‘เอ็นพีแอล’ ตัววัดเศรษฐกิจ ฟื้นจริงหรือหลอก?

ศุภลักษณ์ เอกกิตติวงษ์

เปิดผลประกอบการครึ่งแรกของปี 2560 ออกมาแล้วสำหรับธนาคารพาณิชย์ 11 แห่ง ที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ผลที่ออกมาไม่ต่างจากที่หลายคนคาดการณ์ไว้ก่อนหน้าเท่าใดนัก ที่ภาพรวมของหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (เอ็นพีแอล) ทั้งระบบยังคงปรับเพิ่มขึ้น

เมื่อพิจารณาปริมาณเอ็นพีแอลแล้ว พบว่า ธนาคารขนาดใหญ่มีสัดส่วนเอ็นพีแอลเกือบครึ่งหนึ่งของระบบ โดยธนาคารกรุงไทย กอดเอ็นพีแอลไว้ถึง 9.9 หมื่นล้านบาท เพิ่มขึ้น 8.7% ธนาคารกรุงเทพ มีเอ็นพีแอล 8.59 หมื่นล้านบาท เพิ่มขึ้นถึง 24.8% ธนาคารไทยพาณิชย์ 5.96 หมื่นล้านบาท เพิ่มขึ้น 3.5% ส่วนธนาคารกสิกรไทย 5.71 หมื่นล้านบาท ลดลง 2%

อย่างไรก็ดี ธนาคารขนาดกลางและเล็กมีการเร่งบริหารจัดการเอ็นพีแอลจนปรับลดลงอย่างมีนัยสำคัญ อย่าง ธนาคารซีไอเอ็มบี ไทย มีเอ็นพีแอล 1.13 หมื่นล้านบาท ลดลง 11% ธนาคารทิสโก้ มีเอ็นพีแอล 5,199 ล้านบาท ลดลง 8.9% ธนาคารธนชาต มีเอ็นพีแอล 1.5 หมื่นล้านบาท ลดลง 4.7%

กาญจนา โชคไพศาลศิลป์ ผู้บริหารงานวิจัย ศูนย์วิจัยกสิกรไทย กล่าวว่า ประเมินเอ็นพีแอลจะปรับขึ้นสูงสุด (พีก) ในไตรมาส 3 ที่ระดับ 3.06% และจะปรับลดลง 2.98% สิ้นปีนี้ ซึ่งกลุ่มที่เอ็นพีแอลสูงสุดยังคงเป็นเอสเอ็มอีและที่ต้องจับตาคือสินเชื่อที่อยู่อาศัยที่เอ็นพีแอลเพิ่มขึ้น

เอ็นพีแอลจะสูงสุดที่ไตรมาส 3 จริงหรือไม่ หรือมีโอกาสที่จะทะลุแนวต้านไปอีก อยู่บนสมมติฐานว่า แนวโน้มเศรษฐกิจต้องปรับดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง รายได้ของเกษตรกรขยายตัว 2 หลักไม่กลับมาหดตัวอีก การปล่อย สินเชื่อธนาคารพาณิชย์เติบโตไม่น้อยกว่า 4% และรักษาระดับการแก้ไข เอ็นพีแอลไม่น้อยกว่าเดิม

"การปรับลดของเอ็นพีแอลต้องมาจากทั้งฝั่งของสัดส่วนเมื่อเทียบกับ สินเชื่อรวม ที่จะลดลงเมื่อสินเชื่อ ขยายตัว และฝั่งของการลดปริมาณเอ็นพีแอล ที่เกิดจากการปรับโครงสร้างและการตัดขายหนี้เสียออกไป ภายใต้เศรษฐกิจที่ดีขึ้น เพราะหากเศรษฐกิจดีๆ หยุดๆ ก็คงจะไม่เห็นภาพเอ็นพีแอลขาลง" กาญจนา กล่าว

ดังนั้น เอ็นพีแอลที่ยังปรับเพิ่มขึ้น สะท้อนภาวะเศรษฐกิจจริงที่ฟื้นตัวอย่างเปราะบางใช่หรือไม่

ช่วงที่ผ่านมา ภาวะเศรษฐกิจไทยถูกโปรโมทว่าขยายตัวดี ด้วยอัตราการเติบโตเกิน 3% ชวนให้เห็นว่า เศรษฐกิจไทยผ่านพ้นจุดต่ำสุด กำลังจะหลุดพ้นกับดักเศรษฐกิจชะงักงันแล้ว

ทว่า เมื่อเจาะลึกปัจจัยที่ทำให้อัตราการขยายตัวเศรษฐกิจในช่วงครึ่งปีแรก พบว่าเป็นการเติบโตจากการลงทุนการใช้จ่ายภาครัฐ การส่งออก และการท่องเที่ยว เป็นการเติบโตที่กระจุกอยู่ในบางอุตสาหกรรม โดยเฉพาะอุตสาหกรรมก่อสร้าง

ส่วนการบริโภคภายในประเทศและการลงทุนภาคเอกชนยังชะลอตัวอยู่ โดยมีจุดเชื่อมโยงจาก "กำลังซื้อ" ของผู้บริโภคที่อ่อนแอ เมื่อกำลังซื้อลดลง ประชาชนต้องประหยัด ยอดขายธุรกิจโดยเฉพาะธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (เอสเอ็มอี) กำลังการผลิตสินค้าก็เหลือ ไม่จำเป็นต้องลงทุนเพิ่ม

