อาชีพเสริม เริ่มดี มีตังค์ตุงเป๋า

ดร.ฉัตรพงศ์ วัฒนจิรัฏฐ์ ผู้บริหารงานพัฒนาการให้คำปรึกษาลูกค้าบุคคล K-Expert ธนาคารกสิกรไทย

เมื่อพูดถึงแนวทางการสร้างความมั่งคั่งแล้ว ส่วนใหญ่มักให้ความสนใจกับการออมการลงทุนเป็นหลัก แต่หากพิจารณาให้ดีจะพบว่าเรื่องดังกล่าวเป็นเพียงองค์ประกอบส่วนน้อยเท่านั้น เนื่องจากเป็นการจัดการเงินที่เหลือจากการทำงานของเรา ขณะที่การทำงานสร้างรายได้ซึ่งเป็นแหล่งเงินที่แท้จริงกลับไม่ได้รับความสำคัญเท่าที่ควร

โดยทั่วไปหากบุคคลหนึ่งมีรายได้น้อย ถึงจะออมเก่งแค่ไหน จำนวนเงินสะสมแต่ละเดือนก็ยังคงน้อยอยู่ดี และหากเงินสะสมมีน้อยแล้ว ต่อให้ลงทุนเยี่ยมแค่ไหนก็คิดผลตอบแทนจำนวนไม่เท่าไหร่นัก ดังนั้นหากหันมาให้ความสำคัญกับการหารายได้ให้เยอะขึ้น เสริมกับการเก็บออมเก่งและลงทุนเป็น น่าจะเป็นวิธีการจัดการเงินที่สมบูรณ์แบบมากกว่า

กลุ่มที่น่าเป็นห่วงคือเหล่ามนุษย์เงินเดือน เนื่องจากรายได้แต่ละเดือนมีความมั่นคงก็จริง แต่ขาดศักยภาพในการเติบโต การจะมีรายได้เยอะหรือน้อยขึ้นอยู่กับสถานการณ์ที่นายจ้างเป็นฝ่ายกำหนด อาทิ การปรับเพิ่มเงินเดือน การเลื่อนตำแหน่ง เงินโบนัส หรือค่าคอมมิชชั่น หากประเมินจากค่าเฉลี่ยการปรับเพิ่มเงินเดือนที่ร้อยละ 4 ถึง 6 ต่อปีแล้ว คนกลุ่มนี้มีแนวโน้มว่าจะสร้างฐานะการเงินที่ดีในอนาคตได้ยาก หากไม่สามารถไต่ระดับขึ้นไปเป็นผู้บริหารระดับสูงหรือทำงานในองค์กรขนาดใหญ่

วิธีปลดล็อกข้อจำกัดเรื่องการสร้างรายได้ของมนุษย์เงินเดือนคือการทำ "อาชีพเสริม" ซึ่งหากเติบโตได้ดีแล้ว ต่อไปในอนาคตอาจพัฒนาขึ้นมาเป็นอาชีพหลักก็เป็นได้

อาชีพเสริมที่เหมาะกับแต่ละบุคคลนั้นย่อมไม่เหมือนกัน คำแนะนำเบื้องต้นคือควรเลือกโดยอิงจากทักษะและความชอบของตนเอง ทักษะเป็นตัวช่วยให้ เริ่มต้นอาชีพได้ง่าย ส่วนความชอบจะช่วยให้ยืนระยะอยู่ได้นาน เรื่องนี้ผมได้เคยกล่าวไปแล้วครั้งหนึ่งในบทความชื่อ "ค้นหาอาชีพเสริม เพิ่มรายได้อย่างมั่นใจ" คอลัมน์ตลาดนัดการเงิน เมื่อวันที่ 21 ต.ค. 2558

บทความครั้งนี้จะกล่าวถึงลักษณะพื้นฐานของอาชีพเสริม ซึ่งผมแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ (1) การซื้อมาขายไป (2) การให้บริการ และ (3) การผลิต เนื่องจากแต่ละประเภทมีบริบทแตกต่างกัน การทำความเข้าใจจะช่วยให้เราเตรียมพร้อมจัดสรรทรัพยากรทั้งเวลาและพลังของเราได้ดีขึ้น

