3 กลุ่มเสี่ยงหนี้ครัวเรือน

สถาบันคีนันฯ กังวล 3 กลุ่มเสี่ยง สร้างปัญหาก่อหนี้ครัวเรือนเกินตัว แรงงาน เกษตรกร นักเรียน นักศึกษา เหตุขาดความรู้ทางการเงิน เดินหน้าหาทางช่วยเปิดตัวแอพพลิเคชั่นใหม่ "ฉลาดคิดเรื่องเงิน" เพื่อใช้เป็นช่องทางเพิ่มทักษะและวินัย หวังช่วยลดหนี้ครัวเรือนในอนาคตให้ลดลงเหลือ 50% จากปัจจุบันอยู่ที่ 81%

ปิยะบุตร ชลวิจารณ์ ประธานอำนวยการสถาบันคีนันแห่งเอเชีย กล่าวว่า ผลวิจัยค้นคว้าปัญหาหนี้ครัวเรือนมีความเสี่ยงสูงในประชากร 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ กลุ่มแรงงาน ที่มีขนาดใหญ่ที่สุด 38.4 ล้านคน กลุ่มเกษตรกรที่มี 7.9 ล้านครัวเรือน และกลุ่มนักเรียน นักศึกษา ที่มีจำนวน 12.8 ล้านคน ซึ่งเป็นกลุ่มที่ขาดทักษะความรู้ความเข้าใจทางการเงินมากที่สุด

ทั้งนี้ กลุ่มที่มีหนี้ครัวเรือนมากที่สุดและสัดส่วนภาระหนี้ต่อรายมากที่สุด คือ กลุ่มแรงงาน โดยเฉพาะแรงงานนอกระบบที่มี 22.1 ล้านคน ที่มีรายได้น้อยไม่เพียงพอกับรายจ่ายจนต้องพึ่งพาการกู้ยืมเงิน แต่กลุ่มที่น่าเป็นห่วงที่สุด คือ กลุ่มนักศึกษา ที่มีอัตราการบริโภคสูงถูกจูงใจจากโฆษณาได้ง่าย เสี่ยงใช้จ่ายฟุ่มเฟือย ทั้งที่ไม่มีรายได้

อย่างไรก็ดี สถาบันคีนันฯ ได้เร่งสร้างเครือข่ายพันธมิตรเพื่อให้ความรู้ทางการเงินแก่กลุ่มเสี่ยง โดยกลุ่มเกษตรกรมีธนาคารเฉพาะกิจของรัฐ 9 แห่งดำเนินการ ส่วนกลุ่มนักเรียนนักศึกษา กำลังเร่งหารือกับสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) พัฒนาเนื้อหาแทรกในหลักสูตรการสอน ขณะที่กลุ่มแรงงานได้ร่วมมือกับกระทรวงแรงงานผลักดันเป็นนโยบาย

อย่างไรก็ตาม เริ่มเห็นสัญญาณที่ดีขึ้นเมื่อหนี้ครัวเรือนปรับลดลงจาก 84.2% ของจีดีพีเมื่อไตรมาส 3 ของปี 2557 มาเป็น 81% ในไตรมาสแรกของปี 2559 แต่ยังไม่พ้นขีดอันตราย โดยตัวเลขหนี้ครัวเรือนที่ปลอดภัยควรทำให้ลดลงต่ำกว่า 50% ซึ่งยอมรับว่าต้องใช้เวลาเป็นสิบปี แต่จะเร็วหรือช้าขึ้นอยู่กับความรู้และวินัยทางการเงินของคนไทย

"ประเทศพัฒนาแล้วหนี้ครัวเรือนอยู่ที่ 40% เท่านั้น จึงควรเร่งผลักดันความรู้ทางการเงินเป็นวาระแห่งชาติ ทำให้คนไทยมีวินัยทางการเงินให้ได้ เพราะหนี้ครัวเรือนแก้ยากมาก เราทำโครงการแก้ปัญหาหนี้ครัวเรือนมา 9 ปี ลดได้แค่ 4% เพราะต้องต่อสู้กับไฟคือนโยบายกระตุ้นการบริโภคส่งผลให้หนี้ครัวเรือนกระดกขึ้นมาหลายสิบเปอร์เซ็นต์" ปิยะบุตร กล่าว

ด้าน วีระอนงค์ จิระนคร ภู่ตระกูล รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ ธนาคารซิตี้แบงก์ กล่าวว่า มูลนิธิซิตี้และสถาบันคีนันแห่งเอเชีย พัฒนาแอพพลิเคชั่น "ฉลาดคิดเรื่องเงิน" โดยมีเป้าหมาย คือ กลุ่มแรงงาน ซึ่งช่องทางดิจิทัลสามารถเข้าถึงประชาชนได้รวดเร็วและเป็นวงกว้าง ตั้งเป้ามีผู้ดาวน์โหลดแอพพลิเคชั่น 3 ล้านคน

ทั้งนี้ ทักษะทางการเงิน (Financial Literacy) นับเป็นทักษะชีวิตพื้นฐานที่จำเป็น อีกทั้งประเทศไทยกำลังเผชิญความเสี่ยงจากภาระหนี้สินที่เพิ่มสูงขึ้นต่อเนื่อง โดยผลสำรวจพบว่า คนไทยมีทักษะการเงินต่ำกว่าค่าเฉลี่ย 14 ประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใกล้เคียงกัน และระดับความรู้ทางการเงินอยู่ในขั้นปานกลางค่อนข้างต่ำ จำเป็นต้องเสริมทักษะทางการเงินอย่างเร่งด่วน

วรานนท์ ปีติวรรณ รองปลัดกระทรวงแรงงาน กล่าวว่า กลุ่มแรงงานในและนอกระบบทั่วประเทศ มีประมาณ 38.4 ล้านคน มีความรู้ทางการเงินอยู่ในระดับกลางและต่ำถึง 83% นอกจากนี้กลุ่มแรงงานยุคใหม่ที่มีอายุระหว่าง 25-35 ปี มีอัตราการก่อหนี้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ตลอดจนความสะดวกในการเข้าถึงบริการทางการเงิน ทำให้แรงงานยังประสบปัญหาด้านการชำระหนี้ถึงแม้ว่าแรงงานจะเป็นกลุ่มที่มีรายได้ค่อนข้างมั่นคงเมื่อเทียบกับกลุ่มเกษตรกร โดยกระทรวงแรงงาน คาดหวังว่า แอพพลิเคชั่น ฉลาดคิดเรื่องเงิน จะช่วยเพิ่มความรู้และทักษะด้านการเงินที่กลุ่มแรงงานยุคใหม่สามารถปรับใช้ในชีวิตประจำวัน ปลูกฝังพฤติกรรมการบริหารจัดการการเงินที่ดีอย่างยั่งยืน