บทเรียนซัมซุง

นันทิยา วรเพชรายุทธ

เมื่อวันศุกร์ที่ 25 ส.ค.ที่ผ่านมา มีการตัดสินคดีสำคัญครั้งประวัติศาสตร์เกิดขึ้น 2 ประเทศพร้อมๆ กันคือ ไทยและเกาหลีใต้ ซึ่งแม้จะมีความสำคัญระดับที่คนทั้งประเทศเกาะติดหน้าจอโทรทัศน์เหมือนกัน แต่ผลลัพธ์ที่ออกมากลับต่างกันราวฟ้ากับเหว

ของไทยเรานั้นเป็นอย่างที่ทราบ กันไปแล้วว่า ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ได้หนีคดีออกไปนอกประเทศแล้ว ทิ้งให้ลูกน้อง เก่าก้มหน้ารับผิดกันไปหลายสิบปี โดยคาดว่าอดีตนายกรัฐมนตรีกำลังอยู่ระหว่างการขอลี้ภัยทางการเมืองในต่างประเทศ โดยอ้างสูตรเดิมๆ ว่า ไม่ได้รับความเป็นธรรม ทั้งที่คดีรับจำนำข้าวเป็นคดีในที่แจ้งที่เป็นไปตามกระบวนการยุติธรรม จำเลยใช้สิทธิต่อสู้ในศาลมาตลอด และยังแถลงปิดด้วยวาจาด้วยตนเองไปก่อนหน้านี้

นับเป็นความแตกต่างอย่าง สิ้นเชิงกับเกาหลีใต้ ซึ่งศาลลงโทษทุกคนที่เกี่ยวข้องแบบไม่มีใครสามารถเล็ดลอดหนีข้ามพรมแดนออกไปได้ ตั้งแต่ลูกน้องไปจนถึงลูกพี่ "อีแจยอง" รองประธานบริษัท ซัมซุง อิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งเป็นทายาทสายตรงของซัมซุง กลุ่มธุรกิจ ครอบครัว (แชโบล) เบอร์ 1 ของประเทศ และเป็นมหาเศรษฐีที่มีสินทรัพย์ถึงราว 6,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 2 แสนล้านบาท) ในการจัดอันดับเมื่อต้นปีที่แล้ว

ศาลตัดสินลงโทษจำคุกอีแจยอง 5 ปี จากที่อัยการเสนอโทษจำคุก 12 ปี ใน 5 ฐานความผิดเกี่ยวกับคดีคอร์รัปชั่น ที่โยงใยถึงอดีตประธานาธิบดี "ปาร์กกึนเฮ" โดยมีตัวกลางเชื่อมโยงคนสำคัญคือ "ชเวซุนซิล" เพื่อนรักคนสนิทของปาร์ก

การตัดสินคดีใหญ่ในครั้งนี้ถูกตีความว่าเป็นการส่งสัญญาณพลิกโฉมหน้าของแชโบลเกาหลีใต้ โดยเฉพาะต่อซัมซุงที่ว่ากันว่าเป็น "ผู้มีบารมีนอกรัฐธรรมนูญ" มาตลอด

อีแจยองไม่ใช่ผู้บริหารแชโบลคนแรก หรือแม้แต่คนในซัมซุงคนแรกที่ถูกขึ้นศาลตัดสินลงโทษว่ามีความผิด พ่อของเขา "อีกุนฮี" ที่ปัจจุบันกำลังรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาล เคยถูกขึ้นศาลลงโทษมาแล้ว 2 ครั้งก่อนหน้านี้เกี่ยวกับคดีคอร์รัปชั่นและเลี่ยงภาษี

ทว่าสิ่งที่ต่างไประหว่างอีแจยองกับพ่อของเขาก็คือ การลงโทษจำคุก 5 ปีโดยไม่รอลงอาญา ต่างไปจากรุ่นพ่อที่ไม่ได้ เข้าคุกจริง เพราะรอลงอาญาหลายปี จากนั้นก็ได้รับอภัยโทษจากประธานาธิบดีคนก่อนๆ ทำให้ไม่ต้องติดคุกจริง

สิ่งที่ต้องติดตามหลังจากนี้ก็คือ รัฐบาลจะเอาจริงเอาจังแค่ไหนในการปฏิรูปแชโบล จะมีการอภัยโทษตามมาหลังจากนี้แค่ไม่กี่ปีแล้วก็กลับไปบริหารกันได้เหมือนเดิม เหมือนที่เคยเกิดขึ้นกับบริษัทอื่น เช่น เอสเค กรุ๊ป ก่อนหน้านี้หรือไม่ เช่นเดียวกับการกดดันเรื่องการปฏิรูปแชโบลในด้านอื่นๆ เช่นที่กำลังกดดัน ฮุนได มอเตอร์ กรุ๊ป ให้ปรับโครงสร้างลดความเสี่ยงอยู่ในขณะนี้

เกาหลีใต้นั้นไม่ค่อยมีเรื่องคนดังหนีคดีออกนอกประเทศแบบไร้ร่องรอย เพราะเขามีกฎหมายที่สามารถควบคุมตัวผู้ต้องหาในคดีร้ายแรงก่อนการตัดสินคดี ทำให้ผู้ต้องหาคนสำคัญถูกควบคุมตัวในสถานกักกัน (ไม่ใช่คุก) อีกทั้งมีการประนีประนอมกันมาตลอดผ่านการรอลงอาญาและการอภัยโทษ ทำให้มหาเศรษฐีและนักการเมืองบางคนไม่ถูกจำคุกจริง หรืออยู่แค่ไม่กี่เดือนหรือไม่กี่ปีเท่านั้นก็ออกมาได้แล้ว

การตัดสินจำคุก 5 ปีทายาทซัมซุง จึงเป็นเพียงบททดสอบเริ่มต้นเท่านั้น ที่ยังต้องจับตากันต่อไป รวมไปถึง คดีประวัติศาสตร์ต่อประธานาธิบดีหญิงคนแรกในประวัติศาสตร์เกาหลีใต้ หลังจากนี้ด้วย n