ความท้าทาย

โดย...สมหทัย โมสิกะ

เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา บรรดาผู้นำอาเซียนได้ร่วมประกาศจัดตั้งประชาคมอาเซียนอย่างเป็นทางการในวันที่ 31 ธ.ค.นี้ โดยได้ลงนามปฏิญญากัวลาลัมเปอร์ว่าด้วยการจัดตั้งประชาคมอาเซียน ค.ศ. 2015 และปฏิญญากัวลาลัมเปอร์ว่าด้วยอาเซียน ค.ศ. 2025 : มุ่งหน้าไปด้วยกัน

สำหรับปฏิญญาฉบับหลังนี้ได้ระบุภาพรวมของอาเซียนในอีก 10 ปีข้างหน้า ซึ่งจะต้องรวมตัวกันอย่างแนบแน่นมากขึ้น ทั้งด้านการเมืองและความมั่นคง เศรษฐกิจและสังคม และวัฒนธรรม

การประกาศอย่างเป็นทางการครั้งนี้ว่าไปแล้วก็คือ “ความคืบหน้า” อีกระดับของความสัมพันธ์ในอาเซียน ที่ยังมีความท้าทายให้ฝ่าฟันอีกมาก

ด้านเศรษฐกิจตอนนี้เห็นได้ชัดว่าเศรษฐกิจในหลายชาติอาเซียนซึ่งส่วนใหญ่เน้น “การส่งออก” ตกอยู่ในภาวะชะลอตัวกันถ้วนหน้า อาเซียนจะใช้จุดเด่นของการเป็น “ตลาดเดียว” มาเพิ่มขีดการแข่งขันให้กลุ่มได้อย่างไร เป็นสิ่งที่ท้าทายไม่น้อย เพราะตอนนี้หลายประเทศยังคงตั้งหน้าตั้งตาแย่งชิงการเป็น “ฐานผลิต” สินค้าประเภทเดียวกันอยู่

ขณะที่เปิดเสรีอาเซียน ก็ยังมีข้อตกลงอื่นๆ ทั้งอาร์เซ็ป ทีพีพี ที่ยังอยากจะเข้าร่วมเพื่อผลประโยชน์ทางการค้าการลงทุน

จะทำอย่างไรเพื่อกระตุ้นการค้าขายในกลุ่มอาเซียนด้วยกันให้เพิ่มจากปัจจุบันที่มีสัดส่วนแค่ 24% ของมูลค่าการค้าขายของอาเซียนกับทั่วโลก ซึ่งน้อยกว่าสหภาพยุโรปที่การค้าขายกันเองมีสัดส่วนสูงถึง 60%

การเคลื่อนย้ายเสรีของแรงงาน สินค้า บริการ เงินทุน จะเป็นไปได้มากน้อยแค่ไหน เพราะด้านหนึ่งก็ปรับลดภาษีเหลือ 0% แต่อีกด้านก็เพิ่มมาตรการกีดกันทางการค้า

แรงงานวิชาชีพที่ว่าจะเคลื่อนย้ายเสรี แต่ในทางปฏิบัติจริงๆ ก็จะต้องเจอกับเงื่อนไขอีกพอสมควร และกลุ่มวิชาชีพที่เคลื่อนย้ายได้ก็มีจำนวนแรงงานแค่ประมาณ 1.5% ของแรงงานรวมในอาเซียน

อีกทั้งยังมีประเด็นความมั่นคงอื่นๆ เช่น ข้อพิพาทในทะเลจีนใต้ ปัญหาเขตแดนบริเวณชายแดน การค้ามนุษย์ เรื่อยไปจนถึงปัญหาหมอกควัน ที่แต่ละปีทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ

นอกจากนี้ ยังต้องจับตา “การเมือง” ในอาเซียนในช่วงต่อจากนี้ หลังจากเมียนมาเพิ่งเลือกตั้งไปหมาดๆ โดยช่วงอีก 2-3 ปีข้างหน้า หลายประเทศจะมีการเลือกตั้ง เช่น ฟิลิปปินส์เลือกตั้งประธานาธิบดีในปี 2559 มาเลเซียและกัมพูชามีกำหนดเลือกตั้งทั่วไปในปี 2561 ซึ่งจะมีผลต่อทิศทางนโยบายของประเทศในอนาคต

เหล่านี้คือความท้าทายที่อาเซียนจะต้องเผชิญร่วมกัน...