จากเขื่อนจีนถึง...ไซยะบุรี คนริมโขงเดินหน้าค้าน

โดย...ทีมข่าวภูมิภาคโพสต์ทูเดย์

ช่วง 10 ปีที่ผ่านมา แม่น้ำโขงที่ชาวบ้าน 8 จังหวัด ประกอบด้วย จ.เชียงราย เลย บึงกาฬ หนองคาย นครพนม มุกดาหาร อำนาจเจริญ และอุบลราชธานี เคยรู้จัก ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป หลังจากมีการสร้างเขื่อนกั้นแม่น้ำโขงในประเทศจีน ระดับน้ำ การขึ้นลงของแม่น้ำโขง ที่ชาวบ้านคุ้นเคยก็เปลี่ยนไป

ฐาปณี เมืองโคตร ชาวบ้านป่งขาม ต.ป่งขาม อ.หว้านใหญ่ จ.มุกดาหาร เกษตรกรริมฝั่งโขง บอกว่า สวนไผ่เลี้ยงริมน้ำโขงของเธอได้รับผลกระทบจากความผันผวนของระดับน้ำโขงมาตลอดหลายปีที่ผ่านมา โดยคาดว่าส่วนหนึ่งอาจเกิดจากการสร้างเขื่อนกั้นแม่น้ำโขงตอนบนในประเทศจีน โดยระดับน้ำมักขึ้นลงผิดปกติ เป็นเหตุให้ตลิ่งพัง ทำให้ต้องสูญเสียที่ดินริมแม่น้ำไปแล้ว 2-3 ไร่ กลุ่มเกษตรกรที่ปลูกพืชผักริมโขงยิ่งเสียหายกว่านี้ ปลูกผักไว้น้ำก็ไหลบ่าลงมาท่วมผิดฤดู

“เดือน ธ.ค.ที่ผ่านมา ระดับน้ำโขงขึ้นลงผิดปกติเป็นอย่างมาก เห็นข่าวว่าจีนกักน้ำในเขื่อน ซึ่งหากเขื่อนไซยะบุรีสร้างแล้วเสร็จ ก็จะเป็นเขื่อนที่อยู่ใกล้พรมแดนไทย ห่างจาก อ.เชียงคาน จ.เลย เพียงร้อยกว่ากิโลเมตร คงจะยิ่งเกิดความเสียหายต่อระบบนิเวศและชาวบ้านริมโขงมากกว่านี้”  ฐาปณี กล่าว

เขื่อนไซยะบุรี ตั้งอยู่ในแขวงไซยะบุรี ประเทศลาว เป็นเขื่อนผลิตกระแสไฟฟ้าส่งขายให้กับประเทศไทย จริงอยู่แม้จะตั้งอยู่ในเขตประเทศเพื่อนบ้าน แต่บทเรียนที่เกิดขึ้นหลังจีนสร้างเขื่อนกั้นแม่น้ำโขง ทำให้ชาวบ้านริมแม่น้ำโขงทั้ง 8 จังหวัด วิตกต่อผลกระทบข้ามแดนที่จะตามมา พวกเขายื่นฟ้อง 5 หน่วยงานรัฐ ได้แก่ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ กระทรวงพลังงาน กระทรวงทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และคณะรัฐมนตรี กรณีลงนามสัญญาซื้อขายไฟฟ้าจากเขื่อนไซยะบุรี (เขื่อนสัญชาติไทยในลาวบนแม่น้ำโขง) โดยมิชอบด้วยกฎหมาย แต่ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษายกฟ้องคดีดังกล่าวเมื่อวันที่ 25 ธ.ค. 2558 ที่ผ่านมา

ล่าสุด พวกเขาขอยื่นอุทธรณ์ต่อศาลปกครองสูงสุด

ส.รัตนมณี พลกล้า ทนายความมูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน กล่าวว่า คดีนี้เป็นคดีตัวอย่างสำหรับคดีข้ามพรมแดน อื่นๆ ซึ่งจะเกิดมากขึ้นเรื่อยๆ หลังจากเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ซึ่งศาลสามารถที่จะออกแนวปฏิบัติโดยใช้คำพิพากษาเป็นแนวทางในการคุ้มครองปัญหาผลกระทบข้ามพรมแดนได้

ในฐานะชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบ ฐาปณี หวังว่า ศาลจะให้ความเป็นธรรมกับประชาชนลุ่มน้ำโขง