เสริมพลังธุรกิจ ด้วยวิทยาศาสตร์และนวัตกรรม

วัชราภรณ์ สนทนาสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)

ในโลกธุรกิจปัจจุบันที่เต็มไปด้วยการแข่งขัน การนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม เข้าไปสร้างจุดต่าง เสริมจุดแข็งให้กับสินค้า ถือเป็นแนวทางที่จะช่วยเพิ่มมูลค่า สร้างความสามารถในการแข่งขันให้ภาคอุตสาหกรรมไทยก้าวทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกได้อย่างเข้มแข็ง เพื่อขับเคลื่อนธุรกิจนวัตกรรมสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้เตรียมขนทัพงานวิจัยและเทคโนโลยีที่พร้อมต่อยอดเชิงพาณิชย์กว่า 350 ผลงาน มาจัดแสดงในงาน Thailand Tech Show 2017 ไฮไลต์สำคัญของงาน Thai Tech Expo 2017 งานแสดงเทคโนโลยีและนวัตกรรมครั้งใหญ่ ซึ่งจัดโดยกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระหว่างวันที่ 20-24 ก.ย. 2560 ณ ฮอลล์ 105-106 ศูนย์นิทรรศการและการประชุมไบเทค บางนา

Fish X-Change แปลงเพศปลานิล ด้วยไฟฟ้า ครั้งแรกของโลก

ปลานิล นอกจากจะเป็นอาหารของคนไทยทั้งประเทศแล้ว ประเทศไทยยังส่งออกปลานิลเป็นอันดับ 3 ของโลก ถือเป็นอุตสาหกรรมที่สร้างรายได้ให้ประเทศอย่างมาก ซึ่งปกติในการเพาะเลี้ยงปลานิลนั้น เกษตรกรจะมุ่งหวังให้ลูกปลานิลที่เลี้ยงเป็นเพศผู้มากกว่าเพศเมีย เนื่องจากปลานิลเพศผู้โตเร็ว ส่วนปลานิลเพศเมียจะมีช่วงฟักไข่และอนุบาลลูกปลาในปาก ทำให้ไม่กินอาหารประมาณ 1 เดือน ตัวจึงมีขนาดเล็ก

ด้วยเหตุนี้เกษตรกรส่วนใหญ่จึงนิยมใช้เทคนิคการแปลงเพศปลานิลให้เป็นเพศผู้ ด้วยการใช้ฮอร์โมนผสมอาหารป้อนให้ปลากินทุกวันๆ ติดต่อกัน 21-28 วัน เพราะลูกปลาที่ฟักเป็นตัวใหม่ๆ ยังไม่พัฒนาเป็นเพศใดเพศหนึ่งอย่างชัดเจน การเพิ่มฮอร์โมนเพศ เช่น ฮอร์โมนแอนโดรเจนจากภายนอก จะช่วยให้ปลาพัฒนาเป็นเพศผู้ได้ แต่วิธีนี้นอกจากใช้เวลานานแล้ว ยังทำให้มีฮอร์โมนตกค้างในสิ่งแวดล้อม ทั้งในดิน ในน้ำและในตัวปลาได้มาก

อุปกรณ์แปลงเพศปลานิลด้วยวิธีไฟฟ้า หรือ Fish X-Change คือ นวัตกรรมล่าสุดของ รศ.ดร.ศักย์ชิน บุญถวิล จากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตภูเก็ต ภายใต้ทุนสนับสนุนการวิจัยจาก สวทช. ที่ช่วยให้ผู้ประกอบการแปลงเพศปลานิลตั้งแต่ระยะไข่ปลาในเวลาอันสั้น ปลอดภัยทั้งต่อตัวปลา ผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม โดย Fish X-Change เป็นชุดอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ใช้เทคโนโลยีการขยายรูเยื่อหุ้มเซลล์ไข่ปลาด้วยสนามไฟฟ้าแบบพัลส์ ซึ่งทำให้สารละลายฮอร์โมนเพศเข้าสู่ไข่ปลาได้ง่ายและรวดเร็ว จึงลดระยะเวลาแปลงเพศปลานิลให้น้อยลงจากวิธีดั้งเดิม 21-28 วัน เหลือเพียง 5-15 นาที/ชุด เท่านั้น อีกทั้งผลที่ได้ยังมีความแม่นยำสูงถึง 89 เปอร์เซ็นต์ ช่วยลดปริมาณการใช้สารเคมี (ฮอร์โมนเพศผู้แอนโดรเจน) ที่ใช้ในกระบวนการแปลงเพศปลานิลน้อยลง 3,600 เท่า (คิดเทียบที่จำนวนปลา 1 หมื่นตัว/2 ไร่) และลดโอกาสปนเปื้อนสารเคมีสู่สิ่งแวดล้อม สารละลายฮอร์โมนที่ใช้นำกลับมาใช้ซ้ำใหม่ได้ ชุดอุปกรณ์ใช้งานง่ายและปลอดภัยต่อผู้ใช้งาน เป็นเทคโนโลยีสะอาด รักษ์สิ่งแวดล้อม และปลอดภัยต่อผู้บริโภค ที่สำคัญงานวิจัยชิ้นนี้ยังเป็นการนำหลักการสนามไฟฟ้าแบบพัลส์มาผลิตเป็นอุปกรณ์แปลงเพศปลานิลครั้งแรกของโลก

ฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ ด้วยสนามไฟฟ้าพัลส์ นวัตกรรมเพื่อ SME

ในอุตสาหกรรมการผลิตเครื่องดื่มและอาหารเหลวส่วนใหญ่จะมีการนำผลิตภัณฑ์ เช่น นม ไปผ่านการฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ด้วยการพาสเจอร์ไรซ์ เพื่อยืดอายุการเก็บรักษาให้นานขึ้น แต่วิธีการพาสเจอร์ไรซ์จะใช้ความร้อนฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ ซึ่งวิธีนี้ไม่เหมาะกับน้ำผลไม้ เนื่องจากความร้อนจะทำให้น้ำผลไม้เปลี่ยนสี กลิ่นรสชาติ และที่สำคัญคือทำลายคุณค่าทางโภชนาการ จึงมีการนำพลังงานในรูปแบบต่างๆ มาประยุกต์ใช้ อาทิ พลังงานคลื่นความถี่สูง พลังงานคลื่นไมโครเวฟ ระบบสนามไฟฟ้าพัลส์ เป็นต้น ทว่าอุปกรณ์เหล่านี้มีราคาแพง และต้องนำเข้าจากต่างประเทศ จึงเหมาะต่อภาคอุตสาหกรรมขนาดใหญ่

เพื่อให้ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดเล็ก มีอุปกรณ์ช่วยยืดอายุผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มจากธรรมชาติ เช่น น้ำผลไม้ โดยยังคงรสชาติและสารอาคารที่ ครบถ้วน ในราคาไม่แพง สวทช. ได้สนับสนุนทุนวิจัยให้ รศ.ดร.พานิช อินต๊ะ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา พัฒนา "ระบบการฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ด้วยสนามไฟฟ้าพัลส์" ฝีมือไทย สำหรับอุตสาหกรรมผลิตเครื่องดื่ม

ระบบการฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ด้วยสนามไฟฟ้าพัลส์ ประกอบด้วย ส่วนที่เป็นห้องฆ่าเชื้อ ทำหน้าที่ปล่อยความเข้มสนามไฟฟ้า เพื่อกำจัดเชื้อจุลินทรีย์ที่มีอยู่ให้น้อยลงหรือยับยั้งการเจริญเติบโต โดยสนามไฟฟ้า จะเข้าไปทำให้ผนังเซลล์ของจุลินทรีย์เกิดช่องโหว่ และแตกตัวตายไปในที่สุด จึงไม่มีผลต่อสี กลิ่น และรสชาติของอาหาร สามารถยืดอายุน้ำผลไม้ได้เทียบเท่ากับการถนอมอาหารที่นิยมกันทั่วไป ประยุกต์ใช้กับอาหารเหลวได้หลายประเภท นอกจากนี้ระบบยังช่วยประหยัดต้นทุน พลังงาน ไม่เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการใช้ความร้อน และไม่ต้องลงทุนสูงเพื่อปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิต ที่สำคัญต้นทุนการผลิตถูกกว่านำเข้าจากต่างประเทศมาก นับเป็นโอกาสครั้งสำคัญสำหรับกลุ่มผู้ประกอบการขนาดกลางและเล็ก ที่จะเข้าถึงเทคโนโลยียืดอายุผลิตภัณฑ์น้ำผลไม้ เพื่อสร้างมูลค่าให้กับสินค้า

ทั้งหมดนี้เป็นเพียงนวัตกรรมบางส่วนที่จะนำมาจัดแสดงเท่านั้น ภายในงาน Thailand Tech Show 2017 ยังมีผลงานวิจัยและเทคโนโลยีที่มีศักยภาพสูงในการลงทุนผลิตเป็นสินค้าหรือบริการ ให้ผู้ประกอบการได้เลือกชม ช็อป อีกมากมาย เพื่อให้วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม สร้างพลังให้ธุรกิจไทยเติบโตก้าวไกลในยุคไทยแลนด์ 4.0

สำหรับผู้ที่สนใจลงทะเบียนเข้าชมงานได้ฟรีที่ www.nstda.or.th/thailandtechshow n