การซื้อมาขายไปเป็นการจำหน่ายสินค้าที่เราไม่ได้เป็นผู้ผลิต สิ่งสำคัญสำหรับอาชีพนี้คือการจับเทรนด์ความต้องการของตลาดแล้วกระโดดเข้าไปอย่างรวดเร็ว เนื่องจากการสร้างรายได้ต้องพึ่งพาการหาสินค้ามาปล่อยออก เพื่อทำกำไรจากส่วนต่างราคาที่อาจไม่ได้สูงมากนัก และต้องไม่ยึดติดกับตัวสินค้าที่ซื้อมาแล้ว หากเทรนด์เริ่มพลิกเป็นขาลงก็ต้องรีบถอยออก อาจยอมปล่อยขายเท่าทุนเพื่อรักษาเม็ดเงินสำหรับรอบการค้าครั้งถัดไป

อย่างไรก็ดี รูปแบบการซื้อมาขายไปนี้ไม่ได้จำกัดเฉพาะการจ่ายเงินซื้อของราคาส่งมาวางขายราคาปลีกเท่านั้น แต่ยังมีรูปแบบสำคัญอื่นๆ ได้แก่ พรีออร์เดอร์ หมายถึงการค้าที่ได้รับเงินจากลูกค้าก่อนแล้วจัดหาสินค้ามาให้ในภายหลัง กรณีนี้สิ่งสำคัญคือความโปร่งใส โดยควรกำหนดวันส่งมอบสินค้า พร้อมทั้งนโยบายการคืนเงินหากจัดหาสินค้าไม่ได้ภายในเวลาที่กำหนด เพราะเมื่อลูกค้าจ่ายเงินให้แล้วก็จะเริ่มความคาดหวัง การทำให้ลูกค้ารู้สึกไม่เชื่อใจจะทำให้อนาคตอาชีพเสริมนี้ดับลงง่ายๆ

อีกรูปแบบหนึ่ง คือ ดร็อปชิปปิ้ง (Drop Shipping) เป็นรูปแบบการค้า ที่ร้านค้าไม่ต้องสต๊อกของที่ตนเองขาย เมื่อได้รับออร์เดอร์แล้วจึงติดต่อซื้อจากบุคคลที่สาม ซึ่งมักเป็นผู้ผลิตหรือตัวแทนจำหน่าย ให้ทำการส่งสินค้าให้กับลูกค้าของตนเองอีกทอดหนึ่ง ร้านขายรองเท้าออนไลน์ชื่อดังในสหรัฐ อย่าง Zappos มียอดขายเติบโตขึ้นอย่างมหาศาล ก็เริ่มต้นด้วยการทำดร็อปชิปปิ้งนี้ อย่างไร ก็ดีการค้าแบบนี้มีความเสี่ยงเนื่องจากต้องพึ่งพาคุณภาพการส่งจากบุคคลที่สาม ซึ่งหลังๆ มา Zappos ก็เลิกใช้วิธีนี้ไป

การรักษาความสัมพันธ์ที่ดีเยี่ยมกับลูกค้าเป็นสิ่งจำเป็นมาก เนื่องจากสินค้าส่วนใหญ่มีลักษณะกึ่งสินค้าโภคภัณฑ์ แม้ว่าจะมีแบรนด์ หรือไม่มีแบรนด์ก็ตาม เนื่องจากลูกค้าสามารถซื้อจากผู้จำหน่ายรายใดก็ได้สินค้าหน้าตาเหมือนกัน ดังนั้นการสร้างความประทับใจกับกลุ่มเป้าหมายจะทำให้พวกเขานึกถึงเราเป็นคนแรกเมื่อคิดอยากจะซื้อ

