ต่างชาติกับการโอนเงิน

ดร.รุจิระ บุนนาคกรรมการผู้จัดการMarut Bunnag International Law [email protected] : @RujiraBunnag

ชาวต่างชาติจำนวนไม่น้อยเมื่อมีปัญหาไม่ว่าจากการประกอบธุรกิจหรือถูกกระทำละเมิดในประเทศไทย ต้องพึ่งกระบวนการยุติธรรมไทย เพื่อฟ้องเรียกค่าเสียหาย เมื่อชาวต่างชาตินั้นชนะคดี ศาลจะมีคำพิพากษาให้อีกฝ่ายชำระหนี้ ซึ่งบางครั้งจะนำเงินไปวางที่ศาล และมีคำสั่งให้คืนค่าธรรมเนียมศาล โดยปกติศาลจะออกเป็นเช็คของธนาคารพาณิชย์ไทย ซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจ

ชาวต่างชาติอาจดีใจที่ทั้งชนะคดีและได้รับเงินแม้จะไม่ใช่เงินสด แต่เป็นในรูปของเช็คที่ออกให้ตามคำสั่งของศาล สามารถรับประกันความน่าเชื่อถือได้ว่า สามารถขึ้นเงินตามเช็คได้อย่างสะดวกรวดเร็ว

ชาวต่างชาติที่มีใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) มีภูมิลำเนาในไทย และมีสมุดบัญชีเงินฝากกับธนาคารพาณิชย์ไทย สามารถนำเช็คที่ได้รับจากศาลไปฝากธนาคารพาณิชย์ไทยที่ตนเปิดบัญชีอยู่ หากเป็นธนาคารเดียวกันกับธนาคารเจ้าของเช็ค สามารถเบิกเงินได้ทันที แต่หากต่างธนาคาร ธนาคารจะต้องทำการเรียกเก็บเงินจากธนาคารผู้ออกเช็ค โดยจะมีค่าธรรมเนียมในการเรียกเก็บ เมื่อธนาคารเรียกเก็บเงินเสร็จ เงินจะเข้าบัญชี จึงสามารถถอนเงินได้กรณีนี้ดูเหมือนจะไม่มีปัญหาใดๆ

การเปิดบัญชีธนาคารพาณิชย์ไทยชาวต่างชาติ ต้องแสดงหลักฐาน คือ หนังสือเดินทาง ใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) หนังสือรับรองการทำงาน กรณีอยู่ระหว่างยื่นขอใบอนุญาตทำงานหรือเอกสารอื่นๆ ที่แสดงชื่อชาวต่างชาติ เช่น หนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ห้องชุด กรณีชาวต่างชาติที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในประเทศไทยเป็นการถาวรให้แสดงใบประจำตัวคนต่างด้าว/ใบสำคัญถิ่นที่อยู่ กรณีอยู่ระหว่างยื่นขอสัญชาติให้แสดงทะเบียนบ้านเล่มปกสีเหลือง ที่ระบุเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก กรณีนักเรียนต่างชาติ ให้แสดงหนังสือรับรองจากโรงเรียน สถาบันการศึกษา

เมื่อไม่มีบัญชีเงินฝากกับธนาคารพาณิชย์ไทย และได้รับเช็คจากศาล ชาวต่างชาติหรือผู้รับมอบอำนาจจึงติดต่อกับธนาคารพาณิชย์ไทยผู้ออกเช็ค เพื่อร้องขอให้ธนาคารโอนเงินตามเช็คไปยังบัญชีของตนที่เปิดไว้ในต่างประเทศ โดยตกลงจะรับผิดชอบต่อค่าธรรมเนียมต่างๆ ที่เกิดขึ้น

ดูเหมือนไม่น่าจะมีปัญหา เพราะเป็นเช็คที่ออกตามคำสั่งของศาลสั่งจ่ายให้ชาวต่างชาติในคดี ย่อมเป็นที่ทราบดีว่าที่มาของเงินมีความน่าเชื่อถือ แต่บ่อยครั้งเจ้าหน้าที่ธนาคารกลับปฏิเสธที่จะทำการโอนเงินให้โดยทันที โดยให้เหตุผลว่า เป็นการฟอกเงิน เสียเวลาและเสียโอกาส

หากยังยืนยันว่า ต้องการจะโอนเงินดังกล่าว ต้องปฏิบัติตามข้อบังคับของธนาคารแห่งประเทศไทย โดยต้องส่งเรื่องและเอกสารทั้งหมด เพื่อให้ธนาคารแห่งประเทศไทยพิจารณาและมีคำสั่งอนุญาตก่อน จึงสามารถโอนเงินเข้าบัญชีธนาคารในต่างประเทศได้ แม้จะได้รับการอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทย แต่ยังต้องใช้เวลารอนานพอสมควร

