาร ไม่มีผลข้างเคียง ทดสอบแล้ว ฯลฯ
แต่ที่แน่ๆ จากข่าวนี้ คงต้องปรบมือให้เบน แอนด์ เจอร์รีส์ ที่ยอมถอยง่ายๆ ไม่โต้ ไม่เถียง แม้จะมีประเด็นให้เถียงได้ แต่บริษัทก็ขอให้ผู้บริโภคเป็นผู้ตัดสินใจเอง ซึ่งก็น่าจะเป็นเรื่องดีที่ไม่ต้องทะเลาะกันให้เสียเวลา และความพยายามในการให้ข้อมูลต่างๆ กับผู้บริโภค ก็เป็นเรื่องที่ถูกต้อง ซึ่งผู้ประกอบการในธุรกิจอาหารที่ต้องการจะบอกว่า ตัวเองมีความแตกต่าง ก็ควรจะใช้เรื่องนี้เป็นกรณีศึกษาว่า สามารถสื่อสารกับผู้บริโภคได้หลากหลายวิธี เพื่อให้ไปถึงจุดหมายที่จะทำให้ผู้บริโภคได้รู้ว่า สินค้ามีดีอย่างไร แตกต่าง และเหนือกว่าอย่างไร
ส่วนจะชอบใจหรือไม่ ยอมควักกระเป๋าแพงกว่าเพื่อซื้อมาบริโภคหรือไม่ ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของผู้บริโภคเอง
