เศรษฐกิจกับธุรกิจโรงแรมไทยปี 2559

ผมมีโอกาสได้สนทนากับอาจารย์ทางด้านเศรษฐศาสตร์ที่เชี่ยวชาญทั้งเศรษฐกิจมหภาคและจุลภาคหลายท่านในระยะนี้ครับ เกือบทุกท่านมีความเห็นไปในทิศทางเดียวกันว่าสภาพเศรษฐกิจในบ้านเราที่ยังทรงตัวอยู่ในขณะนี้ จะเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ตลอดปี 2559 ที่กำลังจะมาถึงนี้ หน่วยงานที่ดูแลเศรษฐกิจภาครัฐอาจจะทำอะไรไม่ได้มากนักหรือมากกว่าในปี 2558 ที่กำลังจะผ่านพ้นไป ยกเว้นมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจระยะสั้นที่ได้ประกาศและดำเนินการไปแล้วส่วนหนึ่ง

ดังนั้น ในขั้นต่อไปเราท่านคงจะได้เห็นการรณรงค์เพื่อส่งเสริมหรือเร่งการลงทุนโดยเฉพาะจากต่างชาติให้มากขึ้น การปรับโครงสร้างเศรษฐกิจและส่งเสริมความสามารถในการผลิตสินค้าไทยทั้งในด้านคุณภาพ ราคา มูลค่าเพิ่ม เทคโนโลยี และความเชี่ยวชาญ
ของบุคลากรด้านการผลิตทั้งอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ กลาง เล็ก ครอบคลุมไปถึงอุตสาหกรรมในครัวเรือน น่าจะเป็นแนวทางกระแสหลักในการประคองเศรษฐกิจไทยตลอดปี 2559

ในขณะที่อัตราเงินเฟ้อในปีหน้าไม่น่าจะเป็นปัญหาใหญ่ในบ้านเรา เพราะจะมีอัตราการเพิ่มขึ้นในอัตราไม่สูงมากนัก เชื่อว่าผู้ดูแลรับผิดชอบภาครัฐจะรับมือได้ ในขณะที่ภาคการส่งออกจะได้เปรียบจากรายได้ที่สูงขึ้นจากอัตราการแลกเปลี่ยน ซึ่งภาคท่องเที่ยวและบริการซึ่งรวมธุรกิจโรงแรมอยู่ด้วยจะได้ประโยชน์พอสมควร แต่ไม่มากนัก สาเหตุสำคัญเพราะรายจ่ายของโรงแรมจะเพิ่มขึ้น ในขณะที่รายได้หลักทั้งจากห้องพัก อาหาร เครื่องดื่ม จะลดลง

เรื่องรายจ่ายของธุรกิจโรงแรมที่เพิ่มขึ้นนั้น มาจากค่าใช้จ่ายด้านพนักงานในทุกระดับที่นับวันหาได้ยากยิ่ง รวมถึงเงินเดือน สวัสดิการ ค่าอบรมสำหรับบุคลากรเหล่านี้  ค่าใช้จ่ายในด้านระบบการทำงานและเทคโนโลยีสารสนเทศที่จะต้องชำระเป็นเงินสกุลต่างประเทศ  ต้นทุนวัตถุดิบทั้งอาหารและเครื่องดื่มโดยเฉพาะวัตถุดิบบางอย่างที่นำเข้าจากต่างประเทศจะมีราคาสูงขึ้น จากการอ่อนตัวของเงินบาทที่ยังไม่สามารถคาดการณ์ได้ว่าจะไปสิ้นสุด ณ ที่ราคาใด อัตราดอกเบี้ยที่อาจจะมีการปรับขึ้นระหว่างปี

อย่างไรก็ดี อาจจะยังพอโชคดีบ้างที่ค่าใช้จ่ายด้านพลังงานในปีหน้าไม่น่าจะเพิ่มขึ้นมากนัก เพราะราคาน้ำมันในประเทศน่าจะยังทรงตัวในระดับที่ไม่สูงนักเช่นในปัจจุบัน

ประเภทของนักท่องเที่ยวต่างชาติจะเปลี่ยนไปทั้งในด้านพฤติกรรมและประเทศที่มา ผมหมายถึงว่าจำนวนนักท่องเที่ยวเดินทางข้ามทวีประยะไกลจะถดถอยลงไป โดยเฉพาะจากยุโรป ซึ่งเป็นความต่อเนื่องจากปี 2558 ซึ่งมีผลมาจากความกังวลในหลายๆ ด้านของนักท่องเที่ยวเหล่านี้ ที่รวมไปถึงความมั่นใจความปลอดภัยในการเดินทางไกล สภาพเศรษฐกิจในประเทศของเขาเองที่ยังมีอัตราการขยายตัวต่ำ อัตราการว่างงานที่มีแนวโน้มว่าจะสูงขึ้น ฯลฯ

