'Product หรือ Platform'

โดย...ปพนธ์ มังคละธนะกุล

กลุ่มธุรกิจที่ใช้เงินลงทุนสูง หรือที่เรียกว่า Capital intensive business นั้น เป็นธุรกิจที่โดยธรรมชาติจะปิดกั้นผู้เล่นหน้าใหม่เข้ามาในตลาด เพราะต้องใช้เงินลงทุนมากเพื่อที่จะสร้างโครงสร้าง
พื้นฐานที่จำเป็นสำหรับธุรกิจนั้นๆ

ผู้เล่นหน้าใหม่ที่จะเข้าไปในตลาดนั้นๆ จึงต้องมีสายป่านยาวมากๆ ที่จะสามารถลงทุนโครงสร้างพื้นฐานที่เพียงพอ นอกจากนี้ยังต้องมีผลิตภัณฑ์ หรือบริการ ที่จะสามารถดึงลูกค้าของผู้เล่นรายเดิมมาให้ได้ หากขาดความชัดเจน หรือแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญเสียแล้ว การขโมยลูกค้ามาจากผู้เล่นเดิมในตลาด จะเป็นต้นทุนทางการตลาดที่สูงมากๆ อีกต้นทุนหนึ่ง

กรณี Jas Mobile มาประมูลสัมปทาน 4จี ด้วยมูลค่าสูงถึงกว่า 7.6 หมื่นล้านบาท จึงเป็นอะไรที่พลาดทางกลยุทธ์อย่างมหันต์ เพราะด้วยราคาขนาดนี้ คนที่มีฐานลูกค้าเดิม เป็นแหล่งรายได้อยู่แล้วยังคิดว่าไม่คุ้ม ดังนั้นผู้เล่นรายใหม่ที่ไม่มีฐานลูกค้าอยู่ก่อน มองยังไงก็ดูแล้วเอาตัวรอดยาก

ต่างกับ Fintech ซึ่งเป็นธุรกิจที่ต้องใช้เงินลงทุนสูงมากเช่นกัน แต่ Fintech นั้นเป็น Platform ใหม่ของบริการทางการเงินที่ ณ วันนี้ยังไม่มีใครทราบว่า Platform ที่จะเป็นมาตรฐานของโลกอนาคตคืออะไร ดังนั้นความแตกต่างระหว่างผู้เล่นรายใหม่ กับผู้เล่นรายเก่า จึงต่างกันแค่ว่ารายเก่ามีฐานลูกค้าอยู่แล้วเท่านั้น

แต่ใช่ว่าจะเป็นข้อได้เปรียบเสมอไป เพราะหากผู้เล่นรายเก่าไม่สามารถสร้าง Platform ให้เป็นมาตรฐานของอุตสาหกรรมได้ กลับเป็นโทษเสียด้วยซ้ำเพราะมีแต่จะเสียฐานลูกค้า ฐานรายได้ไป

ในเชิงยุทธศาสตร์แล้ว การจะเข้าไปเป็นผู้เล่นรายใหม่ในธุรกิจที่ต้องการเงินลงทุนสูง เช่น วงการโทรคมนาคม หรือการเงินการธนาคาร ที่กล่าวมาจึงต้องเลือกจังหวะ และโมเดลธุรกิจให้เหมาะสม

หากไม่มีการเปลี่ยนแปลงในเชิงโครงสร้าง ซึ่งในกรณีนี้คือ ธุรกิจโทรคมนาคม ที่การเปลี่ยนแปลงมีเพียงการยกระดับของเครือข่าย แต่บริบทอย่างอื่นยังเหมือนเดิม ความได้เปรียบของผู้เล่นรายเก่ามีมากกว่ามาก ผู้เล่นหน้าใหม่จึงควรเข้าตลาดโดยให้มีต้นทุนที่ต่ำเข้าไว้ โดยใช้ Product นำ นั่นคือ จำกัดการลงทุนไปที่การสร้างมูลค่าให้แก่ผลิตภัณฑ์และบริการ นำเสนอผลิตภัณฑ์ที่ยังมีช่องว่าง โดยใช้ประโยชน์จากเครือข่ายเดิมของผู้ประกอบการรายเดิมจะเหมาะสมกว่า

Virgin Mobile เป็นตัวอย่างที่ดีของผู้เล่นรายใหม่ที่ใช้ Product ที่แตกต่างนำ และเน้นบริการที่โดนใจ ฉีกจากผู้เล่นรายเก่า โดยลงทุนเฉพาะที่สร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผลิตภัณฑ์กับบริการเท่านั้น จนสามารถแย่งลูกค้าจากรายเดิมได้

ในทางกลับกัน กระแส Fintech ที่เชี่ยวกรากในอุตสาหกรรมการเงินและธนาคารนั้น กลับเป็นโอกาสของผู้เล่นหน้าใหม่อย่างแท้จริง เพราะการเปลี่ยนแปลงนั้นเกิดขึ้นในระดับโครงสร้าง โอกาสของผู้เล่นหน้าใหม่ และหน้าเก่า แทบไม่ต่างกัน เพราะต่างต้องวิ่งแข่งกันสร้างมาตรฐานใหม่ของอุตสาหกรรมเหมือนกัน การเข้าไปในตลาดที่เกิดการเปลี่ยนแปลงแบบนี้ จึงต้องเข้าไปโดยลงทุนใน Platform โครงสร้างพื้นฐาน เพื่อยึดหัวหาดเป็นมาตรฐาน และกินรวบ

จะลงทุนแบบ Product หรือ Platform จึงต้องดูบริบทความเป็นไปของธุรกิจให้เหมาะสม ผิดฝาผิดตัว โอกาสต่ำอย่างที่เห็นครับ