มหาวิทยาลัย 4.0

เวลานี้ใครๆ ก็พูดถึง “Thailand 4.0” อันเป็นนโยบายและความมุ่งมั่นของรัฐบาล ในการปฏิรูปและขับเคลื่อนประเทศไทยไปสู่ระดับโลก ด้วยนวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์ เพื่อก้าวให้พ้นกับดักการเป็นประเทศรายได้ปานกลาง (Middle Income) และพ้นหล่มแห่งความเหลื่อมล้ำในสังคมและเศรษฐกิจ

ดังนั้น จะเห็นว่าธุรกิจอุตสาหกรรมในวันนี้ ก็ต้องเปลี่ยนตัวเองเป็น “Industry 4.0” เช่นกัน ซึ่งไม่เพียงแต่จะเกี่ยวข้องกับธุรกิจอุตสาหกรรมเท่านั้น แต่ความจริงแล้วยังเกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิตของคนทำงานและประชาชนโดยรวมด้วย

ผู้ที่ได้ติดตามข่าวสารอยู่เสมอจะพบว่า รถยนต์พลังงานไฟฟ้ากำลังจะวิ่งบนถนนในอนาคตอันใกล้ ปั๊มน้ำมันก็จะแปรเป็นสถานีชาร์จไฟฟ้า โรงงานในต่างประเทศจำนวนไม่น้อยที่ไม่มีคนทำงาน แต่เป็นเครื่องจักรกลอัตโนมัติ โรงงานจะเป็นแบบ Factory Automation กระบวนการผลิตก็เป็น Process Automation ซึ่งมีการนำหุ่นยนต์มาใช้งาน โดยพนักงานไปอยู่กันในห้องควบคุม สั่งงานเครื่องจักรผ่านจอควบคุมหรือมือถือ เพราะทุกอย่างเชื่อมโยงเข้าด้วยกัน และสื่อสารกันได้หมด

วันนี้สถาบันการศึกษาในบ้านเรา ก็ตื่นตัวไปมาก อย่างกรณีของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ (มจพ.) ได้ร่วมมือกับ บริษัท เดลต้า อีเลคโทรนิคส์ (ประเทศไทย) หนึ่งในบริษัทผู้นำด้านการผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และนวัตกรรมไอซีทีของโลก โดยเปิดห้องปฏิบัติการ “สมาร์ทแล็บอัจฉริยะ” (Smart IA Lab) แห่งแรกของไทย ซึ่งก้าวล้ำด้วยเทคโนโลยี ที่เรียกว่า “Industrial Automation : IA”  เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ และพัฒนาวิศวกรรุ่นใหม่ให้ใช้เทคโนโลยีระบบอัตโนมัติได้อย่างมีประสิทธิภาพ และกระตุ้นการสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ พร้อมๆ กับส่งเสริมและสนับสนุนให้เกิดผู้ประกอบการประเภทสตาร์ทอัพ ด้วยความมุ่งมั่นที่จะร่วมกันพัฒนาประเทศสู่ “Thailand 4.0” ให้ยั่งยืน

ในพิธีเปิดห้องแล็บอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 19 พ.ย. 2559 ที่ผ่านมานั้น สุชาติ เซี่ยงฉิน รักษาการแทนอธิการบดี ได้กล่าวถึงเทรนด์โลกและวิถีชีวิตรอบตัวเราว่า มันจะเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วด้วยสมาร์ทเทคโนโลยีและอินดัสเทรียลออโตเมชั่น 4.0 ซึ่งเป็นเทคโนโลยีอัตโนมัติและการเชื่อมต่อทั้งสิ้น จึงถึงเวลาที่เราจะต้องพัฒนาการศึกษาสำหรับคนรุ่นใหม่ให้รองรับ “ธุรกิจอุตสาหกรรม 4.0” (Industry 4.0) โดยปัจจัยที่จะทำให้นักศึกษาไทยประสบความสำเร็จ ก็คือ ต้องมีห้องเรียนที่ดี มีห้องปฏิบัติการที่ทันสมัยอย่าง Smart IA Lab ที่กระตุ้นให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ สามารถนำศาสตร์สาขาต่างๆ มาใช้สร้างสรรค์และต่อยอดนวัตกรรมให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เราจะต้องเร่งพัฒนาคนให้พร้อมรองรับ “อุตสาหกรรม 4.0” ซึ่งใช้ระบบอัตโนมัติ เพื่อก้าวสู่ “ประเทศไทย 4.0” อย่างมั่นคง

เพื่อรองรับอุตสาหกรรม 4.0 และประเทศไทย 4.0 นั้น เห็นว่าประเทศไทยยังขาดแคลนบุคลากร 3 กลุ่ม คือ 1.กลุ่มวิศวกรที่จะนำระบบ Industrial Automation (IA) ไปออกแบบปรับปรุงและพัฒนาโรงงานและระบบการผลิตสู่อุตสาหกรรม 4.0 2.กลุ่มที่จะบำรุงรักษา Industrial Automation (IA) และ 3.กลุ่มที่มีทักษะในการเป็นผู้ใช้ระบบ Industrial Automation (IA)

อุดมเกียรติ นนทแก้ว คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ มจพ. มีความเห็นว่า ขณะนี้โรงงานบ้านเรามีทั้ง 2.0 และ 3.0 สำหรับ 4.0 ก็เริ่มมีบ้างแล้ว โรงงานในประเทศไทยจะต้องพัฒนาด้วยการยกระดับไปใช้ระบบเทคโนโลยีอัตโนมัติมากขึ้น เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด บุคลากรไทยก็ต้องปรับตัวและเรียนรู้ที่จะพัฒนาด้วยความรู้จริงดังพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ที่ทรงเน้น “เข้าใจ เข้าถึง และพัฒนา” เราจะต้องปรับประเทศสู่การเป็นประเทศรายได้สูงให้ได้ เมื่อเราไม่มีแรงงานเพียงพอ เราก็ต้องให้ระบบอัตโนมัติทำ แต่ยังต้องรักษาตำแหน่งงานไว้ให้คนไปทำงานกับระบบอัตโนมัติ

ระบบอัตโนมัติและหุ่นยนต์จะเข้าไปรับภาระงานที่หนัก งานที่ต้องทำซ้ำๆ และงานที่ต้องการความแม่นยำ ทุกวันนี้เราไม่ต้องกลัวว่าคนจะถูกแย่งงาน แต่คนจะย้ายไปทำงานระดับสูงขึ้น เช่น งานควบคุมเครื่องจักรและบริหารจัดการที่ต้องใช้สติปัญญา และข้อมูลเพื่อการตัดสินใจ ระบบอัตโนมัติเหล่านี้จะยกระดับโรงงานไปสู่ “อุตสาหกรรม 4.0” ที่สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์ที่ตอบสนองลูกค้า หรือผู้บริโภคเฉพาะกลุ่มได้มากกว่าเดิม

วันนี้ มจพ.จึงเริ่มความเป็น “มหาวิทยาลัย 4.0” หรือ “มจพ. 4.0”ที่เน้น “ความรู้คู่การปฏิบัติจริง” ซึ่งเป็นการเตรียมพร้อมเข้าสู่ “ยุค 4.0” ครับผม!