ชาวต่างชาติยังมีทางเลือกอื่นอีก คือ นำเช็คฉบับนั้นกลับไปเข้าบัญชีธนาคารในต่างประเทศที่ตนมีบัญชีอยู่ และให้ธนาคารพาณิชย์ไทยที่ออกเช็ค โอนส่งเงินตามเช็คเข้าบัญชี นับว่ามีความยุ่งยากไม่แพ้กัน เพราะทั้งธนาคารพาณิชย์ไทยและธนาคารในต่างประเทศอาจไม่เคยทำธุรกรรมกันมาก่อน อีกทั้งเช็คที่เข้าบัญชีนั้นเป็นเช็คที่ใช้เบิกจ่ายเงินในประเทศไทย ไม่ใช่ดราฟต์ที่ใช้เบิกจ่ายเงินในต่างประเทศ ที่สำคัญทั้งสองวิธีต่างใช้ระยะเวลาในการดำเนินการนานกว่าจะได้รับเงินตามเช็ค

หากเจ้าหน้าที่ธนาคารพาณิชย์ไทยกังวลใจเรื่องการฟอกเงิน สมควรที่จะพิจารณาถึงหลักการในเรื่องการฟอกเงิน

"การฟอกเงิน" (Money Laundering) คือ การเปลี่ยนแปลงเงิน หรือทรัพย์สินที่ได้มาจากการกระทำความผิดมูลฐานให้กลายเป็นเงิน หรือทรัพย์สินที่ดูเสมือนหนึ่งว่าได้มาโดยชอบด้วยกฎหมาย หรือพิสูจน์ไม่ได้ว่าได้มาโดยไม่ชอบ ซึ่งสามารถทำได้หลายวิธี เช่น การนำเงินออกไปนอกประเทศ การฝากเงินกับสถาบันการเงิน การตั้งบริษัท หรือกิจการขึ้นบังหน้าการซื้อขายที่ดิน การแลกเปลี่ยนเงินตราสกุลอื่น การให้ผู้อื่นถือเงิน หรือทรัพย์สินไว้แทนการใช้ตัวกลางส่งเงินในระหว่างเครือข่าย

การดำเนินการดังกล่าวต้องเสียเวลาไปกับขั้นตอนการทำงาน

เรื่องนี้จะเป็นการดีไม่น้อย หากเจ้าหน้าที่ธนาคารพาณิชย์ไทยมีวิสัยทัศน์กว้างไกล โดยพิจารณาจากหลักฐาน เช่น เช็คออกตามคำสั่งของศาล เอกสารต่างๆ มีความเชื่อมโยงถึงจำนวนเงินตามเช็ค แหล่งที่มา ผู้รับเงินตามเช็ค ธนาคารควรดำเนินการตามความประสงค์ของชาว ต่างชาติตั้งแต่แรก แม้จะเป็นเรื่องเพื่อป้องกันการฟอกเงิน เพื่อรักษา ผลประโยชน์ของประเทศชาติ แต่ทั้งนี้ควรพิจารณาเป็นกรณีๆ ไป

ประเทศไทยมีจุดแข็งที่โดดเด่นในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่มีความพร้อมด้วยสาธารณูปโภคพื้นฐานที่ครบถ้วน ทั้งเป็นศูนย์กลางโครงข่ายเชื่อมโยงคมนาคมต่างๆ ทำให้เป็นที่ดึงดูดของนักลงทุนต่างชาติ นอกจากนี้ ปัจจุบันประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้รวมกันอย่างใกล้ชิด ภายใต้ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน หรือเออีซี (ASEAN Economic Community-AEC) จึงเป็นที่แน่นอนว่าต้องมีชาวต่างชาติทั้งที่เป็นชาติของประเทศสมาชิก และชาติอื่นๆ ที่เข้ามาลงทุนในประเทศไทยเพิ่มขึ้น การลดขั้นตอนและอุปสรรคจากการโอนเงินไปต่างประเทศ การเพิ่มประสิทธิภาพของการทำธุรกรรมทางการเงินประเภทต่างๆ ย่อมแสดงถึงศักยภาพของธนาคารพาณิชย์ไทยในการเชื่อมโยงธุรกิจในภูมิภาคนี้ได้เป็นอย่างดี

ขั้นตอนต่างๆ ที่ทั้งไม่จำเป็นและยังเป็นอุปสรรคต่อความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรร่วมมือเร่งแก้ไขเป็นการด่วน

หากประเทศไทยต้องการเป็นศูนย์กลาง (Hub) ทางการเงินในภูมิภาคนี้ ต้องปรับทั้งทัศนคติผู้ปฏิบัติงานและกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องโดยไม่ชักช้า n