เอกชนหนุนเทรนด์ประหยัดพลังงาน  

ดร.ทวารัฐ สูตะบุตร

งปฏิเสธต่อไปไม่ได้อีกแล้วว่า พลังงานไม่มีความสำคัญ เพราะจากตัวเลขการใช้พลังงานในแต่ละปีเพิ่มสูงขึ้นทุกปี ซึ่งกระทรวงพลังงานในฐานะหน่วยงานหลักในกำหนดนโยบาย วางแผน รวมถึงการดำเนินมาตรการต่างๆ เพื่อให้ประชาชนทุกคนได้มีพลังงานใช้อย่างพอเพียง โดยในปีนี้ กระทรวงพลังงานได้เร่งขับเคลื่อนนโยบาย Energy 4.0 ซึ่งเป็นการยกระดับประสิทธิภาพของระบบพลังงานในปัจจุบัน และการนวัตกรรมที่เหมาะสมมาใช้ในการพัฒนา

ส่วนองค์ประกอบสำคัญในการขับเคลื่อนไปสู่เป้าหมาย กระทรวงพลังงานคำนึงถึงพลังงานทั้งระบบ (Energy Supply Chain) ตั้งแต่การผลิต จัดหา แปรรูป ขนส่ง ไปจนถึงการใช้ โดยได้แบ่งตามประเภทพลังงาน ซึ่งจะครอบคลุมถึงแผนพลังงานควบคู่ไปกับแนวนโยบายประชารัฐ

การส่งเสริมนโยบาย Energy 4.0 นอกจากจะช่วยให้ชาติมีความมั่นคงด้านพลังงานแล้ว ยังเป็นการช่วยกระตุ้นระบบเศรษฐกิจของประเทศให้เกิดการตื่นตัว แข่งขันในด้านพลังงานซึ่งจากเทรนด์การใช้พลังงานของประชาชนในยุคนี้ ได้นำเทคโนโลยีที่มีความทันสมัย หรือเรียกว่า Smart Energy มาใช้มากขึ้น อย่างเช่น เรื่องของยานยนต์ไฟฟ้า ตามมาตรการการส่งเสริมยานยนต์ไฟฟ้าในแผนอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2558-2579 (EEP2015) ที่ได้ตั้งเป้าหมายจำนวน 1.2 ล้านคัน ในปี 2579

พร้อมกันนี้ สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) ภายใต้การสนับสนุนจากกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ยังได้ส่งเสริมกลุ่มรถโดยสารสาธารณะไฟฟ้า เช่น รถตุ๊กตุ๊กไฟฟ้า ให้นักวิจัยไทยได้ร่วมคิดค้น พัฒนา ปรับปรุง ให้ภาคเอกชนลงทุน นำมาพัฒนาต่อยอด นำร่อง 100 คัน ซึ่งหากดำเนินการได้ตามเป้าจะทำให้ประหยัดพลังงานรวม 0.7 ktoe/ปี และเมื่อสิ้นแผนงานอนุรักษ์พลังงาน (EEP) ในปี 2579 จะประหยัดพลังงานได้ถึง 1.75 ktoe

ปัจจุบันในประเทศไทยมีบริษัทและผู้ประกอบการที่ผลิตและนำเข้ารถตุ๊กตุ๊กไฟฟ้าแล้วประมาณ 10 ราย เนื่องจากเทคโนโลยีแบตเตอรี่ที่สูงขึ้น ราคาที่ถูกลงอย่างมาก และรถตุ๊กตุ๊กใช้ความเร็วไม่สูง การออกแบบและผลิตจึงไม่ได้ใช้เทคโนโลยีที่สูงมาก ผู้ประกอบการไทยสามารถทำได้ จนถึงผลิตส่งออกได้อีกด้วย สมรรถนะโดยทั่วๆ ไปของรถตุ๊กตุ๊กไฟฟ้าในท้องตลาดจะวิ่งได้ประมาณ 70-100 กิโลเมตร/การประจุ 1 ครั้ง ความเร็วสูงสุด 50-70 กิโลเมตร/ชั่วโมง และใช้เวลาประจุ 6-8 ชั่วโมง รถตุ๊กตุ๊กไฟฟ้า ปัจจุบันมีราคาประมาณคันละ 3-3.5 แสนบาท ขึ้นกับระยะทางต่อการประจุ 1 ครั้ง ความเร็วสูงสุดที่ทำได้

