Bank as a Marketplace

โดย...อิสระ วงศ์รุ่ง รองผู้อำนวยการธนาคารออมสิน กลุ่มลูกค้าบุคคล

ที่ผ่านมา ปัจจัยในด้านความแตกต่างของเทคโนโลยีทางการเงินระหว่างธุรกิจธนาคารและธุรกิจสินค้าและบริการอื่นๆ เป็นอุปสรรคสำคัญในการพัฒนาความร่วมมือทางธุรกิจเพื่อสร้างสรรค์รูปแบบการให้บริการที่มีประสิทธิภาพอย่างครบวงจร และกลายเป็นช่องโหว่ให้เกิดธุรกิจตัวกลาง การชำระเงินบนโลกออนไลน์ดังที่เป็นอยู่ในปัจจุบันสะท้อนถึงขีดจำกัดในการพัฒนาธุรกิจธนาคาร ซึ่งยังไม่สามารถยืดหยุ่นและปรับตัวให้ขับเคลื่อนธุรกิจธนาคารไปได้อย่างมีประสิทธิภาพเพียงพอ

อย่างไรก็ตาม ในยุคแห่ง Internet of Everything ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีได้เชื่อมโยงวิถีชีวิตของผู้บริโภคทุกคนไว้บนโลกออนไลน์ ส่งผลให้ธุรกิจสินค้าและบริการ รวมทั้งธุรกิจธนาคารเองปรับเปลี่ยนทิศทางการพัฒนานวัตกรรมขององค์กรไปสู่ช่องทางดิจิทัลเช่นเดียวกัน ปรากฏการณ์ดังกล่าวได้ช่วยลดข้อจำกัดและแตกต่างด้านเทคโนโลยีทางการเงินและก่อให้เกิดความเป็นไปได้ในการเชื่อมโยงเอาศักยภาพที่เป็นจุดแข็งของแต่ละธุรกิจผนวกรวมกัน จึงเป็นโอกาสสำคัญของธุรกิจธนาคารที่จะปรับเปลี่ยนรูปแบบการให้บริการให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นและสามารถให้บริการลูกค้าตาม life style ที่แตกต่างกันด้วยการเชื่อมโยงการให้บริการทางการเงินในรูปแบบ Total Financial Solutions เข้ากับการให้บริการในรูปแบบอื่นๆ ภายใต้แนวคิด  Marketplace Model

Marketplace Model เป็นแนวคิดในการขับเคลื่อนธุรกิจธนาคารในรูปแบบใหม่ที่ถูกกล่าวถึงในแวดวงนักการเงินและการธนาคารจากทั่วโลก ซึ่งมองเห็นโอกาสและทิศทางการปรับตัวของธุรกิจธนาคารในอนาคต ด้วยการเชื่อมต่อความร่วมมือกันระหว่างธุรกิจสินค้าและบริการ (ซึ่งมีจุดแข็งในด้านการพัฒนาสินค้าและบริการที่หลากหลาย) และธุรกิจธนาคาร (ซึ่งมีจุดแข็งในด้านระบบการชำระเงินที่มีความปลอดภัย และฐานลูกค้าผู้ใช้บริการจำนวนมาก)

โดยแนวคิดดังกล่าวได้ปรับเปลี่ยนรูปแบบธุรกิจธนาคารให้เป็นเสมือน “ตลาดออนไลน์” ซึ่งนอกจากจะเปิดให้บริการทางการเงินอย่างครบวงจรแล้ว ยังต้องเพิ่มการให้บริการอื่นๆ โดยการเปิดพื้นที่ให้ “ร้านค้า” ซึ่งอาจจะเป็นธุรกิจการบิน ธุรกิจโรงแรม หรือธุรกิจประกันชีวิต เข้ามาให้บริการบนช่องทางออนไลน์ของธนาคาร ซึ่งผู้ใช้บริการจะได้รับประโยชน์จากการเข้าถึงสินค้าและบริการที่หลากหลายและมีความปลอดภัยในการใช้บริการ

ทั้งนี้ สิ่งที่ธุรกิจธนาคารต้องดำเนินการ คือ (1) การสร้าง Marketplace Ecosystem ได้แก่ การพัฒนาระบบการเชื่อมโยงข้อมูลออนไลน์ (Open API) การพัฒนา Smart Engine Platform และการพัฒนาระบบ Big Data and Predictive Analytics เป็นต้น โดยการนำเอา Blockchain และ AI Technology มาช่วยสนับสนุนการพัฒนา (2) การพัฒนาระบบความปลอดภัยด้านสารสนเทศอย่างต่อเนื่อง (Information andCyber Security) ทั้งนี้เพื่อสร้างโครงข่ายการให้บริการที่เป็นมาตรฐานและน่าเชื่อถือ (3) การปรับปรุงกฎระเบียบที่จำเป็นหรืออาจเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาธุรกิจ

นอกจากนี้ ธุรกิจธนาคารยังต้องให้ความสำคัญกับ Back office ด้วยการสนับสนุนบุคลากรให้เกิดทักษะที่จำเป็นเพื่อสนับสนุนการทำงานที่ต่อเนื่อง รวมทั้งการพัฒนาบุคลากรให้มีความสร้างสรรค์เพื่อสร้างนวัตกรรมในการขับเคลื่อนธุรกิจธนาคาร

การดำเนินการดังกล่าวธุรกิจธนาคารอาจต้องอาศัยความร่วมมือกับกลุ่มธุรกิจ FinTech ที่มีทักษะความเชี่ยวชาญในด้านเทคโนโลยีทางการเงินที่ทันสมัย ซึ่งความร่วมมือดังกล่าวจะช่วยให้ธุรกิจธนาคารสามารถพัฒนาเทคโนโลยีได้อย่างรวดเร็วและทันต่อการตอบสนองความต้องการของลูกค้าที่เปลี่ยนแปลงไปในยุคดิจิทัล

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ธุรกิจธนาคารต้องคำนึงถึง คือ (1) ธนาคารจะสามารถควบคุมและใช้ประโยชน์จากข้อมูลสารสนเทศจากลูกค้าที่มีจำนวนมากได้อย่างไรให้เกิดประสิทธิภาพ (2) ระบบความปลอดภัยสารสนเทศของลูกค้าที่มีอยู่ในปัจจุบันเพียงพอหรือไม่ และ (3) การผูกติดกับการพึ่งพานวัตกรรมของกลุ่มธุรกิจ FinTech จะส่งผลต่อการพัฒนาธุรกิจธนาคารในอนาคตหรือไม่ อย่างไรคำถามเหล่านี้ยังคงเป็นโจทย์ให้ธุรกิจธนาคารต้องขบคิดเพื่อให้การพัฒนาธุรกิจธนาคารมีความเข้มแข็งและเติบโตอย่างยั่งยืน