โมเดลใหม่ พัฒนาเศรษฐกิจ

โดย...วิรไท สันติประภพ

เศรษฐกิจไทยกำลังเผชิญกับปัญหาเชิงโครงสร้างในหลายจุด ทั้งในด้านการขาดการลงทุนมาเป็นเวลานาน ความล้าหลังของเทคโนโลยีการผลิต การขาดแคลนแรงงานทักษะสูง ความด้อยคุณภาพของระบบการศึกษาไทย ความอ่อนประสิทธิภาพของระบบราชการ รวมไปถึงความขัดแย้งในสังคมที่ส่วนหนึ่งเป็นผลจากระบบเศรษฐกิจที่มีความเหลื่อมล้ำสูง

ปัญหาเชิงโครงสร้างเหล่านี้ที่สั่งสมมาเป็นเวลานาน ไม่สามารถแก้ไขได้ในเวลาอันสั้น และไม่สามารถดำเนินการได้โดยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนที่จะช่วยกันแก้ไขปัญหาอย่างจริงจังและต่อเนื่อง มีการกำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศในระยะยาวอย่างเป็นรูปธรรม มีการทำงานเชิงรุกเพื่อผลักดันให้ประเทศไทยหลุดจากการติดหล่มเชิง

โครงสร้างในด้านต่างๆ และปลดล็อกเศรษฐกิจไทยให้สามารถก้าวข้ามไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงและยั่งยืนได้ สิ่งที่เราควรมุ่งเน้นคือ “การพัฒนาอย่างยั่งยืน” ซึ่งมีความหมายกว้างและลึกกว่า “การขยายตัวของเศรษฐกิจ” มาก แน่นอนว่าความกินอยู่ที่ดีของคนไทยย่อมตั้งอยู่บนพื้นฐานของระดับกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ต้องเติบโตอย่างต่อเนื่อง แต่ความเป็นอยู่ที่ดีของสังคมไทยครอบคลุมถึงมิติด้านคุณภาพและการกระจายรายได้อย่างเท่าเทียมและเป็นธรรมด้วย เพราะเศรษฐกิจที่เติบโตไปพร้อมกับช่องว่างความเหลื่อมล้ำระหว่างคนรวยคนจนที่เพิ่มมากขึ้น จะเป็นบ่อเกิดของปัญหาอีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็นความขัดแย้งในสังคม ความเปราะบางของระบบเศรษฐกิจ รวมถึงแรงกดดันต่อเสถียรภาพทางการเมือง ซึ่งทั้งหมดนี้สุดท้ายจะกลับกลายมาเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประเทศในอนาคต

ในขณะเดียวกัน การขับเคลื่อนเศรษฐกิจให้เติบโตได้อย่างมีคุณภาพและยั่งยืนอย่างแท้จริงนั้น ยังจำเป็นต้องอยู่บนฐานของความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม เพราะธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเป็นต้นทุนสำคัญของการขยายตัวของเศรษฐกิจที่มักจะถูกละเลย ทั้งๆ ที่จริงแล้วความเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อม มลพิษทางน้ำและอากาศ และภัยธรรมชาติที่รุนแรงขึ้น ล้วนแล้วแต่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อคุณภาพชีวิตของประชาชนและความยั่งยืนของระบบเศรษฐกิจ เกิดต้นทุนที่เราทุกคนต้องรับภาระในวันข้างหน้า

นอกจากนี้ ในปัจจุบันประเทศต่างๆ ทั่วโลกต่างหันมาให้ความสำคัญเพิ่มขึ้นมากกับการส่งเสริมรูปแบบการเติบโตทางเศรษฐกิจที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และเน้นการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน หากประเทศไทยยังไม่มีกลไกและมาตรการแก้ไขปัญหาด้านมลพิษและสิ่งแวดล้อมที่เพียงพอตามมาตรฐานสากล ก็จะทำให้ประเทศอาจเสียโอกาสในการพัฒนาศักยภาพด้านการค้าระหว่างประเทศ และอาจถูกกีดกันทางการค้าอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้อีกด้วย

ธนาคารแห่งประเทศไทยตระหนักถึงความสำคัญและความจำเป็นในการปรับโครงสร้างระบบเศรษฐกิจไทยเพื่อให้เศรษฐกิจไทยก้าวไปข้างหน้าได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน อีกทั้งยังรับรู้ได้ถึงผลกระทบทางลบจากปัญหาเชิงโครงสร้างที่เป็นข้อจำกัดต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจมากขึ้นเรื่อยๆ จึงได้พยายามมาโดยตลอดที่จะผลักดันให้ทุกฝ่ายที่มีส่วนร่วมในการพัฒนาเศรษฐกิจ ทั้งภาครัฐและเอกชนตื่นตัวมากขึ้นในการร่วมกันหาทางออกและแก้ปัญหาของประเทศภายใต้กรอบแนวคิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน รวมถึงการจุดประกายความคิด ประสานความร่วมมือในการเดินหน้ายกเครื่องเศรษฐกิจไทยอย่างจริงจัง และร่วมกันผลักดันการปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจของประเทศไทยในระยะยาว