กลับไปอยู่ใน Comfort Zone กันเถอะ

พงษ์ธร ถาวรธนากุล, CFAFINNOMENA GuruManaging Director, Merchant Partners Securities PCL

อ่านแล้วคงงงว่า ปกติพงษ์ธรมักจะเขียนบทความชวนออกไปหาอะไรใหม่ๆ ทำกันตลอดเวลา แต่คราวนี้กลับชวนกันเข้าพื้นที่สุขสบาย หรือที่เรารู้จักกันดีในชื่อ Comfort Zone เชื่อว่าในช่วงชีวิตการเรียนการทำงานของผู้อ่านคงได้เจอคำนี้มาพอสมควร โดยส่วนใหญ่นั้นเป็นไปในแง่ของการพยายามผลักดันให้ตัวท่านออกไป จากพื้นที่แห่งความสบายเดิมๆ ที่เคยอยู่ ไม่ทำอะไรซ้ำๆ เดิมๆ อยู่กับที่ เพื่อให้เกิดการพัฒนาตัวเองไปสู่สิ่งใหม่ๆ มีประสิทธิภาพและประสบความสำเร็จมากขึ้น ได้มุมมองใหม่ๆ มาประยุกต์ใช้มากขึ้น ทฤษฎีนี้ใช้ได้กับหลายแง่มุมในการใช้ชีวิต โดยเฉพาะในด้านการพัฒนาตัวเอง

รู้หรือไม่ว่า โดยธรรมชาติแล้วมนุษย์มีความต้องการออกจาก Comfort Zone แบบแกว่งเท้าหา "เสี้ยน" อยู่โดยสัญชาตญาณ เคยเป็นบ้างไหมที่ต้องกุลีกุจอทำงานก่อนกำหนดส่งเพียงแค่วันเดียว อ่านหนังสือสอบเอาคืนสุดท้าย แต่กลับรู้สึกว่า งานมันก็ออกมาได้ดีพอใช้ได้ นั่นเพราะเวลาที่กระชั้นเข้ามาทำให้เราเกิดความเครียดอัตโนมัติในแบบที่พอดีๆ เหมือนถูกบีบให้ออก จาก Comfort Zone ซึ่งความเครียด ความกังวลเล็กๆ ที่ก่อให้ผลลัพธ์ของการทำงานนั้น เรียกว่า ระดับความเครียดที่เหมาะสม (Optimam Stress Level)

ความเครียดไหนที่กำลังพอดี? ทุกคนมีกรอบระดับความเครียดที่ส่งผลดีไม่เท่ากัน แต่หากพิจารณาสังเกตได้จากภาพจะพบว่า ศักยภาพของเราจะขึ้นสูงสุดอยู่แค่ 2 ช่วง เช่นเดียวกับหลักการของม้าแข่งหรือนักมวยคือต้องค่อยๆ สร้างความเครียดความตื่นเต้นให้กับตัวเองและรักษาระดับที่จะแสดงศักยภาพได้สูงสุดไว้ให้ได้จนจบการแข่งขัน ไม่หมดแรงก่อนถึงเส้นชัย ดังนั้น จุดที่เหมาะสมคือ ไม่สบายจนเกินไป แต่ก็ไม่เครียดจนท้องไส้ปั่นป่วน แค่นี้ก็ทำให้ท่านรีดความสามารถออกมาได้เต็มที่แล้ว

แต่ความซับซ้อนของมนุษย์เราไม่ได้จบแค่นั้น เมื่อเรารู้สึกอิ่มเอมที่สามารถก้าวออกมาจาก Comfort Zone ได้ แน่นอนว่า นำพาความสุขและภาคภูมิใจมาได้ระดับหนึ่ง หลายครั้งหลายคราวเข้า สมองเราก็จะเริ่มชิน เริ่มปรับตัวให้รู้สึก "ธรรมดา" กับการออกมาผจญภัยนอกเขตปลอดภัยแล้ว (Hedonic Adaptation) สุดท้าย โดยไม่รู้ตัว ความอ่อนล้าจากความเครียดสะสม ประกอบกับความสุขที่ไม่ได้มากขึ้นกว่าเดิมเพราะความคุ้นชินซะแล้วนั้น ก็จะส่งผลให้ศักยภาพของเราลดลงอยู่ดี และเข้าสู่ขาลงในภาวะที่สมัยนิยมเรียกว่า "Burn Out" (ความเหนื่อยล้าจากการเล่นกับระดับความเครียดที่เหมาะสมในแต่ละการเดินทางของเรานั้น บางครั้งยังคงเหลือสะสมอยู่ในระบบความคิด การทำงานของสมองของเราแบบไม่รู้ตัว ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะโรคทั้งทางกายและทางจิตใจได้)

