Gig Economy and Digitalization

โดย...อิสระ วงศ์รุ่ง

ในปัจจุบันคงไม่มีใครไม่คุ้นเคยกับโลกดิจิทัล โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่หรือกลุ่ม Gen Y หรือ Millennial ที่เกิดมาพร้อมกับคำว่า Internet ซึ่งกลายเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ผ่านเครื่องมือสื่อสารต่างๆ โดยเฉพาะสมาร์ทโฟน ที่ปัจจุบันโดยเฉพาะในสังคมเมืองต่างๆ ทั่วโลกรวมถึงประเทศไทย ประชาชนผู้บริโภคจะต้องมีหรือติดตัวไว้ กลายเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่ต้องติดตัวไว้ตลอดเวลา ไม่ว่าจะไว้ใช้ในการสื่อสาร ติดต่อธุรกิจหรือหารายได้ก็ตาม จากปัจจัยดังกล่าว การมาของ Internet กับสมาร์ทโฟนทำให้เกิดนวัตกรรมใหม่ๆ ขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง ทำให้ธุรกิจหลายๆ ประเภทต้องคอยปรับปรุงพัฒนารับมือกับการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ตลอดเวลา

อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่กำลังจะเปลี่ยนแปลงโดยได้รับผลกระทบจากนวัตกรรมของโลกดิจิทัล ก็คือตลาดแรงงาน โดยเฉพาะตลาดแรงงานที่เดิมเราเรียกว่า White Collar หรือกลุ่มชนเสื้อขาว เช่น พนักงานออฟฟิศ พนักงานประจำ ที่กำลังเริ่มเข้าสู่ยุคการเปลี่ยนแปลงที่กำลังเห็นได้ชัด ปัจจุบันกลุ่มคนที่กำลังเข้าสู่ตลาดแรงงานคือกลุ่ม Gen Y ที่กำลังทยอยจบการศึกษาและทยอยเข้าสู่ตลาดแรงงาน โดยเฉพาะตลาดแรงงานกลุ่ม Gen Y ที่เข้าสู่ตลาดแรงงานประเภท White Collar

วงการธุรกิจที่ต้องอาศัยแรงงานจากกลุ่ม White Collar นี้ ที่จะพอสังเกตได้ว่าตลาดแรงงานในกลุ่มนี้ ปัจจุบันการจะสรรหาพนักงานเข้ามาในองค์กรเป็นไปด้วยความยากหรือยากที่จะสรรหาบุคลากรที่เหมาะสม หรือขาดแคลนซึ่งบุคลากร อาจจะเป็นเพราะพฤติกรรมการดำเนินชีวิตของกลุ่ม Gen Y ซึ่งทำให้เกิดผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจให้เป็นไปอย่างต่อเนื่อง ทำให้วงการธุรกิจมองหาสิ่งที่จะเข้ามาทดแทนการสรรหาบุคลากรดังกล่าว โดยพึ่งผลจากนวัตกรรมของโลกดิจิทัล

จะเห็นได้ว่าทุกวันนี้งานบางประเภทหรือการประชุมต่างๆ  สามารถประชุมหารือ สรุปผล ทำงาน และนำส่งได้จากทุกที่ทั่วโลกทุกเวลา เช่น งานด้านความคิด งานครีเอทีฟ งานวางกลยุทธ์ งานวางแผนการขาย งานขาย เป็นต้น จึงเป็นที่มาของกลุ่มอาชีพหนึ่งที่มีชื่อเรียกว่า “Gig Economy” ซึ่งเป็นชื่อเรียกกลุ่มแรงงานที่รับจ้างทำงานอิสระให้กับองค์กรหรือธุรกิจต่างๆ ในระยะเวลาหนึ่ง มีลักษณะคล้ายๆ กับกลุ่มอาชีพ Freelance แต่แรงงานกลุ่มนี้จะเข้าไปทำงานกับองค์กรหรือทำงานให้กับองค์กรในลักษณะคล้ายๆ กับพนักงานประจำ แต่ไม่มีความผูกพันหรือมีสถานะเหมือนพนักงานประจำ

