เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (117)

โดย วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

บทพระราชนิพนธ์เรื่อง ภูมิปัญญาไทยเรื่องอาหารและโภชนาการ จำนวน 89 หน้า เป็นปาฐกถาที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้พระราชทานเนื่องใน "วันสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ครั้งที่ 16 ประจำปี พ.ศ. 2545" ณ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ องครักษ์ ในวันศุกร์ที่ 22 พ.ย. 2545 โดยวันสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เป็นวันที่มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒจัดงานวิชาการเป็นประจำทุกปีตั้งแต่ พ.ศ. 2530 เป็นต้นมา เพื่อน้อมระลึกถึงโอกาสที่ทรงสำเร็จการศึกษาในระดับดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนาศึกษาศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เมื่อ พ.ศ. 2529 และด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่พระราชทานแก่มหาวิทยาลัยและปวงชนไทย เนื้อความบางส่วนจากปาฐกถาความว่า "...ที่ว่ามีอาหารลดน้ำหนัก อาหารแคลอรี่ต่ำ พลังงานต่ำ ก็เป็นอาหารฝรั่งทั้งนั้นที่เขาแนะนำ แต่ถ้าดูเอาจริงๆ จากที่แสดงเมื่อกี้นี้ก็จะเห็นว่าอาหารอย่างไทยๆ เรานี่ ถ้าเลือกบางอย่างก็จะมีแคลอรี่ต่ำอย่างกะปิทำด้วยกุ้งหรือปลา สัตว์เล็กๆ เนี่ยเอามาทำให้ละเอียด ก็จะมีแคลเซียมอยู่ด้วย ที่เราบ่นกันว่า เราไม่ดื่มนม เดี๋ยวนี้ก็ดื่มมากขึ้นแล้ว ตอนสมัยก่อนไม่ค่อยดื่มนม ก็จะมีปัญหานิดหนึ่งเรื่องแคลเซียม ตอนที่ไปทำโภชนาการตามโรงเรียนนี้ ก็ไปให้นมถั่วเหลือง ผงถั่วเหลือง ซึ่งก็มีประโยชน์หรือได้โปรตีน แต่ว่าจะมีปัญหาเรื่องแคลเซียมนิดหน่อย แคลเซียมนี้มาจากปลาเล็กปลาน้อย ถ้าเป็นเรื่องของน้ำพริกนี่ก็จะได้แคลเซียมจากกะปิ..."

พระราชนิพนธ์เรื่องภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย จำนวน 72 หน้านี้ เป็นพระราชนิพนธ์ที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ ไปทรงเปิดการสัมมนาเรื่อง "ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย" และได้ทรงปาฐกถาพิเศษเรื่อง "ภูมิศาสตร์กับวิถีชีวิตไทย" ณ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 12 ก.ย. 2543 ศูนย์มานุษยวิทยา สิรินธรได้จัดสัมมนาขึ้นระหว่างวันที่ 12-14 ก.ย. 2543 เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี องค์ที่ปรึกษาคณะกรรมการบริหารศูนย์ฯ ในวโรกาสวันคล้ายวันพระราชสมภพ 2 เม.ย. 2543 เนื้อความบางส่วนจากปาฐกถาว่า "...ทะเลอาจเป็นอุปสรรคกับการคมนาคมได้เหมือนกัน บางแห่งเดินทางไปได้เฉพาะน้ำขึ้น เคยไปเยี่ยมชมบางโรงเรียน ถามว่าทำไมถึงมีผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาค่อนข้างต่ำ ครูบอกว่าเด็กไปโรงเรียนถ้าน้ำขึ้นจะไปได้ ถ้าเผลอไปนิดก็จะไปไม่ได้แล้ว เพราะพอน้ำลงเรือติดตม แบบนี้ก็แย่ กระทรวงศึกษาธิการก็จะบ่นกันว่าผู้ที่อยู่ตามเกาะ ส่งเสริมการศึกษาได้ยาก การรักษาพยาบาลก็ยาก สภาพเกาะบางแห่งไปถึงได้เฉพาะในเวลาฝนไม่ตก ในฤดูมรสุมถูกตัดขาดจากโลกภายนอก เวลารักษาพยาบาลต้องอาศัยเทคโนโลยีสมัยใหม่คือ การพูดวิทยุ..."

บทพระราชนิพนธ์เรื่องวัดพระศรีรัตน ศาสดาราม จำนวน 54 หน้า เป็นพระราชนิพนธ์ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้จัดการแสดงปาฐกถาชุดสิรินธรขึ้นเป็นประจำทุกปี เพื่อสนองวัตถุประสงค์เงินทุนเฉลิมฉลองสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในการทำนุบำรุงส่งเสริมถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับอารยธรรมของชนชาวไทย โดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงรับเป็นองค์ที่ปรึกษากิตติมศักดิ์ในคณะกรรมการบริหารเงินทุน รวมทั้งเสด็จพระราชดำเนินทรงฟังปาฐกถา โดยผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาต่างๆ ที่อยู่ในความสนพระราชหฤทัย นอกจากนี้ ยังได้จัดพิมพ์ปาฐกถาเป็นหนังสือออกเผยแพร่ทุกปี การแสดงปาฐกถาครั้งแรก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานปาฐกถาเรื่อง "วัดพระศรีรัตนศาสดาราม" เป็นประเดิม ณ หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 26 มี.ค. 2525

บทพระราชนิพนธ์เรื่องสมเด็จพระศรีนคริน ทราบรมราชชนนี กับพระราชกรณียกิจพระราชจริยาวัตรด้านการศึกษา จำนวน 30 หน้า เป็นบทบรรยายเนื่องในวโรกาสเฉลิมฉลอง 100 ปี วันคล้ายวันพระราชสมภพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ได้จัดงานวิชาการ "วันสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี" ครั้งที่ 14 ประจำปี 2543 โดยจัดนิทรรศการเพื่อเผยแพร่ผลงานทางวิชาการของสถาบันภายใต้หัวข้อ "100 ปี สมเด็จย่า" เมื่อวันที่ 21 พ.ย. 2543 ในการนี้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระกรุณาพระราชทานคำบรรยายเรื่อง "สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี กับพระราชกรณียกิจพระราชจริยาวัตรด้านการศึกษา" โดยเนื้อหาสาระที่ทรงบรรยายแสดงให้เห็นถึงพระวิริยะ พระอุตสาหะ และ พระปณิธานอันแน่วแน่ของสมเด็จพระศรีนคริน ทราบรมราชชนนี ในการทรงงานด้วยอุดมการณ์ "การศึกษาเพื่อทุกคน" n