แนวทางที่พ่อสร้างไว้ (6)

โดย...ทัธภร ธนาวริทธิ์

บทความในวันนี้จะขอกล่าวถึงโครงการสุดท้ายในพระราชดำริในหลวงรัชกาลที่ 9 ซึ่งเริ่มงานในโครงการเมื่อปี 2552 ในเขต อ.ท่ายาง จ.เพชรบุรี ซึ่งพระราชประสงค์ของท่านต้องการให้เป็นศูนย์เรียนรู้และแลกเปลี่ยนความรู้ทางการเกษตรให้กับเกษตรกรในพื้นที่

โครงการได้ทำการศึกษาและปลูกพืชพื้นเมืองและทำปศุสัตว์หลายชนิด เพื่อตอบสนองต่อตลาดเกษตรอุตสาหกรรม โครงการนี้เปรียบเสมือนไร่ของพ่อ เพราะพระองค์ท่านได้พระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์ซื้อที่ดินกว่า 250 ไร่ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่แห้งแล้งที่สุดใน จ.เพชรบุรี เป็นพื้นที่ซึ่ีงดินขาดแร่ธาตุ และเนื่องจากอยู่หลังเขาทำให้มีฝนตกน้อย แต่พระองค์ท่านมีพระราชดำริจะพลิกฟื้นให้พื้นดินที่แห้งแล้งที่สุดให้กลับมาอุดมสมบูรณ์และเพาะปลูกได้โดยใช้หลักเกษตรพอเพียง เกษตรอินทรีย์ และการประยุกต์ใช้แนวคิดเกษตรอุตสาหกรรมมาใช้ในโครงการ โดยทำการเกษตรที่ตอบสนองความต้องการของตลาด และการปรับปรุงระบบการจัดการผลผลิตที่มีประสิทธิภาพ การวางแผนการผลิตเพื่อคาดการณ์ในอนาคตและเตรียมรับมือแก้ปัญหาในอนาคตได้

ผู้ดำเนินการในโครงการนอกจากนัดวิจัยจากสถาบันต่างๆ แล้ว ยังมีเกษตรกรในพื้นที่ที่เข้ามาช่วยปรับปรุงพื้นที่ ซึ่งก่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างความรู้ด้านวิชาการจากนักวิจัย และความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นของเกษตรกร เมื่อนำมาผสมผสานกันจึงกลายเป็นองค์ความรู้ทางการเกษตรที่ยั่งยืน นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาระบบที่เกี่ยวเนื่องแบบองค์รวมทั้ง Backward และ Forward Linkage โดยผลจากโครงการแสดงให้เห็นว่าแม้นพื้นที่ทางการเกษตรที่แห้งแล้งที่สุดก็สามารถพลิกฟื้นกลับมาเป็นพื้นที่ทางการเกษตรที่สามารถเพาะปลูกได้

ความทุ่มเทของพระองค์ท่าน ทำให้สิ่งที่แทบจะเป็นไปไม่ได้ในสายตาของคนทั่วไปกลับเป็นไปได้ ซึ่งไม่เพียงแต่ประจักษ์ในสายตาประชาชนคนไทย แต่ชาวโลกก็ยังยกย่องชื่นชมพระปรีชาสามารถจนกรรมการบริหารสหภาพวิทยาศาสตร์ทางดินนานาชาติ ขอพระบรมราชานุญาตให้วันที่ 5 ธ.ค.ของทุกปีเป็นวันดินโลกอีกด้วย

นอกจากนี้ การดำเนินโครงการยังเน้นการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ไม่ทำแบบ Top-down และมีการบูรณาการนโยบายของรัฐที่ส่วนใหญ่แบ่งเป็นส่วนๆ กระทรวงใครกระทรวงมัน จากตัวอย่างจะเห็นว่าการบริหารโครงการในพระราชดำริเป็นแบบอย่างปฏิบัติงานให้เกิดประสิทธิผลและประสิทธิภาพสูงสุด