มุมมองจาก วิรไท สันติประภพ ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ระบุว่า แนวโน้มเอ็นพีแอล ธปท. ยังต้องจับตาอย่างใกล้ชิด ถึงแม้ว่าเศรษฐกิจโดยรวมจะมีการฟื้นตัวชัดเจนดีขึ้น แต่แน่นอนว่าเอ็นพีแอล เป็นตัวเลขที่ตามหลังการฟื้นตัวของเศรษฐกิจ ถ้าการฟื้นยังไม่กระจายตัว อาจมีบางภาคที่ได้รับผลกระทบสะสมต่อเนื่องมา ก็อาจจะทำให้มีทิศทางของเอ็นพีแอลขยับขึ้นได้บ้าง

ส่วนความคิดเห็นของภาคเอกชนเกี่ยวกับภาวะเศรษฐกิจก็เป็นที่น่าสังเกต โดยเฉพาะในกลุ่มอสังหาริมทรัพย์ ที่ระบุว่า ตลาดอสังหาริมทรัพย์เติบโตช้า ต้องรอให้ความเชื่อมั่นกลับคืนมาเสียก่อน

ถ้าเศรษฐกิจดีจริง ทำไมผู้บริโภคยังไม่มีความเชื่อมั่น หรือเพราะประชาชนส่วนใหญ่ยังสัมผัสไม่ได้ถึงเศรษฐกิจที่ดีขึ้น ในเมื่อรายได้ยังไม่เพิ่มขึ้น โอที และโบนัสยังไม่กลับมา ยังไม่มีส่วนใดของการฟื้นตัวที่ส่งผลดีมาถึงตัวเองเลย

สถานการณ์เช่นนี้ทำให้ธนาคารพาณิชย์ต้องรีบกลับมาดูแลลูกค้า ตัวเองให้อยู่รอดและมั่นคง บริหารจัดการเอ็นพีแอลไม่ให้สูงขึ้น แต่จะหยุดยั้งได้สักเพียงใดในเมื่อภาวะเศรษฐกิจยังฟื้นตัวเปราะบาง

เดชา ตุลานันท์ ประธานกรรมการบริหาร ธนาคารกรุงเทพ กล่าวว่า ธนาคารได้บริหารความเสี่ยงเอ็นพีแอลและจัดชั้นหนี้แบบระมัดระวัง หากเห็นสัญญาณที่ไม่ดีของลูกค้าจะรีบเข้าไปแก้ไขทันที พร้อมตั้งสำรอง โดยไม่รอให้ลูกค้าผิดนัดชำระ

"แนวโน้มเอ็นพีแอลของธนาคารยังบอกไม่ได้ว่าจะพีกเมื่อไหร่ ลูกค้าบางรายยังมีความเสี่ยงอยู่ โดยเฉพาะ เอสเอ็มอี เราก็เน้นดูแลลูกค้าใกล้ชิด ขณะเดียวกัน ก็ไม่ได้เน้นลดเอ็นพีแอล ด้วย การขายออก แต่จะบริหารจัดการเองเป็นหลัก" เดชา กล่าว

ผยง ศรีวณิช กรรมการผู้จัดการใหญ่ ธนาคารกรุงไทย ที่กำลังเผชิญปัญหาเอ็นพีแอลทับถมทั้งจากสินเชื่อที่เร่งโตในอดีตและเอ็นพีแอลใหม่จากบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ เอิร์ธ ยอมรับว่า แนวโน้มเอ็นพีแอลยังปรับขึ้นต่อแต่ในอัตราชะลอลง คาดว่าจะปรับขึ้นสูงสุดในไตรมาส 3 เป็นผลจากหนี้ที่ปรับโครงสร้างหนี้ไปแล้วกลับมาเป็นเอ็นพีแอลอีก และทิศทางเศรษฐกิจที่ฟื้นตัวช้ากระทบการทำธุรกิจ โดยเฉพาะเอสเอ็มอีเกษตร แต่จะพยายามบริหารจัดการไม่ให้เอ็นพีแอลเกิน 4.8%

ธนาคารพาณิชย์แต่ละแห่งล้วนแต่มองแนวโน้มเอ็นพีแอลคงไม่หยุดอยู่เท่านี้ แต่จะพยายามควบคุมให้อยู่ ทางออกที่ธนาคารทำได้มี 2 ทาง คือ ลดเอ็นพีแอล ด้วยการตัดขายหนี้ซึ่งเป็นวิธีที่เร็วที่สุดและลดด้วยการดูแลลูกค้าไม่ให้เป็นเอ็นพีแอลใหม่ อีกด้านหนึ่งคือปล่อยสินเชื่อเพิ่ม แต่ส่วนนี้ต้องขึ้นอยู่กับภาวะเศรษฐกิจด้วยว่าจะเอื้อต่อการปล่อยสินเชื่อหรือไม่

ที่คิดว่าเอ็นพีแอลจะสูงสุดในไตรมาส 3 คงไม่แน่เสมอไป เพราะไม่มีธนาคารใดฟันธงชัดว่า เอ็นพีแอลถึงยอดเขาแล้ว อาจจะปีนขึ้นยอดสูงกว่านี้ได้อีก หากเกิดเคสไม่คาดฝันแบบ เอ็นเนอร์ยี่ เอิร์ธ ทำให้ธนาคารต้องตั้งการ์ดรับมือกับความไม่แน่นอนไว้ทุกสถานการณ์ n