ยกชั้นเครื่องปั้นด่านเกวียน ขึ้นแท่น ‘สินค้าจีไอ’

อนัญญา มูลเพ็ญ

หนึ่งจังหวัดหนึ่งสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (จีไอ) เป็นหนึ่งในโครงการที่กระทรวงพาณิชย์จัดขึ้นเพื่อเป็นกลไกสำคัญผลักดันการพัฒนาสินค้าท้องถิ่นที่มีมูลค่าเพิ่มสูงและเพิ่มรายได้ของท้องถิ่นเป็นไปตามนโยบายของรัฐบาล ซึ่งข้อมูลล่าสุดจากกรมทรัพย์สินทางปัญญา ระบุว่า ปัจจุบันทั่วประเทศมีสินค้าของไทยที่ได้รับการขึ้นทะเบียนจีไอ รวม 71 รายการ จาก 51 จังหวัด

อย่างไรก็ตาม แม้การจดทะเบียนสินค้าจีไอจะมีประโยชน์อยู่มาก แต่การจะผลักดันให้สินค้าในท้องถิ่นใดสามารถจดทะเบียนได้นั้น เป็นภารกิจที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าไปให้ความช่วยเหลือหลายด้าน เพราะแต่ละท้องถิ่นมีทั้งโอกาสและอุปสรรคปัญหาที่แตกต่างกัน

"แหล่งเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน" ต.ด่านเกวียน อ.โชคชัย จ.นครราชสีมา เป็นหนึ่งในสินค้าชุมชนที่อยู่ระหว่างการ เตรียมการเพื่อยื่นขอจดทะเบียนสินค้าจีไอต่อกระทรวงพาณิชย์ "ณรงค์ ปลิวกระโทก" หัวหน้าสำนักปลัดเทศบาล ต.ด่านเกวียน กล่าวว่า ความพิเศษของเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียนอยู่ที่ดินที่มีความพิเศษเฉพาะดิน โดยใช้ดินจากริมฝั่งแม่น้ำมูลซึ่งมีแร่เหล็กและแร่อื่นๆ เจือปนอยู่ด้วย เมื่อเผาแล้วทำให้เครื่องปั้นดินเผามีความแข็งแกร่งคล้ายเหล็ก และมีสีสันสวยงาม มันวาวคล้ายเหล็ก ไม่เหมือนดินจากพื้นที่อื่นในประเทศไทย

โดยก่อนหน้านี้ทางชุมชนด่านเกวียนโดยความช่วยเหลือของสถาบันการศึกษาใน จ.นครราชสีมา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้เคยยื่นขอจดทะเบียนจีไอกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา โดยชูความพิเศษของดินปากแม่น้ำมูลเป็นจุดขาย แต่ยังไม่ผ่านการพิจารณา เนื่องจากทางคณะกรรมการระบุว่าคุณสมบัติดินแม่น้ำมูลนั้นพื้นที่อื่นๆ ก็มีเช่นกัน เพราะแม่น้ำมูลไหลผ่านหลายพื้นที่ ซึ่งทำให้คุณสมบัติดินไม่แตกต่างกัน ขณะนี้จึงอยู่ระหว่างเตรียมการยื่นใหม่โดยชูเรื่องของเทคนิคการเผา ซึ่งเป็นเทคนิคเฉพาะถิ่นของที่นี่

"เราเตรียมการจะยื่นจดทะเบียนจีไอใหม่อีกครั้ง แต่ครั้งนี้จะชูเรื่องของเทคนิคการเผาซึ่งเป็นเทคนิคเฉพาะถิ่น คือการเผาแกร่ง เป็นการเผาในเตาเผาที่ความร้อน 1,200 องศาเซลเซียส เป็นอุณหภูมิที่เหมาะสมให้แร่เหล็กออกมาเคลือบเครื่องดินเผาให้ลักษณะมันวาวที่สวยงาม" ณรงค์ กล่าว

ณรงค์ กล่าวว่า การจดทะเบียนจีไอจะเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน ที่ยอมรับว่าในช่วงหลายปีที่ผ่านมานี้ แม้ผู้ประกอบการในท้องถิ่นจะยังมีการผลิตและส่งไปขายทั้งในและต่างประเทศ แต่ยอดขายก็ลดลงมาก ส่วนหนึ่งมาจากปัญหาการนำสินค้าจากนอกพื้นที่เข้ามาตัดราคา ผู้ประกอบการจำนวนมากประสบปัญหาและปิดกิจการไป ทำให้ปัจจุบันมีผู้มาขึ้นทะเบียนกับทางเทศบาลเหลืออยู่ 270 ราย จากเดิมที่เคยสูงสุด 350 ราย

"อภิรดี ตันตราภรณ์" รมว.พาณิชย์ ได้สั่งการให้จัดทำแผนบูรณาการระหว่างหน่วยงานต่างๆ ของกระทรวงพาณิชย์เพื่อผลักดันการขึ้นทะเบียนจีไอของเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียนอย่างครบวงจร ประกอบด้วยให้กรมทรัพย์สินทางปัญญาเร่งรัดการขึ้นทะเบียนจีไอให้แล้วเสร็จภายในปี 2561 กรมพัฒนาธุรกิจการค้าดูแลการส่งเสริมพัฒนาการบริหารจัดการธุรกิจ ทำบัญชี บริหารสต๊อก การตลาด กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศช่วยให้คำปรึกษาแนะนำในด้านการออกแบบ การส่งออก และมอบหมายให้สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติเข้ามาแนะนำการนำดินมาออกแบบเป็นผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย

นอกจากเครื่องปั้นดินเผาของชาวด่านเกวียนแล้ว ทั่วประเทศยังมีสินค้าท้องถิ่นมีคุณภาพอีกจำนวนมากที่รอการผลักดันเป็นสินค้าจีไอ ที่จะเป็นแรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากของประเทศได้จริง