เขตศก.ในความทรงจำ (ตอน 1)

โดย...พรรณี บุญเรือง

ก่อนหน้ารัฐบาลปัจจุบันจะเดินหน้านโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษ จริงๆ เราน่าจะเคยได้ยินแผนการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษกันมานานกว่า 10 ปีแล้ว เนื่องจากเราต้องพึ่งการส่งออก ลดต้นทุนการผลิต และพึ่งสิทธิพิเศษทางภาษีของกลุ่มประเทศผู้ซื้อ เพื่อให้แข่งขันในตลาดโลกได้

เขตเศรษฐกิจพิเศษ น่าจะเริ่มจากคำว่า “เขื่อนเศรษฐกิจ” ที่มีความหมายเล็กๆ ว่าเพื่อจำกัดพื้นที่ให้อยู่ตรงนั้น ไม่ให้ขยายพื้นที่ไปอีก กั้นการเคลื่อนย้ายแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้านออกนอกพื้นที่เป้าหมาย จนกลายเป็น “เขตเศรษฐกิจพิเศษตามแนวชายแดน”

เมื่อ 10 ปีที่แล้ว รัฐบาลมีท่าที่จะจริงจังกับเรื่องนี้ โดยมอบให้สภาที่ปรึกษาทางเศรษฐกิจศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดตั้ง ให้กำหนดรูปแบบ เสนอกฎหมายเฉพาะเพื่อการจัดตั้งและเพื่อดำเนินการ

ผลการศึกษาได้ให้ความสำคัญที่ชายแดนแม่สอด-เมียวดี จ.ตาก เพราะเป็นประตูสำคัญสู่ตลาดเมียนมา รองลงมา เช่น มุกดาหาร-สะหวันนะเขต จ.มุกดาหาร อรัญประเทศ-ปอยเปต-บ้านไร่โอเนียง จ.สระแก้ว

ต่อมาสมัยรัฐบาลอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ได้ติดตามเรื่องนี้ พร้อมทั้งกำหนดรูปแบบ สถานที่ ยื่นเรื่องของบประมาณ วางโครงการนำร่องที่แม่สอด-เมียวดี และมอบให้กรมพัฒนาธุรกิจการค้าเป็นหน่วยงานรับผิดชอบ

แต่การดำเนินการก็เป็นไปอย่างช้าๆ เพราะไม่มีกฎหมายฉบับไหนรองรับให้กรมพัฒนาธุรกิจการค้าดำเนินการได้

ประเด็นปัญหาหลักของเขตเศรษฐกิจ คือ เรื่องพื้นที่ เนื่องจากพื้นที่ตามแนวชายแดนส่วนใหญ่ เป็นที่ดินของกรมธนารักษ์ หน่วยงานต่างๆ ของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และหน่วยงานความมั่นคง บางพื้นที่จับจองโดยชาวบ้านที่มีและไม่มีเอกสารสิทธิ

มีข้อสังเกตว่า พื้นที่จังหวัดใดที่กำหนดให้มีเขตเศรษฐกิจพิเศษ คนในพื้นที่จะพูดกันเรื่องการซื้อ-ขายที่ดิน มากกว่าที่จะพูดเรื่องอื่น ราคาที่ดินมีแนวโน้มสูงขึ้นเรื่อยๆ จนอาจกลายเป็นปัญหาในการเวนคืนที่ดินเพื่อให้ได้พื้นที่ตามจำนวนที่ต้องการ กลายเป็นต้นทุนที่สูงในการบริหารจัดการ การกำหนดพื้นที่ให้ชัดเจนว่าควรจะอยู่ที่ใด จะให้ได้พื้นที่ตามต้องการต้องทำอย่างไร ใครมีส่วนได้ส่วนเสียบ้าง กลายเป็นปัญหาหลัก

วันนี้เราต้องดีใจว่า เรามีกฎหมายรองรับการจัดตั้งเขตเศรษฐกิจพิเศษแล้ว มีหลายหน่วยงานที่มีกฎหมายรองรับร่วมดำเนินการ ขาดเพียงแรงผลักในพื้นที่อย่างถูกทางและเป็นไปในทิศทางเดียวกันจึงจะสำเร็จได้ ภาครัฐและเอกชนจึงต้องร่วมเดินหน้า เสียสละผลประโยชน์เพื่อชาติค่ะ