อาชีพเสริมแบบการให้บริการเป็นการใช้ทักษะและประสบการณ์ที่สั่งสมมาไปสร้างรายได้ อาชีพเหล่านี้ ได้แก่ ตัวแทนประกัน วิทยากร นักออกแบบ บล็อกเกอร์ เป็นต้น สิ่งสำคัญคือการจัดสรรเวลา เพราะโดยทั่วไปรายได้จะ เกิดขึ้นก็ต่อเมื่อนำพาตนเองไปพบลูกค้า หรือลงแรงทำงานต่างๆ ด้วยตนเอง แตกต่างจากอาชีพเสริมประเภทซื้อมาขายไป ซึ่งสามารถเจียดเวลาช่วงสั้นๆ มาโพสต์และปิดการขาย ผู้ทำอาชีพเสริมแบบให้บริการจึงไม่ควรรับงานเกินตัว เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการทำงานและการพักผ่อน

ทั้งนี้ อาชีพเสริมแบบการให้บริการนี้สามารถใช้วิธีการจัดหาผู้รับงานต่อ หรือเอาต์ซอร์สซิ่ง (Outsourcing) โดยตนเองเป็นผู้ควบคุมคุณภาพให้ ส่วนในกรณีวิทยากร หรือติวเตอร์ ก็สามารถสมัครใช้แอพพลิเคชั่นที่เรียกเก็บค่าชมจากการดูคลิป เพื่อสร้างรายได้แบบไม่ต้องลงแรงเพิ่มเติมได้

รูปแบบสุดท้าย อาชีพเสริมแบบผลิตเพื่อจำหน่าย คือการแปลงวัตถุดิบให้ออกมาเป็นผลิตภัณฑ์ อาชีพเสริมแบบนี้มีแนวโน้มใช้เงินลงทุนและกำลังแรงงานมากกว่าสองประเภทแรก ปัจจัยสำคัญคือการมีตัวสินค้าหรือสูตรการผลิตที่เป็นเอกลักษณ์และตอบโจทย์กลุ่มลูกค้าเป้าหมาย เพื่อหลีกเลี่ยงการแข่งขันที่รุนแรงกับคู่แข่งรายอื่นๆ อย่าลืมว่าสิ่งที่เราทำเป็นอาชีพเสริมไม่ใช่อาชีพหลักและตลาดที่เราทำนี้ก็มีผู้เล่นรายอื่นที่ทำเต็มเวลาอยู่แล้ว

ผมฝากทิ้งท้ายไว้สองประเด็นสำหรับผู้ที่สนใจทำอาชีพเสริม เรื่องแรก คือ การทำอาชีพเสริมต้องไม่ทำให้อาชีพหลักเสียหาย เนื่องจากเป็นจริยธรรมของการทำงาน ในเมื่อเรารับเงินเดือนจากนายจ้างแล้วก็ต้องทุ่มเทความสามารถให้ หากรู้ตัวว่าอาชีพเสริมบั่นทอนอาชีพหลักก็ต้องถึงคราวตัดสินใจว่าจะเลือกอาชีพใดอาชีพหนึ่ง

อีกเรื่องคือการทำให้ถูกต้องตามกฎหมาย ไม่ว่าจะเป็นการจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับผู้ที่ขายสินค้าบนช่องทางออนไลน์ การจดภาษีมูลค่าเพิ่มหากรายได้ที่ไม่ใช่เงินเดือนในปีนั้นแตะระดับ 1.8 ล้านบาท รวมทั้งการนำรายได้ที่เกิดขึ้นไปรวมคำนวณในแบบประเมินภาษีเงินได้ทั้งในช่วงกลางปีและปลายปีตามประเภทรายได้ของตนเอง การทำถูกกฎหมายนี้จะช่วยให้เราเอาพลังงาน ไปทุ่มให้กับการสร้างรายได้อย่างเต็มที่ ไม่ต้องพะวงว่าจะถูกจับถูกปรับเมื่อไหร่ รวมทั้งสร้างความไว้วางใจให้กับกลุ่มลูกค้าเป้าหมายของเราอีกด้วย