The Corporation is dead

โดย..บุญสน เจนชัยมหกุล

ทั่วโลกเริ่มมีการพูดถึงการอยู่รอดขององค์กร (Corporation) หรือรูปแบบขององค์กรที่จะต้องปรับตัว โดยเฉพาะแง่มุมที่องค์กรขนาดใหญ่มีการแบกรับภาระต้นทุนการบริหารจัดการที่สูงมาก มีลำดับสายงานบังคับบัญชาที่ยืดยาวต้นทุนส่วนหนึ่งคือการประสานงานซึ่งอาจกล่าวได้ว่าเป็นต้นทุนแฝง (Overhead) ที่ไม่ได้สร้างมูลค่า แต่เป็นไขมันที่เกาะกินเส้นเลือดหลักขององค์กร และทำให้มีพนักงานจำนวนหนึ่งอาศัยกลไกที่สลับซับซ้อนนี้ หลบซ่อนตัวอย่างสงบภายใต้ร่มเงาที่ปลอดภัย

โดยทั่วไปเมื่อมีการขยายธุรกิจ องค์กรต่างๆ จะทำการเพิ่มกำลังการผลิต อันประกอบไปด้วย เครื่องจักร และ บุคลากร และมักวางแผนไว้ให้การขยายตัวเพื่อรองรับปริมาณธุรกิจเสร็จเรียบร้อยก่อนแล้วค่อยทำการปรับปรุงขั้นตอนการปฏิบัติงานในภายหลัง บ่อยครั้งที่การแก้ไขอุปสรรคประกอบไปด้วยการเพิ่มผู้บริหาร การจัดทำรายงาน และกำหนดเจ้าหน้าที่ประสานงานซึ่งกลายสภาพเป็นไขมันในระยะเวลาอันรวดเร็ว ในที่สุดแล้วการจัดระเบียบหรือปรับปรุงขั้นตอนการปฏิบัติงานกลับไม่ได้อยู่ในลำดับความสำคัญจนกระทั่งองค์กรนั้นเข้าสู่ภาวะวิกฤต

ล่าสุด มีผู้นำเสนอรูปแบบขององค์กรในลักษณะการบริหารจัดการแบบสหกรณ์ โดยแต่ละกลุ่มจะสร้างผลผลิตที่แน่ชัดจากความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านในกลุ่มจึงไม่ต้องมีการกำหนดตัวชี้วัด (KPI) บุคลากรในกลุ่มจะช่วยกันทำงานส่งเสริมกันและทุกคนจะได้รับผลตอบแทนตามผลงานที่แท้จริงอย่างเท่าเทียม การที่เป็นกลุ่มย่อยทำให้ไม่มีสมาชิกที่เป็นภาระองค์กรนั้นกลายเป็นหน่วยงานที่มีประสิทธิภาพสูงอย่างแท้จริง (High Performance Organization)

ในอุตสาหกรรมการผลิตก็เช่นเดียวกัน ความเชื่อที่ว่าการผลิตด้วยจำนวนมาก (Mass production)เป็นวิธีการผลิตที่มีต้นทุนต่อหน่วยที่ต่ำที่สุด เฮนรี ฟอร์ด ผู้ที่คิดค้นนวัตกรรมนี้เมื่อ 100 กว่าปีที่แล้วในการผลิตรถยนต์ฟอร์ด โมเดล ที (หลายคนคงจำได้ถึงประโยคอมตะของเฮนรี ฟอร์ดที่ว่า ท่านจะเลือกสีรถยนต์สีอะไรก็ได้ แต่ขอให้เป็นสีดำ) กำลังถูกท้าทายด้วยการผลิตในรูปแบบของการผลิตขนาดเล็ก (Micro production) ร่วมกับวิธีการเสาะหาชิ้นส่วนในรูปแบบ Crowd Sourcing เพื่อให้ได้ต้นทุนที่ต่ำกว่า

ที่กล่าวไปเป็นสองแนวทางของความคิดในการบริหารจัดการสมัยใหม่ที่ยังรออยู่ว่าจะมีองค์กรไหนนำไปใช้เป็นรูปธรรมและประสบความสำเร็จได้อย่างไร

มีการคาดการณ์ว่า ทรัพยากรบุคคลในอนาคตจะไม่ชอบทำงานกับองค์กร แต่ละคนมีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน และคาดว่าในขณะใดขณะหนึ่งบุคคลเหล่านี้จะมีแหล่งรายได้มากกว่า 1 แห่ง ทำให้คำถามที่สั่นสะเทือนวงการธุรกิจคือหน้าที่ธุรการไม่ต้องอาศัยความชำนาญเฉพาะด้านจะคงอยู่ได้อีกนานเพียงใด

ในอนาคต แม้กระทั่งกระบวนการตัดสินใจก็จะถูกทดแทนด้วย สมองกล (Computer) โดยการประมวลผลข้อมูลที่ได้รับการจัดลำดับความเกี่ยวข้องและความน่าเชื่อถือของข้อมูล รวมทั้งทำการ
คาดเดาผลกระทบของเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นจากการตัดสินใจในแต่ละทางเลือก ทำให้รูปแบบการประชุมที่ใช้องค์ประกอบของประสบการณ์จากกรรมการเริ่มหมดความหมาย เราเรียกสิ่งนี้ว่า Cognitive Computing ซึ่งขณะนี้ยังไม่มีการเสนอศัพท์บัญญัติภาษาไทย

แต่อย่าเพิ่งตื่นตระหนกจนเกินไป หากท่านเป็นผู้พักพิงอยู่ในร่มเงาที่ปลอดภัย และอาศัยการเมืองภายในองค์กรสร้างความสำคัญให้กับตนเองเพราะท่านเองยังฝังรากอยู่ในองค์กรได้อีกระยะหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งสามารถอาศัยทฤษฎีกระจกมองหลัง เมื่อใดที่ผู้บริหารระดับสูงเงยหน้าขึ้นมองกระจกมองหลัง เด็กที่เป็นผู้ก่อเหตุจะทำตัวเป็นเด็กเรียบร้อยเสียทุกคราว และคนฟ้องเก่งจะได้เปรียบกว่าคนที่อยู่ในวินัยเสมอ