สังคมสูงวัยที่(ไม่)แข็งแรง (1)

ศ.สุริชัย หวันแก้วผู้ประสานงาน งานวิจัยเชิงยุทธศาสตร์ประเด็นการลดความเหลื่อมล้ำและแก้ไขปัญหาความยากจน สกว.

ปัญหาความเหลื่อมล้ำถือเป็นประเด็นใหญ่ที่ได้รับความสนใจอย่างสูงสุดในระดับนโยบายระดับโลก ดังปรากฏในฉันทามติของโลกเรื่อง เป้าหมายแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน 2030 (Sustainable Development Goals, 2030 หรือ SDGs) ที่ถือเป็นธงนำการพัฒนาของประชาคมโลกในทศวรรษหน้า โดยมีการลดความเหลื่อมล้ำทั้งในประเทศและระหว่างประเทศ (Goal10 : Reduce Inequality Within And Among Countries) เป็น 1 ใน 17 เป้าหมายที่จะต้องบรรลุ

ขณะเดียวกัน ภาควิชาการสังคมศาสตร์และสหสาขาวิชาในโลก ต่างยืนยันว่าความเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้นในโลกขณะนี้มีจำนวนมากกว่าที่ผ่านมา และไม่ควรถูกเข้าใจว่ามีเฉพาะด้านรายได้และความมั่งคั่ง หากแต่ยังเกี่ยวข้องกับประเด็นอื่นๆ ที่สำคัญ ได้แก่ เศรษฐกิจ การเมือง สังคม วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม พื้นที่ และความรู้

สำหรับประเทศไทย รัฐบาลและสาธารณชนต่างยอมรับว่าความ เหลื่อมล้ำในสังคมไทยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น แม้จะมีความพยายามหาวิธีการแก้ไขกันมานาน การกำหนดนโยบายเพื่อแก้ปัญหาจึงเป็นเรื่องท้าทายอย่างสำคัญที่ภาคส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ได้ตระหนักถึงและเอาใจใส่กันมากขึ้น เช่น การตั้งคณะกรรมการเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (กพย.) ซึ่งมีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน เป็นคณะกรรมการหลักในการขับเคลื่อนการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยมีมติกำหนดให้การลดความเหลื่อมล้ำเป็น 1 ใน 30 เป้าประสงค์เร่งด่วนที่จะต้องเร่งรัดดำเนินการแก้ไขในช่วง 5 ปีแรก

อย่างไรก็ดี อาจเป็นไปได้ยากที่วงจรนโยบายแบบเดิมที่รวมศูนย์และผูกขาดความรู้ไว้ที่หน่วยงานราชการและผู้เชี่ยวชาญจะสามารถรับมือและแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืนได้ หากแต่ความเหลื่อมล้ำในปัจจุบันและในทศวรรษหน้านั้นได้เรียกร้องมิติใหม่หรือนวัตกรรมด้านนโยบาย การสร้างองค์ความรู้ รวมถึงแนวทางและความร่วมมือใหม่ที่เชื่อมโยงและตัดข้ามกันทั้งระหว่างภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง และระหว่างประเด็นความเหลื่อมล้ำมิติต่างๆ