ออฟฟิศซินโดรม

โดย วิฑูรย์ สิมะโชคดี

ผมเป็นคนหนึ่งที่วันๆ (ต้อง) อ่านไลน์บนมือถือจนตาลายนิ้วล็อก เพราะมีข้อความทั้งส่วนตัว และจากกลุ่มต่างๆ มากกว่า 1,000 ข้อความในแต่ละวัน และผมก็เชื่อว่ามีผู้คนจำนวนมากที่มีปัญหาอย่างผม

ปัญหาตาลายนิ้วล็อกแบบค่อยเป็นค่อยไป (แบบไม่รู้ตัว) เช่นนี้ ทำให้ผมคิดถึงเพื่อนพนักงานอีกมากที่วันๆ ต้องนั่งทำงานอยู่หน้าจอคอมพิวเตอร์ เพื่ออ่านข้อมูลและประมวลผลในเรื่องต่างๆ ทั้งวัน จนอาจเป็นโรค "ออฟฟิศซินโดรม" (Office Syndrome...โรคเกี่ยวกับการปวดข้อและกระดูก)

ถ้าจะพูดให้เป็นวิชาการ ก็คือ "ทำงานแบบสถิต" คือ นั่งทำงานในท่าเดิมนานๆ โดยมีแต่นิ้วมือและส่วนแขนเท่านั้นที่เคลื่อนไหว จึงมีโอกาสเกิดความเมื่อยล้า ปวดข้อและกระดูก หรือมีการบาดเจ็บจากการทำงานได้ เช่นเดียวกันกับคนที่ทำงานกับเครื่องจักร

เรื่องนี้ทำให้คิดถึงหนังสือเล่มหนึ่งที่เคยอ่านเมื่อกว่า 20 ปีก่อน ชื่อ "อะไรๆ ก็เออร์โก" ที่เขียนโดยสถาปนิกมืออาชีพ ที่ออกแบบเก้าอี้นั่งทำงาน โต๊ะ และเฟอร์นิเจอร์อีกหลายชิ้น ด้วยหลัก "เออร์โกโนมิกส์" (Ergonomics) หรือ "การยศาสตร์" เพราะนอกจากจะเพื่อไม่ให้ผู้ปฏิบัติงานเมื่อยล้า หรือปวดเมื่อยกล้ามเนื้อจนถึงขั้นปวดข้อปวดกระดูก และยังทำให้สามารถเพิ่มผลผลิตในตัวอีกด้วย

"การยศาสตร์" เป็นเรื่องของการศึกษาถึงสภาพการทำงานที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างผู้ปฏิบัติงานและเครื่องจักร หรือสภาพแวดล้อมในที่ทำงาน โดยอาศัยการออกแบบหรือปรับปรุงให้ผู้ปฏิบัติงานกับเครื่องจักรทำงานร่วมกันได้อย่างมีความเหมาะสมและปลอดภัย เพื่อป้องกันปัญหาต่างๆ ที่อาจมีผลกระทบต่อการบาดเจ็บ พิการ และสุขภาพอนามัยของผู้ปฏิบัติงาน และสามารถเพิ่มประสิทธิภาพของการทำงานได้ด้วย

ตัวอย่างง่ายๆ ตัวอย่างหนึ่ง ได้แก่ การเพิ่มระดับความสูงของโต๊ะทำงานให้สูงขึ้น เพื่อผู้ปฏิบัติงานจะได้ไม่ต้องก้มหรือโน้มตัวเข้าใกล้ ชิ้นงานจนปวดหลัง หรืออาจประสบอุบัติเหตุอันตรายได้

ดังนั้น ผู้เชี่ยวชาญด้านการยศาสตร์ หรือนักการยศาสตร์ (Ergono mist) จึงเป็นผู้ที่ทำการวิจัยศึกษาถึงความสัมพันธ์ระหว่างผู้ปฏิบัติงานกับเครื่องจักร อุปกรณ์ และสภาพแวดล้อมในสถานที่ทำงาน และทำการออกแบบงานและเครื่องจักรอุปกรณ์เพื่อให้คนทำงานได้อย่างสะดวก ปลอดภัย และถูกสุขลักษณะอนามัย

การยศาสตร์จึงเป็นศาสตร์ที่มีเนื้อหาสาระครอบคลุมกว้างขวาง โดยรวมเนื้อหาวิชาจากหลายๆ สาขาที่เกี่ยวกับสภาพการทำงานที่สามารถทำให้ผู้ปฏิบัติงานมีความสะดวกปลอดภัยและมีสุขภาพอนามัยดี ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของแสงสว่าง เสียงดัง อุณหภูมิร้อนเย็น ความสั่นสะเทือน การออกแบบสถานีงาน เครื่องจักร เครื่องมือ อุปกรณ์ โต๊ะ เก้าอี้ รวมถึงงานที่ปฏิบัติด้วย

ออฟฟิศซินโดรมเหล่านี้สามารถจะลดลงได้ ถ้าเครื่องจักรเครื่องมืออุปกรณ์นั้นได้รับการออกแบบอย่างถูกต้อง เหมาะสมตามหลักของการยศาสตร์ตั้งแต่เริ่มแรก โดยคำนึงถึงปัจจัยเกี่ยวกับความแตกต่างระหว่างตัวบุคคลในเรื่องของความสูง รูปร่าง และขนาดสัดส่วน รวมทั้งระดับความแข็งแรงที่แตกต่างกัน เพื่อการออกแบบสิ่งต่างๆ ให้ใช้งานได้เหมาะกับสรีระของแต่ละคน เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานมีความสะดวกปลอดภัยและมีสุขภาพอนามัยที่ดี

ทุกวันนี้ การอ่านข้อมูลข่าวสารบนโทรศัพท์มือถือ ก็คงไม่ต่างจากการทำงานหน้าจอคอมพิวเตอร์มากนัก จึงได้แต่สงสัยว่า ผู้ที่ออกแบบโทรศัพท์มือถือ ได้ใช้หลักการของ "เออร์โกโนมิกส์" กี่มากน้อย ครับผม!