ในขณะเดียวกันนักท่องเที่ยวชาวอเมริกันที่ดูเหมือนจะมีความมั่งคั่งโดดเด่นกว่าชาติอื่นใด ในปีหน้านี้ยังไม่น่าจะเพิ่มจำนวนการเดินทางมาท่องเที่ยวประเทศในแถบอินโดจีนนี้มากนัก เนื่องจากเมียนมา ลาว กัมพูชา ยังไม่พร้อมในด้านสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญของนักท่องเที่ยวอเมริกันที่ส่วนใหญ่นิยมใช้ชีวิตในแบบสุขนิยมพอสมควร ซึ่งแม้ว่าประเทศไทยเรามีความพร้อมในด้านนี้มากพออยู่แล้วก็ตาม แต่ทว่าทั้งผู้ประกอบการท่องเที่ยวและนักท่องเที่ยวอเมริกันอยากจะรอไปอีกระยะหนึ่ง ทั้งเพื่อการใช้เวลาให้คุ้มค่ากับการเดินทางไกล อีกทั้งเพื่อการสัมผัสความสุขการท่องเที่ยวในแบบหลากหลายอารมณ์และบรรยากาศของไทย ลาว เมียนมา และกัมพูชา มากกว่าที่จะมุ่งตรงมาประเทศไทยเพียงแห่งเดียว

จำนวนนักท่องเที่ยวอย่างเป็นทางการของประเทศเราในปีหน้าไม่น่าที่จะลดลง ตราบใดที่กระบวนการจัดเก็บนับตัวเลขนักท่องเที่ยวยังคงเป็นไปในแบบเดิมๆ ที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับภาครัฐยังคงใช้ตัวเลขของชาวต่างชาติในแต่ละวัน เดือน และปีเข้าออกประเทศเป็นตัวเลขนักท่องเที่ยว ซึ่งจะทำให้ในปีหน้านี้จำนวนนักท่องเที่ยวทั้งจากเอเชียและอาเซียนจะเพิ่มขึ้นอย่างแน่นอน

โดยเฉพาะการเปิดด่านใหม่ๆ ชายแดน การสนับสนุนเปิดเขตนิคมอุตสาหกรรมเพื่อส่งเสริมการลงทุน การค้าชายแดน ลาว กัมพูชา เมียนมา ที่มีอัตราการเติบโตสูงขึ้น จะทำให้มีนักธุรกิจ นักเดินทาง ชาวบ้านผ่านแดนทั้งเก่าและใหม่เข้า-ออกกันอย่างหนาตามากขึ้น ซึ่งจะช่วยสนับสนุนสถิติตัวเลขชาวต่างชาติเข้าไทยให้สูงขึ้นอีกทางหนึ่งครับ

นักท่องเที่ยวชาวอาเซียนและเอเชียเหล่านี้ แม้ว่าจะมีอัตราการเข้ามาเที่ยวซ้ำในเมืองไทยมากกว่านักท่องเที่ยวต่างทวีป แถมยังเป็นลูกค้าประจำของโรงแรมทั้งระดับสามดาวไปจนถึงห้าดาวก็ตามที แต่ทว่าพฤติกรรมการใช้ชีวิต การรับประทานข้าวปลาอาหารไม่มีค่าใช้จ่ายมากเหมือนพวกที่มาจากกลุ่มประเทศต่างทวีป โดยเฉพาะจากยุโรปและออสเตรเลีย

อีกทั้งการดำเนินการสำรองห้องพักล่วงหน้าของนักท่องเที่ยวชาวเอเชียประเภทนักเดินทางอิสระ มักนิยมทำในระยะสั้น มีการเปลี่ยนแปลงบ่อยกว่า ทำให้โรงแรมต้องมีต้นทุนดำเนินงานที่สูงขึ้น และอาจจะมีการสูญเสียโอกาสในการจำหน่ายห้องพักในราคาที่ควรจะเป็น โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลวันหยุดต่างๆ ในขณะที่นักเดินทางประเภทกรุ๊ปทัวร์ส่วนใหญ่จะมีกำลังซื้อห้องพักในราคาที่ไม่สูงมากนัก รวมไปถึงไม่นิยมใช้จ่ายในโรงแรมที่พักเลย ไม่ว่าจะเป็นอาหาร เครื่องดื่ม โทรศัพท์ หรือบริการซักรีด ทำให้โรงแรมมีรายได้ไม่มากนัก กำไรจากธุรกิจดูเหมือนจะอยู่ห่างไกลออกไปทุกวัน

ผมเชื่อว่าในปี 2559 นี้ จะเป็นอีกปีหนึ่งที่ธุรกิจโรงแรมในประเทศไทยในทุกภูมิภาคมีความจำเป็นที่จะต้องพึ่งพิงปัจจัยสนับสนุนภายใน คือ การเดินทางท่องเที่ยวภายในประเทศของพวกเราและชาวต่างชาติที่มีถิ่นพำนักในประเทศไทย รวมไปถึงกลุ่มประชุมสัมมนาจากภาคเอกชนและภาครัฐมากยิ่งขึ้น ซึ่งในการนี้จะต้องขอขอบคุณหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว ตั้งแต่ระดับกระทรวงมาจนถึงกรมท่องเที่ยว และการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ที่มีวิสัยทัศน์ชัดเจน ได้ดำเนินการสร้างสรรค์ รณรงค์ และแนะนำแหล่งท่องเที่ยวใหม่เกือบทั่วประเทศไทยให้นักท่องเที่ยวบ้านเราได้ไปสัมผัส เที่ยวชมค้นหาประสบการณ์ท่องเที่ยวใหม่ๆ ในบ้านเรา เพื่อช่วยเหลือธุรกิจโรงแรมไทยในปี 2559 นี้ครับ