อีกเรื่องที่กำลังมาแรงในภาคเอกชนคือ การประหยัดพลังงานในบ้าน ไม่ว่าจะเป็นการนำเทคโนโลยีใหม่ๆ มาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและลดการใช้พลังงาน เช่น เครื่องปรับอากาศ นำระบบอินเวอร์เตอร์มาใช้เพื่อช่วยประหยัดพลังงาน และปัจจุบันกำลังเป็นที่นิยม สำหรับเทคโนโลยี หรือนวัตกรรมที่จะมาช่วยทำให้ประหยัดพลังงานของบ้านในอนาคตคือ ระบบการเก็บพลังงาน (Energy Storage System) เป็นระบบเก็บสำรองไฟและนำมาใช้ในยามที่เราต้องการ ซึ่งส่วนใหญ่จะใช้กับพื้นที่ห่างไกลและขาดแคลนพลังงานสำรอง ลดปัญหาความไม่เสถียรของพลังงานไฟฟ้าที่ผลิตจากแหล่งพลังงานทดแทน

อย่างไรก็ตาม มีนักวิจัยหลายท่านและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับ ลดการใช้พลังงาน ได้มีการพัฒนาระบบต่างๆ รวมถึงระบบกักเก็บพลังงานมาใช้ภายในบ้านอย่างเช่น โครงการเอเนอร์จี พลัส ที่มีนักออกแบบบ้านจากบริษัท EGS-plan ร่วมออกแบบและพัฒนาเพื่อให้เกิดการลดใช้พลังงานภายในบ้าน โดยได้พัฒนาระบบเก็บรักษาพลังงานในรูปแบบ น้ำแข็งในช่วงที่ความต้องการใช้พลังงานต่ำ (Ice Thermal Energy Storage : ITES) ซึ่งระบบนี้เองจะช่วยเพิ่มศักยภาพการทำงานของแผงโซลาร์เซลล์ได้ถึง 81% เมื่อเทียบกับบ้านทั่วๆ ไป พลังงานที่ถูกผลิตออกมาจะถูกส่งไปที่เครื่องทำความเย็น ผลิต Ethylene Glycol ที่อุณหภูมิต่ำ และจะถูกเก็บไว้ในท่อ และก่อตัวเป็นน้ำแข็งภายในถังกักเก็บในระหว่างวัน และเมื่อถึงตอนเย็นก็จะมีการปล่อยน้ำอุ่นไหลเวียนในถังกักเก็บ ซึ่งจะทำให้น้ำแข็งค่อยๆ ละลาย แล้วส่งผ่านน้ำเย็นเพื่อผลิตความเย็นให้คนในบ้าน นอกจากนี้ยังได้การติดตั้งฉนวนกันความร้อนด้วยการใช้กระจกสองชั้น การมีแนวบังแดดจากภายนอกตัวบ้าน การติดตั้งแผงเซลล์แสงอาทิตย์ขนาด 5 เมกะวัตต์ เพื่อลดการใช้ไฟฟ้าภายในบ้านด้วย

สำหรับเทคโนโลยีระบบกักเก็บพลังงาน (Energy Storage System) กระทรวงพลังงาน โดยกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานปีงบประมาณ 2559 ได้ให้การสนับสนุนให้เกิดการประยุกต์ใช้งานจริงของระบบกักเก็บพลังงานในเป้าหมาย คือ การลดพีกไฟฟ้าในนิคมอุตสาหกรรม สร้างความเสถียรภาพให้กับโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทน พื้นที่ห่างไกล และ ยานยนต์ไฟฟ้า ให้เกิดรูปธรรมภายในปี 2560 เพื่อสร้างโอกาสด้านการตลาด กระตุ้นให้เกิดการลงทุนใหม่ๆ ของอุตสาหกรรมการผลิตเทคโนโลยีระบบกักเก็บพลังงานของประเทศ และเป็นการเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของภาคการผลิตด้วยนวัตกรรมใหม่ที่ดีกว่า และ/หรือเทียบเท่าต่างประเทศ เพื่อสนับสนุนภาคการผลิตในการพัฒนาเทคโนโลยีและทดแทนการนำเข้าจากต่างประเทศ รวมถึงเพื่อจัดทำยุทธศาสตร์การพัฒนาเทคโนโลยีระบบกักเก็บพลังงานของประเทศไทยระยะ 20 ปี

จะเห็นได้ว่า หากในอนาคตนโยบาย Energy 4.0 ขับเคลื่อนได้ตามเป้าหมาย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการส่งเสริมยานยนต์ไฟฟ้า หรือการส่งเสริมระบบกักเก็บพลังงาน จะช่วยให้ประเทศชาติมีความมั่นคงด้านพลังงานมากขึ้น รวมถึงเป็นการกระตุ้นระบบเศรษฐกิจของประเทศให้เดินทางได้อย่างยั่งยืน n