ก้าวต่อไป (ที่เข้มแข็ง) ของอาเซียน

คงจะเป็นเรื่องแปลกหากไม่พูดถึงเออีซีช่วงนี้ เนื่องจากการจัดตั้งประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนใกล้จะถึงเป้าหมายที่ตั้งไว้ปลายปี 2015 และอาเซียนกำลังก้าวสู่การเริ่มต้นเดินทางสู่เป้าหมายแห่งทศวรรษใหม่ตามแผนงานประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนปี 2025

ก่อนที่จะเดินหน้าต่อไป หลายคนอาจสงสัยว่า ที่ผ่านมาการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจของอาเซียนอย่างค่อยเป็นค่อยไปมากว่า 20 ปี เกิดได้อย่างไร และผลคืออะไร 

การจะเข้าใจการเกิดขึ้นของเออีซี ต้องเข้าใจก่อนว่า แนวคิดการสร้างฐานการผลิตร่วม ซึ่งเป็นเป้าหมายของเอเอซี มาจากการที่อาเซียนประกอบด้วยประเทศสมาชิกที่มีทรัพยากรในการผลิตหลากหลาย บางประเทศมีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ มีแรงงานค่าแรงถูก บางประเทศมีเทคโนโลยี ความรู้ความเชี่ยวชาญด้านการบริหารจัดการ มีเงินทุน

หากสามารถใช้ร่วมกันได้จะช่วยลดต้นทุนการผลิต เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน กระบวนการผลิตสินค้าในแต่ละขั้นตอนจึงไม่จำเป็นต้องดำเนินการในประเทศเดียวอีกต่อไป แต่สามารถดำเนินการในหลายประเทศ ขึ้นอยู่กับความคุ้มค่าในห่วงโซ่การผลิตนั้นๆ

ในกระบวนการจัดตั้งเออีซีจำเป็นต้องสร้าง ASEAN Connectivity เพื่อเป็นรากฐานสำคัญ โดยมี 3 องค์ประกอบ คือ การเชื่อมโยงด้านกายภาพ หรือถนนหนทางต่างๆ ด้านกฎระเบียบ คือ การลดเลิกอุปสรรคทางการค้า และด้านประชาชนสู่ประชาชน คือ การเชื่อมโยงทางวัฒนธรรมการท่องเที่ยวและการศึกษา เพื่อให้การเคลื่อนย้ายสินค้า บริการ เงินทุน และแรงงานมีฝีมือ สามารถเกิดขึ้นได้ และนำไปสู่การเป็นฐานการผลิตร่วมได้อย่างแท้จริง

กล่าวได้ว่า ASEAN Connectivity ในปัจจุบันคืบหน้าไปมาก และส่งผลให้เกิดการเชื่อมโยงทางการค้าและการลงทุนภายในอาเซียนเพิ่มมากขึ้น

อาเซียนกลายเป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย มีสัดส่วนสูงถึง 25.6% ของการส่งออกไทยไปทั่วโลก เงินลงทุนโดยตรงของไทยในอาเซียนเพิ่มจาก 4,734.86 ล้านเหรียญสหรัฐ ในปี 2010 เป็น 29,709.78 ล้านเหรียญสหรัฐ ในปี 2014 หรือเพิ่มขึ้นถึง 527.46% ในระยะเวลาเพียง 5 ปี

อย่างไรก็ดี การที่จะบรรลุประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนอย่างสมบูรณ์ จากนี้ไปอาเซียนต้องรวมตัวทางเศรษฐกิจทั้งในเชิงกว้างและเชิงลึกมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการเปิดเสรีภาคบริการเพิ่มขึ้น และยกเลิก/ลดมาตรการที่มิใช่ภาษีที่เป็นอุปสรรคต่อการค้าและการลงทุน ซึ่งเป็น 2 เรื่องสำคัญที่ฉุดรั้งความก้าวหน้าของเออีซีที่ผ่านมา