ทางออกที่ผมอยากนำเสนอ คือ แน่นอนว่าการก้าวออกจากพื้นที่สบาย เป็นสิ่งที่ต้องทำ แต่แทนที่เราจะปล่อยตัวเองไกลลงอยู่ในวังวนแห่งความไม่พอใจในตัวเอง หลงอยู่กับความวุ่นวายของการผจญภัย ทำไมไม่ถอยตัวเองกลับเข้ามาอยู่ในอาณาเขตเดิมของเรา มันไม่ใช่เป็นการยอมแพ้ แต่เป็นการยอมรับ ว่าในบางครั้ง การบรรลุเป้าหมายความสำเร็จ ต้องอาศัยความคิดที่สร้างสรรค์และรอบด้านขึ้น ซึ่งมีโอกาสที่เราจะพบได้ในพื้นที่เดิมของเราใน 2 แง่มุม

ที่เดิมแต่มองมุมใหม่ การกลับมาอยู่ในพื้นที่ของเราพร้อมกับประสบการณ์ใหม่ที่เก็บเกี่ยวมา ทำให้เราสามารถมองสถานการณ์เดิมด้วยมุมมองใหม่ๆ ได้ การตั้งเป้าหมายอาจไม่ใช่พุ่งไปในทิศทางใดทางหนึ่งเหมือนเดิม แต่กลับมีทางเลือกที่อาจสร้างความสุข ความภูมิใจให้กับเราได้มากกว่า เปรียบเหมือนนักวิ่งที่ไม่จำเป็นต้องวิ่งให้ไกล หรือเร็วกว่าเดิมเสมอไป แต่อาจเปลี่ยนวิ่งวิบาก (ทางใหม่) หรือวิ่งผลัด (ทีมใหม่) เป็นต้น

การอยู่ในพื้นที่ปลอดภัย คุ้นเคย สมองจะอนุญาตให้เราลดการใช้หลักการและเหตุผลในการทำสิ่งต่างๆ ให้น้อยลงได้ เป็นการเพิ่มพื้นที่ให้กับความคิดที่แปลกใหม่ ไร้สาระ ไม่ปกติ เชื่อมเส้นประสาทที่ไม่เคยแตะกันให้เกิดขึ้นได้ง่าย เพราะไม่มีความกังวลมากมายนัก บางครั้งการทำตัวสบายแบบไม่มีข้อกำหนดที่ชัดเจนกลับนำมาซึ่งความคิดสร้างสรรค์ที่หาได้ยาก

อยากให้ทุกท่านไม่ว่าจะอยู่ในระดับตำแหน่งไหน ลองหวนกลับไปเยี่ยมพื้นที่ที่เราคุ้นเคยทั้งกายภาพและจินตภาพ อาจจะพบว่า มีบางมุมที่เราลืมสำรวจ หรือรอการสร้างสรรค์สิ่งใหม่เพียงแค่เราแวะผ่าน ผมคิดว่าความท้าทายของการใช้ชีวิตให้ประสบความสำเร็จในปัจจุบัน ไม่ใช่แค่ความพยายามก้าวออกจาก Comfort Zone อีกต่อไป แต่เป็นการบริหารจัดการศักยภาพของตนเองอย่างไร ทั้งนอกและในอาณาเขตของเราให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด และสามารถ "ยืนระยะ" อยู่บนสังเวียนแห่งชีวิตนี้ให้ได้นานที่สุด