ความมั่นคงทางอาหาร ของอาเซียน

สถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (ITD)www.itd.or.th

การบรรลุความมั่นคงทางอาหารและการยกระดับโภชนาการ รวมทั้งการส่งเสริมเกษตรกรรมที่ยั่งยืนเป็นประเด็นที่กลุ่มประเทศสมาชิกอาเซียนให้ความสำคัญและเร่งพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากอาเซียนเป็นผู้ส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารจำนวนมากและมีผลผลิตที่หลากหลาย แต่ยังประสบปัญหาความไม่มั่นคงทางอาหาร โดยเฉพาะประเด็นอาหารที่ปลอดภัยและมีคุณค่าทางโภชนาการในจำนวนที่เพียงพอ สอดคล้องกับข้อมูลดัชนีความมั่นคงทางอาหารโลก (Global Food Security Index : GFSI) ซึ่งพิจารณาจากปัจจัย 3 ด้าน ประกอบด้วย 1.ความสามารถในการซื้ออาหาร 2.ความพอเพียงของอาหาร และ 3.คุณภาพและความปลอดภัยของอาหาร ผลการพิจารณาจัดอันดับปี 2559 จาก 113 ประเทศ พบว่า สิงคโปร์ มาเลเซีย ไทย และเวียดนาม ได้รับการจัดอันดับอยู่ที่ 3, 35, 51 และ 57 ตามลำดับ ขณะที่เมียนมา กัมพูชา สปป.ลาว ได้รับการจัดในลำดับ 80, 89 และ 103 ตามลำดับ

ภาคเกษตรเป็นวิถีชีวิตของพลเมืองอาเซียน เนื่องจากเศรษฐกิจของ 8 จาก 10 ประเทศ ขึ้นอยู่กับภาคเกษตร โดยเฉพาะเมียนมาและ สปป.ลาว สัดส่วนผลผลิตภาคเกษตรมากกว่าร้อยละ 40 ของมูลค่าผลผลิตทั้งหมด ผลผลิตสินค้าเกษตรส่วนใหญ่ ได้แก่ น้ำมันปาล์ม น้ำมันยางพารา ข้าว น้ำตาล อาหารทะเลและผลไม้ แต่ปัจจุบันความยั่งยืนของภาคเกษตรอาเซียนกำลังได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การทำเกษตรกรรมที่ไม่ยั่งยืน รวมทั้งกำลังเผชิญกับปัญหาอื่นๆ ที่อาเซียนต้องใช้ความพยายามและมีนโยบายส่งเสริมที่เหมาะสมทั้งระดับประเทศและความร่วมมือในระดับภูมิภาคให้เกิดขึ้น เพื่อให้มั่นใจว่าภาคเกษตรในภูมิภาคนี้เป็นแหล่งอาหารหลักและเป็นแหล่งรายได้ที่ยังดำเนินต่อไปด้วยการใช้ทรัพยากรของโลกอย่างรอบคอบ

อาเซียนได้ให้ความสำคัญในการส่งเสริมความร่วมมือด้านความมั่นคงทางอาหารและความปลอดภัยทางอาหารอย่างต่อเนื่อง โดยไทยได้เสนอขยายความร่วมมือเรื่องความมั่นคงด้านอาหารและการรับมือกับผลกระทบจากภัยพิบัติร้ายแรง รวมทั้งจัดทำรายงานประเมินความเสี่ยงด้านความปลอดภัยทางอาหารเผยแพร่แก่พลเมืองอาเซียนตั้งแต่ระดับครัวเรือนจนถึงภาคธุรกิจ

การบรรลุวัตถุประสงค์การพัฒนาเกษตรกรรมที่ยั่งยืน จำเป็นต้องมีนโยบายที่เหมาะสมและสามารถปฏิบัติได้จริง รวมทั้งต้องมีความร่วมมือกันในภูมิภาคอาเซียน เพื่อส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรที่มีประสิทธิภาพและการลงทุนในภาคเกษตรที่มีความรับผิดชอบและยั่งยืน เป็นประเด็นที่มีนัยสำคัญในระยะยาวต่อการพัฒนามาตรฐานของภาคเกษตรและความยั่งยืนในการใช้ทรัพยากรของภูมิภาค