วาระทางการค้าใหม่ กับท่าทีสมาชิก WTO

ชลธิชา ภัทรสิริวรกุล

เมื่อสัปดาห์ก่อนสถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (องค์การมหาชน) หรือไอทีดี ได้ร่วมกับองค์การการค้าโลก (ดับเบิ้ลยูทีโอ) จัดเสวนาเชิงนโยบายในระดับภูมิภาคขึ้น เพื่อเปิดพื้นที่เกี่ยวกับแนวโน้มการค้าของโลก และท่าทีของประเทศในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกที่จะเกิดขึ้นในเวทีการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศที่จะมีขึ้นในช่วงปลายปีนี้

โยนอฟ เฟรดดิค อกาห์ รอง ผู้อำนวยการใหญ่องค์การการค้าโลก บอกว่า การประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศจะเป็นการประชุมด้านนโยบายระดับสูง เพื่อสนับสนุนให้มีข้อตกลงทางการค้าในระดับพหุภาคีที่ครอบคลุมและเป็นธรรมสำหรับทุกประเทศ ซึ่งประเทศสมาชิกจะร่วมกำหนดและเจรจากันถึงวาระทางการค้าใหม่ที่สำคัญที่จะส่งเสริมให้การค้าระหว่างประเทศและการเติบโตทางเศรษฐกิจ ภายใต้สถานการณ์การค้าโลกที่เปลี่ยนไป โดยเฉพาะการอำนวยความสะดวกการลงทุนด้านการค้าดิจิทัล

"โลกจำเป็นต้องมีกฎเกณฑ์การค้าใหม่ๆ ให้สอดคล้องกับสถานการณ์การค้าโลกที่เปลี่ยนไปจากอดีต โดยเฉพาะประเด็นอี-คอมเมิร์ซที่เป็นเรื่องใหญ่และยากในการหาข้อเจรจาในเวทีการค้าโลก เพราะยังเป็นเรื่องใหม่ที่ยังไม่มีความชัดเจน ซึ่งเป็นข้อท้าทายของภาครัฐในแต่ละประเทศที่จะออกกฎระเบียบมากำกับให้เกิดความสมดุลว่าอันไหนต้องคุม อันไหนต้องเปิดเสรี" โยนอฟ กล่าว

โยนอฟ ยังได้ระบุอีกว่า ในเวทีดับเบิ้ลยูทีโอมีการพูดคุยกันถึงธุรกิจพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (อี-คอมเมิร์ซ) มากขึ้น เพราะเป็นตัวสำคัญที่ทำให้ รูปแบบการค้าเปลี่ยนไป โดยเฉพาะในรูปแบบของการค้าออนไลน์ ซึ่งควรจะต้องมีการหารือกันเพื่อหากฎเกณฑ์การเจรจาตกลงกันในระดับพหุภาคีในเวทีการค้าโลก เพื่อปูพื้นฐานการทำงานร่วมกันต่อไป

ขณะเดียวกันประเทศสมาชิกดับเบิ้ลยูทีโอต่างให้ความสำคัญกับธุรกิจขนาดเล็กจิ๋ว (ไมโครเอสเอ็มอี) กันมากขึ้น เพราะไมโครเอสเอ็มอีเหล่านี้เริ่มมีความสำคัญต่อผู้ประกอบการ จึงมีการหยิบยกขึ้นมาหารือในเวทีดับเบิ้ลยูทีโอว่า ควรจะสนับสนุนให้ไมโครเอสเอ็มอีเข้ามามีส่วนร่วมในการค้าโลก โดยเรื่องการอำนวยความสะดวกในการลงทุนเป็นประเด็นเตรียมเข้าสู่ที่ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศใน 3 ด้าน คือ ด้านการค้า ด้านการพัฒนา และด้านการลงทุน

สำหรับประเด็นที่ประเทศสมาชิกในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกให้ความสนใจมากคือ ประเด็นการอุดหนุนสินค้าเกษตรในประเทศพัฒนาแล้ว ซึ่งต้องการให้เกิดการเจรจาในที่ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศครั้งที่ 11 ของดับเบิ้ลยูทีโอ ที่จะมีขึ้นระหว่าง 10-13 ธ.ค.นี้ เพื่อผลักดันให้มีการยกเลิก เพราะมองว่าจะมีผลต่ออุปสงค์ในสินค้านั้นๆ

วิมล ปั้นคง ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาองค์ความรู้ สถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (องค์การมหาชน) หรือไอทีดี กล่าวว่า เทคโนโลยีดิจิทัลจะเป็นตัวเปลี่ยนการค้าและการแลกเปลี่ยนในโลกนี้ ซึ่งประเทศไทยจำเป็นต้องเตรียมตัวให้พร้อม เพราะอนาคตอาจจะเป็นตัวหนึ่งที่ต้องใช้ในการต่อรองเจรจาการค้ากับประเทศพัฒนาแล้ว โดยเฉพาะสหรัฐอเมริกาที่มีแนวโน้มให้ความสำคัญเกี่ยวกับด้านอี-คอมเมิร์ซ ทรัพย์สินทางปัญญา แรงงาน การแปรรูปรัฐวิสาหกิจ และสิ่งแวดล้อมมากขึ้น

"การจะเจรจาการค้าในเรื่องอี-คอมเมิร์ซยังเป็นเรื่องยาก เพราะรูปแบบที่ชัดเจนยังไม่เกิด จึงไม่รู้ว่าจะใช้วิธีการอะไรในการเจรจา แต่ก็เป็นเรื่องที่ต้องเตรียมพร้อมไว้ เพราะเป็นเทรนด์ของโลก" วิมล กล่าว

จะเห็นว่าการมาของเทคโนโลยีดิจิทัล เป็นตัวแปรสำคัญที่จะมาเปลี่ยนการค้าและการแลกเปลี่ยนในโลกใบนี้ โดยเป็นโอกาสการขยายธุรกิจ ยังอาจเป็นตัวรบกวนการลงทุนได้ ดังนั้นต้องดูว่าจะนำเอาเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้พัฒนาการค้าได้อย่างไร เพื่อหาข้อตกลงร่วมกันให้เกิดประโยชน์สูงสุดทั้งด้านสังคมและการค้าการลงทุน