สรรเสริญ : ท่านวิษณุเซฟนายกฯ ไม่ใช่อะไรก็ใช้มาตรา 44

โดย...สิทธิณี ห่วงนาค

ต้องใช้เวลา 1 ปี 3 เดือน กว่า พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) จะตัดสินใจลงนามคำสั่งที่ 36/2559 เรื่อง มาตรการในการแก้ไขปัญหาการครอบครองที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมโดยมิชอบด้วยกฎหมาย เมื่อวันที่ 5 ก.ค. 2559 หลังเจ้าหน้าที่ทหารสนธิกำลังกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าตรวจสอบกรณีโบนันซ่า เขาใหญ่ คีรีมายารีสอร์ท และโครงการมูนแดนซ์ จ.นครราชสีมา ว่ามีการบุกรุกที่ดิน ส.ป.ก.หรือไม่ในช่วงเดือน เม.ย. 2558

“ตอนเข้ารับตำแหน่งเลขาฯ ส.ป.ก. เจ้าหน้าที่ก็รายงานปัญหามา ซึ่งผมก็ต้องคิดว่าจะจัดหรือไม่จัด (จัดรูปที่ดิน ส.ป.ก.) ถ้าผมไม่ทำปัญหาก็ถูกทิ้งไว้ ขณะที่นายกฯ ก็ให้นโยบายว่า อยากเห็นการเอาที่ดินมาจัดสรรให้เกษตรกร แต่เมื่อกฎหมายปกติมันไม่เอื้อ เพราะถ้าจะไปฟ้องไล่ที่ มันต้องรู้ตัวว่าใครครอบครอง แต่เราไม่รู้ และถ้ารู้แล้วฟ้องให้ออกจากพื้นที่กว่าคดีจะจบมันใช้เวลา 7-10 ปี แล้วยังมีขั้นตอนบังคับคดีอีก ซึ่งบางพื้นที่แม้ศาลจะตัดสินแล้ว แต่เราก็เข้าไปไม่ได้จริงๆ ผมจึงเสนอว่าถ้าให้เครื่องมือมา ผมจะหาที่ดินมาให้ และพอเราบอกว่าจะต้องใช้มาตรา 44 ก็ต้องค่อยๆ อธิบายกับ รมว.เกษตรฯ (พล.อ.ฉัตรชัย สาริกัลยะ) และรองฯ วิษณุ (เครืองาม รองนายกฯ) ถึงความจำเป็นที่ต้องใช้กฎหมายพิเศษ เพราะเดิมข้อเสนอให้ใช้มาตรา 44 เป็นเพียงคอนเซ็ปต์ แต่กว่าจะใช้จริงได้ก็ต้องเวลาอธิบาย 3-4 เดือน เพราะท่านวิษณุต้องเซฟนายกฯ ไม่ใช่อะไรก็ใช้มาตรา 44 จึงต้องทำให้รอบคอบ ไม่ใช่เห็นมาตรา 44 เป็นดาบอาญาสิทธิ์ เห็นอะไรก็อยากเอามาใช้เรื่อยไป” สรรเสริญ อัจจุตมานัส เลขาธิการ ส.ป.ก. ให้สัมภาษณ์ “โพสต์ทูเดย์” ถึง
ที่มาการออกคำสั่งมาตรา 44 เพื่อยึดคืนที่ดิน ส.ป.ก.ที่ถูกบุกรุกครอบครองอย่างผิดกฎหมาย

สรรเสริญ อธิบายว่า ที่ผ่านมาสำนักงาน ส.ป.ก.ได้รับจัดสรรที่ป่าเสื่อมโทรมเพื่อนำมาจัดสรรเป็นที่ดิน ส.ป.ก.4-01 จากกรมป่าไม้ และเมื่อกันพื้นที่ป่าที่มีสภาพสมบูรณ์ออกไปแล้ว จะเหลือพื้นที่ 40 ล้านไร่ ซึ่ง ส.ป.ก.ได้นำที่ดินมาจัดสรรโดยออกเอกสารสิทธิ ส.ป.ก.4-01 จำนวน 36 ล้านไร่ เหลืออีก 4 ล้านไร่ ไม่สามารถออกเอกสารสิทธิและจัดสรรได้ ซึ่งแบ่งได้เป็น 2 พวก คือ 1.พวกที่รังวัดที่ดินแล้ว แต่ยอมเข้ากระบวนการออก ส.ป.ก. ซึ่งมี 2 ล้านไร่ เหตุผลเพราะชาวบ้านไม่อยากได้เอกสารสิทธิ ส.ป.ก.4-01 แต่อยากได้เป็นโฉนดเลย และพวกที่ 2 มีพื้นที่ประมาณ 2 ล้านไร่ ซึ่งพวกนี้เราเข้าไปรังวัดที่ดินไม่ได้เลย และ ส.ป.ก.เข้าพื้นที่ไม่ได้มาตั้งแต่ปี 2536