กลุ่มแรงงานกลุ่มนี้ องค์กรหรือธุรกิจจะว่าจ้างเพื่อให้ทำงานในงานที่ขาดพนักงานประจำหรือพนักงานประจำไม่มีขีดความสามารถหรือมีความเชี่ยวชาญเพียงพอ ซึ่งกลุ่มแรงงาน Gig Economy นี้ สามารถทำงาน ส่งงาน ประชุมร่วมกับผู้ว่าจ้างผ่านโลกดิจิทัลได้จากทุกที่ทั่วโลกตามที่ได้กล่าวมาข้างต้น จึงเป็นการเปิดกว้างของการว่าจ้างหรือหาผู้ทำงานได้จากทุกที่ทั่วโลก แรงงานที่มีความเชี่ยวชาญสามารถทำงานหลายๆ อย่างให้กับหลายๆ องค์กรหรือธุรกิจได้ในเวลาเดียวกัน ซึ่งนิยามดังกล่าวอาจจะหมายถึง การที่บุคลากรขององค์กรหรือธุรกิจ ประกอบหลายๆ อาชีพพร้อมกัน เช่น เป็นพนักงานประจำ แต่ทำอาชีพเสริมขายของออนไลน์ และขายของตามตลาดนัดในวันหยุด เป็นต้น

จากข้อมูลดังกล่าว ทำให้องค์กรหรือธุรกิจสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เพราะสามารถว่าจ้างหรือสรรหาคนมาทำงานที่ต้องการได้อย่างรวดเร็ว แทนที่การสรรหาบุคลากรที่ปัจจุบันมีความขาดแคลนและเสียเวลาและค่าใช้จ่ายในการสรรหา ซึ่งอาจจะสรรหาได้บุคลากรตรงหรือไม่ตรงความต้องการ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งความเสี่ยง อีกทั้งองค์กรหรือธุรกิจสามารถลดต้นทุนด้านค่าจ้าง สวัสดิการของพนักงาน รวมถึงค่าเช่าพื้นที่ออฟฟิศ เป็นต้น ทำให้หลายๆ องค์กรหรือธุรกิจเริ่มจะทบทวนเรื่องแผนบุคลากร แผนการขยายอัตรากำลัง แผนการขยายพื้นที่ เป็นต้น เพราะหลายๆ องค์กรหรือธุรกิจ เมื่อหันมาใช้แรงงานผ่านทางกลุ่มแรงงาน Gig Economy นี้ เห็นประสิทธิภาพในการทำงานที่ดีขึ้นและต้นทุนธุรกิจที่ลดลง องค์กรหรือธุรกิจจะได้มุ่งเน้นไปในด้านการขาย การขยาย หรือการพัฒนานวัตกรรมต่างๆ ได้มากยิ่งขึ้น ย่อมส่งผลต่อผลประกอบการที่ดีขึ้นขององค์กรหรือธุรกิจ ซึ่งในต่างประเทศโดยเฉพาะสหรัฐจะเห็นความเปลี่ยนแปลงได้ชัดเจนจาก Gig Economy ที่ทำให้ตลาดแรงงานในประเทศสหรัฐกำลังเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว

ดังนั้น การมาของโลกดิจิทัลไม่เพียงเปลี่ยนแปลงการดำเนินชีวิตประจำวัน แต่กำลังจะเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง การยอมรับและการเตรียมความพร้อมการเปลี่ยนแปลงจึงเป็นปัจจัยที่สำคัญ สถาบันการเงินหรือธนาคารก็ต้องเตรียมความพร้อมและศึกษาพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไปของลูกค้า อย่างเช่น ธนาคารจะรับมืออย่างไรกับพฤติกรรมทางการเงินของกลุ่มแรงงาน Gig Economy หรือการให้สินเชื่อต่างๆ กับกลุ่มแรงงานประเภทนี้ ที่ธนาคารต้องเตรียมความพร้อมในการพิจารณาสินเชื่อ เป็นต้น