Sharing Economy : เศรษฐกิจแบ่งปัน โอกาสใหม่ของ Startup เมืองไทย

โดย...ธัชพล กาญจนกูล

สวัสดีครับแฟนคอลัมน์กระปุกเศรษฐกิจทุกท่าน จากครั้งก่อนผมได้นำเสนอประเด็นผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีในยุคของเศรษฐกิจดิจิทัล ซึ่งจะทำให้ผู้บริโภคมีโอกาสเลือกใช้สินค้าหรือบริการที่สามารถตอบโจทย์ความต้องการได้ การปรับตัวขององค์กรเป็นสิ่งสำคัญในยุคดิจิทัล สำหรับสัปดาห์นี้ผมขอนำเสนอกระแสของการรุกคืบของธุรกิจในยุคดิจิทัล ที่เรียกว่าเศรษฐกิจแบ่งปัน (Sharing Economy) ซึ่งเป็น 1 ใน 10 ของเมกะเทรนด์เศรษฐกิจดิจิทัลปีนี้ เศรษฐกิจแบ่งปันไม่ใช่เรื่องของการประชา สงเคราะห์ แต่เป็นการนำทรัพยากรส่วนเกินของบุคคลหนึ่งไปแบ่งให้อีกคนหนึ่งที่ต้องการเช่าใช้บริการ เชื่อมโยงด้วยเทคโนโลยีที่มีความสะดวก รวดเร็ว และสามารถให้บริการซ้ำๆ กับคนอื่นๆ ได้ หัวใจสำคัญคือความเชื่อมั่นและความปลอดภัยของผู้บริโภค

การเกิดขึ้นของ Startup ระดับโลกมักจะมีลักษณะเป็น Disruptive Innovation ซึ่งเป็นการนำเอาเทคโนโลยีหรือนวัตกรรมใหม่ๆ มาสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขัน จากการแก้ปัญหาเล็กๆ จนสามารถสร้างมูลค่าตลาดระดับโลกได้ ซึ่งแนวคิดดังกล่าวเป็นการพลิกวิกฤตให้เป็นธุรกิจ โดยใช้รูปแบบธุรกิจของการแบ่งปัน(Sharing Economy) แล้วสื่อสารให้คนทั่วไปได้รับรู้ ผ่านช่องทางเทคโนโลยีที่ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงได้ง่ายและสะดวกสบาย ผมขอยกตัวอย่างกรณีธุรกิจให้เช่าที่พัก Airbnb ที่มีผู้ใช้บริการมากกว่า 25 ล้านคนทั่วโลก มีมูลค่าธุรกิจสูงถึง 2 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งมีจุดเริ่มต้นจากการที่นักศึกษา 2 คน ประกาศเชิญชวนให้นักท่องเที่ยวมาพักที่ห้องพักตัวเอง หลังจากห้องพักของโรงแรมในเมืองถูกจองเต็ม เนื่องจากช่วงนั้นมีเทศกาลใหญ่ จากวิกฤตก็กลายเป็นโอกาสสร้างธุรกิจการแชร์ห้องพัก และเมื่อสำเร็จก็ตระเวนไปตามเมืองต่างๆ ที่จะมีงานหรือกิจกรรมใหญ่ๆ เกิดขึ้น แล้วประสานกับเจ้าของบ้านหอพักให้นำห้องบางส่วนมาแชร์ให้นักท่องเที่ยวเช่าแล้วเก็บค่าธรรมเนียม ปัจจัยแห่งความสำเร็จของ Airbnb นอกจากตอบโจทย์การแก้ปัญหาการขาดแคลนห้องพักแล้ว ในภาวะปกติก็สามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าที่ต้องการสัมผัสประสบการณ์การท่องเที่ยวในชนบท (Local Experience) ลักษณะคล้ายโฮมสเตย์บ้านเรา แต่สามารถเติบโตแบบก้าวกระโดดจากปรากฏการณ์ Network Effect ด้วยโมเดลทางธุรกิจที่เชื่อมโยงผู้ที่มีห้องพักในบ้านเหลือแล้วนำมาแบ่งให้กับนักท่องเที่ยวเช่าผ่านแอพพลิเคชั่น คล้ายกับผู้ให้บริการเป็นเครือข่ายขนส่งบนแอพและบริษัทแท็กซี่อย่าง UBER ที่มีสาขามากกว่า 250 ประเทศทั่วโลก มีมูลค่ากิจการมากกว่า 4 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ เป็นต้น

จากการติดตามวงการ Tech Startup ในประเทศไทยพบว่ามีโอกาสเติบโตในหลายด้าน ไม่ได้จำกัดเฉพาะด้าน FinTech เท่านั้น โมเดลธุรกิจอย่าง Sharing Economy Startup จึงมีความน่าสนใจเพราะสามารถให้บริการลูกค้าในรูปแบบแปลกใหม่ เช่น ธุรกิจ Co-working Space ซึ่งมีรูปแบบของธุรกิจให้เช่าพื้นที่สำนักงานในระดับบุคคล หรือพื้นที่ให้เช่าทำกิจกรรมต่างๆ ที่ต้องการมอบประสบการณ์ใหม่ให้กับลูกค้า ซึ่งสอดคล้องกับเทรนด์การทำงานในอนาคตได้เป็นอย่างดี อย่างเช่น HUBBA เจ้าของเครือข่าย Co-working Space สำหรับ Tech Startup ทั่วเมืองไทย ซึ่งสร้างธุรกิจจากวิกฤตน้ำท่วมใหญ่ปี 2554 โดยใช้แนวคิดดังกล่าว และผมขอยกคำพูดของ Brian Chesky หนึ่งในผู้ก่อตั้ง Airbnb เพื่อเป็นกำลังใจกับน้องๆ ที่เป็น Startup รุ่นใหม่ดังนี้ครับ “แทนที่จะมุ่งไปยังการแก้ปัญหาใหญ่โต ลองแก้ปัญหาบางอย่างที่ใกล้ตัวคุณที่สุด ในเมื่อคุณเป็นคนธรรมดาคนหนึ่งที่แก้ปัญหาของตัวเองได้ คุณก็อาจแก้ปัญหาอีกหลายล้านปัญหาของคนอื่นได้เช่นกัน” ดังนั้นจึงมีโอกาสมากมายที่เราจะหาไอเดียใหม่ในการแก้ไขปัญหา เรียนรู้ และลงมือทำอย่างมีความอดทน สิ่งสำคัญที่จะทำให้ธุรกิจเราเติบโตอย่างยั่งยืนนั้น นอกจากจะสามารถแก้ปัญหาให้กับลูกค้าได้แล้ว จะต้องไม่เบียดบังหรือสร้างปัญหาใหม่ให้กับสังคมรอบข้าง ถือเป็นหัวใจของ Startup ที่ประสบความสำเร็จ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ Thailand 4.0 ของรัฐบาล ซึ่งเน้นการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของชาติผ่านกระบวนการสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ โดยคนรุ่นใหม่ครับ