“คนที่ยอมเข้ามารังวัดในส่วน 2 ล้านไร่แรก ถือว่าเป็นแปลงย่อย และเราก็รู้ชื่อหมดแล้ว การจัดการก็ไม่ยาก ซึ่งในกลุ่มนี้มีพวกที่ถือครองที่ดิน ส.ป.ก.เกิน 500 ไร่ขึ้นไป และต้องมาแสดงตัวตามคำสั่งหัวหน้า คสช. เพียง 21 แปลง แต่กลุ่ม 2 ล้านไร่หลัง มีทั้งชาวบ้าน นายทุน และนักการเมือง โดยคำสั่งหัวหน้า คสช.ให้คนที่ถือครอง 500 ไร่ขึ้นไปมาแสดงตัวก่อน เพราะคนกลุ่มนี้ต้องไม่ใช่เกษตรกรแน่ๆ เพราะถ้า 100-200 ไร่ อาจเป็นเกษตรกรก็ได้ แต่ถ้ามี 500 ไร่ขึ้นไป คงเป็นนักการเมือง นายทุน และผู้มีอิทธิพล เพราะถ้าไม่มีอิทธิพลจริงคงถือครองที่ดินมากขนาดนี้ไม่ได้ แล้วตอนนี้เราก็วงไว้แล้ว 401 แปลง ซึ่งเดี๋ยวก็รู้ว่าใครถือครองบ้าง เพราะยังหลบมุมอยู่ดังนั้น เมื่อรวมๆ แล้วจะมีผู้ที่ถือครองที่ดิน 500 ไร่ขึ้นไปมาแสดงตัว 422 แปลง พื้นที่รวม 4.32 แสนไร่”

สรรเสริญ ย้ำว่า การเรียกให้ผู้ครอบครองที่ดิน ส.ป.ก.มาแสดงตัว เดิมรองฯ วิษณุก็เกรงว่าจะเป็นการให้อำนาจเลขาธิการ ส.ป.ก.มากเกินไป และจะทำให้ชาวบ้านเดือดร้อนได้ ทาง ส.ป.ก.จึงได้เสนอขอบเขตพื้นที่ที่มีการบุกรุกตั้งแต่ 500 ไร่ขึ้นไป รวม 422 แปลง เพื่อให้รัฐบาลเข้าไปจัดการตรงนี้ก่อน และคณะรัฐมนตรี (ครม.) ก็อนุมัติแล้ว

“ตอนนี้เราจะให้เขามาแสดงตัวและแสดงหลักฐาน 7 อย่าง ถ้าไม่มาเราจะเอาทหารเข้าไปยึด ถ้ามีเอกสารสิทธิหรือโฉนดก็แล้วไป แต่อันนั้นก็ต้องไปตรวจสอบภายหลังว่ามีการเอามาสวมหรือไม่ แต่ตอนนี้เราต้องการให้เขามาแสดงตัวก่อน เหมือนกรณีที่ดิน ส.ป.ก.ที่กาฬสินธุ์ ที่เราเจอแปลง ส.ป.ก.ที่นำไปปลูกป่ายูคาลิปตัส 1,000 ไร่ แล้วไปสืบรู้ว่า นาย ก. เสียภาษีบำรุงท้องที่คนเดียวทั้ง 1,000 ไร่ ส.ป.ก.เลยเข้าไปชาร์จ และพอดีช่วงนั้น คสช.เพิ่งเข้ามาใหม่ๆ จึงขอทหารเข้าไปช่วยกดดัน สุดท้ายเขาก็ยอมคืนโดยไม่ต้องฟ้อง แล้ว ส.ป.ก.ก็ได้ที่ดินมาจัดสรรให้เกษตรกร และนี่จึงเป็นที่มาของการใช้มาตรา 44 ให้ผู้ครอบครองมาแสดงตัว อีกทั้งในอดีตเราเคยมีประสบการณ์แล้วตอนขอคืนที่ ส.ป.ก.สวนปาล์มที่ จ.สุราษฎร์ธานี 2 หมื่นไร่ ซึ่งศาลตัดสินให้เป็นของ ส.ป.ก.แล้ว แต่ ส.ป.ก.เข้าพื้นที่ไม่ได้ เพราะยิงกันเปรี้ยงปร้าง จึงต้องให้ทหารเข้าไปล้างไพ่”

สำหรับที่ดิน ส.ป.ก.กลุ่มที่ 2 ที่ ส.ป.ก.จะเข้าไปดำเนินการตามคำสั่งหัวหน้า คสช. คือที่ดิน ส.ป.ก.ที่ออกเอกสารสิทธิ ส.ป.ก.4-01 ไปแล้ว แต่มีคนเข้าไปกว้านซื้อและครอบครองตั้งแต่ 100 ไร่ขึ้นไป เพราะเราถือว่าคนกลุ่มนี้มีพฤติกรรมจงใจฝ่าฝืนกฎหมาย เนื่องจากกฎหมาย ส.ป.ก.ให้ถือครองทำกินไม่เกิน 50 ไร่ และจากการตรวจสอบเบื้องต้นโดยอาศัยภาพถ่ายดาวเทียม พบว่ามีที่ดิน ส.ป.ก.ที่มีลักษณะการใช้ประโยชน์ที่ผิดปกติ 2.6 หมื่นแปลงทั่วประเทศ พื้นที่กว่า 7 แสนไร่ ซึ่ง ส.ป.ก.จะให้เจ้าหน้าที่เข้าไปตรวจสอบ หากพบว่ามีการกว้านซื้อเปลี่ยนมือก็จะให้เจ้าหน้าที่ทหารเข้าไปยึดที่ ส.ป.ก.คืนทันที

“เราพบที่ดิน ส.ป.ก.ที่มีลักษณะการใช้ประโยชน์ที่ผิดปกติ 2.6 หมื่นแปลง ประมาณ 7 แสนไร่ ซึ่งคาดว่าจะมีคนไปกว้านซื้อ ซึ่งตอนนี้เราได้จัดกลุ่มเป็นวงๆ วงละ 100 ไร่ แล้วให้ทางจังหวัดเข้าไปตรวจสอบ 2 เรื่อง คือ 1.ให้ผู้ครอบครองเอาเอกสารสิทธิ ส.ป.ก.มาดู และ 2.ตรวจสอบว่าการเสียภาษี ภ.บ.ท.5 (แบบแสดงรายการที่ดินที่ผู้มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่) ถ้าตรวจสอบข้อแรกและพบว่ามีการเปลี่ยนมือก็ยึดทันที หรือตรวจสอบข้อที่สองแล้วพบว่าคนคนเดียวเสียภาษีบำรุงท้องที่คนเดียว จะให้ทหารเข้าไปยึดตามคำสั่งมาตรา 44 ได้ทันที แต่การตรวจสอบตรงนี้ต้องใช้เวลาระยะหนึ่งและต้องทำต่อเนื่อง”

ขณะที่ที่ดิน ส.ป.ก.กลุ่มสุดท้ายที่จะเข้ายึดโดยใช้คำสั่งหัวหน้า คสช. มาตรา 44 คือที่ดิน ส.ป.ก.ที่ศาลมีคำพิพากษาแล้วให้เป็นของ ส.ป.ก. แต่การบังคับคดีทำช้าหรือทำไม่ได้ เพราะเจ้าของไม่ยอมให้เข้าพื้นที่ ตรงนี้ก็จะให้เจ้าหน้าที่ทหารเข้าไปยึดคืนทันที 

สรรเสริญ กล่าวว่า สำหรับการยึดคืนที่ ส.ป.ก.ที่มีขนาดต่ำกว่า 500 ไร่ลงมา ตรงนี้สามารถดำเนินการได้โดยอาศัยร่าง พ.ร.บ.เรียกคืนที่ดินจากผู้ครอบครองที่ดินเพื่อการเกษตรที่มิชอบโดยกฎหมาย พ.ศ.... ซึ่งให้อำนาจเลขาธิการ ส.ป.ก.ในการเรียกคืนที่ดินที่ถือครองโดยมิชอบอยู่แล้ว โดยขณะนี้ร่างกฎหมายอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา แต่หากนายกฯ ต้องการให้เรียกคืนที่ดิน ส.ป.ก. เช่น 300-400 ไร่ลงมา ก็ใช้อำนาจตามมาตรา 44 ก็ได้ หากเห็นว่ามีความจำเป็น

“ส่วนที่ดิน ส.ป.ก.ที่ถูกครอบครองอย่างไม่ถูกต้องในพื้นที่ต่ำกว่า 500 ไร่ ก็ใช้ร่าง พ.ร.บ.เรียกคืนที่ดินจากผู้ครอบครองที่ดินเพื่อการเกษตรที่มิชอบฯ ตรงนั้นได้ แต่ถ้าต้องการเร่งด่วนก็ใช้มาตรา 44 เรียกส่วนที่เกิน 200 หรือ 300 ไร่ขึ้นไปได้ ซึ่งตอนนี้น่าจะไม่ยาก เพราะหลักเกณฑ์ต่างๆ ก็ออกมาแล้ว ซึ่งตอนนี้นำร่องที่ 500 ขึ้นไปก่อน ถ้าวันนี้เราเคลียร์ปัญหาตรง 500 ไร่หมด ปักป้าย 30 วัน ถ้าไม่มีใครมาแสดงตัวก็ยึด แล้วที่เหลือก็ค่อยมาว่ากันต่อได้ แต่คงต้องให้เลขาธิการ ส.ป.ก.คนใหม่เป็นคนเสนอแล้ว เพราะผมเหลือเวลาในตำแหน่งอีก 3 เดือน เพราะจะเกษียณ ก.ย.นี้แล้ว”

สรรเสริญ ทิ้งท้ายว่า “การจัดการที่ ส.ป.ก.จำนวน 36 ล้านไร่ ที่มีการเปลี่ยนมือนั้น เราคิดคนเดียวคงไม่ได้หมด และต้องรอเลขาฯ ส.ป.ก.คนใหม่ และถ้าจะให้เสนอยึดที่ ส.ป.ก. 500 ไร่ ลงมาก็เสนอให้นายกฯ ลดไซส์ลง แล้วให้องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ส่งหลักฐานให้เราดู เพราะตอนนี้ทำ 4 ล้านไร่ ก็เหนื่อยแล้ว”