กลยุทธ์ธุรกิจการบิน IAG

โดย...ยุทธศักดิ์ คณาสวัสดิ์ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน

เมื่อพูดถึงบริษัท International Consolidated Airlines Group (IAG) ทุกคนจะไม่รู้จัก แต่ความจริงเป็นธุรกิจการบินใหญ่ 5 อันดับแรกของโลก ประกอบด้วยสายการบินในเครือ เช่น บริติชแอร์เวย์ ไอบีเรีย แอร์ลิงกัส ฯลฯ โดยจุดเริ่มต้นมาจากบริติชแอร์เวย์ ซึ่งเดิมเป็นรัฐวิสาหกิจของอังกฤษ แต่ได้แปรรูปเป็นเอกชนเมื่อปี 2530 หลังจากนั้นการบริหารจัดการเป็นไปอย่างกระท่อนกระแท่นแต่ไม่ถึงกับขาดทุนหลายปีติดต่อกัน

จากนั้นปี 2548 ได้แต่งตั้งให้วิลลิ วอล์ซ อดีตผู้บริหารสายการบินแอร์ลิงกัสมาเป็นผู้บริหารบริติชแอร์เวย์ทั้งๆ ที่ไม่ใช่ชาวอังกฤษแต่อย่างใด แต่เป็นคนไอริช ต่อมาปี 2554 บริติชแอร์เวย์ได้ควบกิจการกับสายการบินไอบีเรีย และเปลี่ยนชื่อใหม่เป็นบริษัท IAG และใช้กลยุทธ์หลายประการฟื้นฟูกิจการและก้าวขึ้นเป็นสายการบินชั้นนำของโลก

ประการแรก ผู้บริหารมีความรู้ความเข้าใจธุรกิจลึกซึ้ง โดยวอล์ซทำงานเป็นกัปตันเครื่องบินมายาวนาน เคยเป็นตัวแทนสหภาพแรงงานเจรจากับนายจ้าง และเคยบริหารสายการบินอื่นจนประสบผลสำเร็จ

ประการที่สอง ตระหนักถึงข้อจำกัดว่ามีฮับหลัก คือ ท่าอากาศยานฮีทโธรว์ของกรุงลอนดอน ซึ่งไม่สามารถเพิ่ม Slot เที่ยวบินได้ หากจะเติบโตต่อไป ต้องซื้อสายการบินอื่น ดังนั้น ได้ควบกิจการกับสายการบินไอบีเรียของสเปนและซื้อแอร์ลิงกัสของไอร์แลนด์เพื่อเพิ่มเส้นทางบิน รวมถึงซื้อสายการบิน BMI ของอังกฤษ ทั้งๆ กิจการมีมูลค่าติดลบ

แต่สิ่งที่ต้องการ คือ Slot ที่ฮีทโธรว์ ซึ่งมูลค่าสูงมาก โดยแต่ละ Slot มีมูลค่ากว่าพันล้านบาท

ประการที่สาม ตั้งชื่อบริษัท IAG ให้น่าเบื่อ เพื่อไม่มีคนสนใจ ขณะเดียวกันเสริมสร้างให้แบรนด์สายการบินมีเอกลักษณ์โดดเด่น โดยบริติชแอร์เวย์มีภาพลักษณ์บริการดีเยี่ยมระดับโลก ขณะที่ไอบีเรียเป็นแบรนด์โดดเด่นมากในย่านละตินอเมริกา ส่วนแอร์ลิงกัสเป็นแบรนด์โดดเด่นมากในสหรัฐ ส่วนแบรนด์ไม่ติดตลาด เช่น BMI ก็ยุบทิ้งไป

ประการที่สี่ บริหารความเสี่ยงอย่างมืออาชีพ เป็นต้นว่า งบการเงินอยู่ในสกุลยูโร รายได้จำนวนมากเป็นสกุลเงินปอนด์และยูโร แต่รายจ่ายจำนวนมากเป็นค่าน้ำมันในสกุลเหรียญสหรัฐ ดังนั้น พยายามแก้ไขสถานการณ์ เช่น ซื้อแอร์ลิงกัส เนื่องจากมีรายได้สกุลเหรียญสหรัฐจำนวนมากโดยเป็นเจ้าตลาดเที่ยวบินระหว่างสหรัฐกับไอร์แลนด์ ซึ่งเป็นตลาดใหญ่มากเนื่องจากสหรัฐมีคนเชื้อสายไอริชกว่า 60 ล้านคน แต่ละปีจะเดินทางมาเยี่ยมเยือนบ้านเกิดของบรรพบุรุษ

สุดท้ายนี้ เขาให้ทัศนะว่าประเทศต่างๆ มักมีนโยบายส่งเสริมธุรกิจการบินแต่ส่วนใหญ่เป็นนโยบายกว้างๆ ไม่ส่งผลเป็นรูปธรรม ตัวรัฐบาลเองไม่รู้ด้วยซ้ำว่าทำอะไรอยู่ โดยนโยบายดีที่สุด คือ ก่อสร้างท่าอากาศยานล่วงหน้าให้เพียงพอรองรับเที่ยวบินและผู้โดยสารที่เพิ่มขึ้น

ขณะเดียวกันต้องก่อสร้างตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง โดยคัดค้านเต็มที่กับโครงการก่อสร้างเพิ่มเติมแบบวิลิศมาหราของฮีทโธรว์ ทำให้ค่าก่อสร้างสูงเป็น 3-4 เท่าของปกติ ซึ่งจะทำให้ต้องเพิ่มค่าธรรมเนียมสนามบินสูงมากในอนาคต