ปรับระบบนิเวศรายงานทางการเงิน

รายงานทางการเงินที่มีคุณภาพของบริษัทจดทะเบียน เป็นเครื่องมือสำคัญที่ผู้ลงทุนสามารถนำไปใช้ประกอบการตัดสินใจลงทุน ซึ่งกว่าจะออกมาเป็นรายงานทางการเงินนั้น ไม่ง่ายนะครับ ต้องผ่านหลายขั้นตอน เพื่อให้ได้รายงานที่มีความครบถ้วน ถูกต้อง ได้มาตรฐาน โดยในระบบนิเวศของการจัดทำรายงานทางการเงินนั้น มีผู้ที่ประจำอยู่ 3 ด่านสำคัญที่จะช่วยกันทำงานครับ

ด่านแรก ผู้มีหน้าที่จัดทำงบการเงิน (Preparer) ของบริษัท เริ่มตั้งแต่ พนักงานฝ่ายบัญชี สมุห์บัญชี ไปจนถึงประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านบัญชีและการเงิน (CFO) และประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (CEO) ซึ่งมีหน้าที่โดยตรงในการจัดทำข้อมูลทางการเงิน ด่านที่สอง คือ กรรมการ และกรรมการตรวจสอบ ซึ่งมีหน้าที่ดูแลให้บริษัทมีระบบบัญชีและระบบการควบคุมภายในที่เหมาะสม และกำกับดูแลการจัดทำงบการเงินให้ถูกต้อง และด่านที่สาม คือ ผู้สอบบัญชี ซึ่งเป็นดวงตาจากภายนอกบริษัทที่เข้ามาช่วยตรวจสอบและแสดงความเห็นต่อความถูกต้องของงบการเงิน

ในส่วนของ ก.ล.ต. ที่ผ่านมาก็ได้ดำเนินการในหลายๆ ด้าน เพื่อให้รายงานทางการเงินมีความน่าเชื่อถือและเป็นประโยชน์ต่อผู้ใช้ข้อมูลมากที่สุด ตั้งแต่ การพัฒนามาตรฐานวิชาชีพบัญชีให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล โดยผลักดันและสนับสนุนให้สภาวิชาชีพบัญชีกำหนดมาตรฐานวิชาชีพบัญชีของไทยให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล ทั้งในส่วนของการพัฒนามาตรฐานการบัญชี และมาตรฐานการสอบบัญชี การกำกับดูแลผู้สอบบัญชี โดยกำหนดให้ผู้สอบบัญชีของบริษัทจดทะเบียนต้องได้รับความเห็นชอบจาก ก.ล.ต. และ ก.ล.ต.จะติดตามดูแลคุณภาพการปฏิบัติงานของผู้สอบบัญชีเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ ทั้งในด้านคุณภาพในการปฏิบัติงานของผู้สอบบัญชีแต่ละราย และคุณภาพของสำนักงานสอบบัญชีที่ผู้สอบบัญชีสังกัดครับ

อีกมาตรการหนึ่งที่ ก.ล.ต.ดำเนินการมาอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่องก็คือ การติดตามและตรวจทานงบการเงินของบริษัท โดยหากพบว่างบการเงินมีข้อผิดพลาดหรือไม่ถูกต้อง จะสั่งให้บริษัทแก้ไขให้ถูกต้อง และในกรณีที่พบว่าบริษัทมีการทำธุรกรรมที่อาจมีข้อสงสัยว่ามีเหตุผลในเชิงธุรกิจหรือไม่ หรือมีผลกระทบต่อสิทธิประโยชน์ของผู้ถือหุ้น หรือส่งผลต่อราคาหุ้นของบริษัทในลักษณะที่ผิดปกติ ก.ล.ต.ก็อาจสั่งให้บริษัทจัดให้มีผู้สอบบัญชีทำการตรวจสอบเป็นกรณีพิเศษ และรายงานต่อ ก.ล.ต. และเผยแพร่การสั่งการและรายงานของบริษัทไว้บนเว็บไซต์ของ ก.ล.ต. เพื่อให้ผู้ลงทุนทราบด้วยครับ

แม้จะดำเนินการในหลายด้านพร้อมกัน แต่ก็อาจจะยังไม่เพียงพอ เพราะ ก.ล.ต.ยังคงต้องสั่งให้บริษัทแก้ไขงบการเงินอยู่พอสมควรครับ ดังนั้น ก.ล.ต.จึงได้วิเคราะห์สภาพแวดล้อมในระบบนิเวศของการทำรายงานทางการเงินอย่างละเอียด เจาะลึก และหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเห็นพ้องร่วมกันว่าควรจะต้องเพิ่มมาตรการในการส่งเสริมการทำหน้าที่ของ Preparer ที่เป็นด่านแรกให้มีประสิทธิภาพ โดยจะเริ่มจากการสื่อสารให้ด่านหน้านี้ตระหนักถึงความสำคัญ มีความรู้ความเข้าใจในบทบาทของตน และจะพัฒนาความรู้ความสามารถ โดยร่วมกับสภาวิชาชีพบัญชีฯ จัดทำหลักสูตรสำหรับผู้ที่เกี่ยวข้องในการจัดทำรายงานทางการเงิน อีกทั้งในอนาคตหลังจากที่ได้เตรียมความพร้อมไประยะหนึ่งแล้ว ก.ล.ต.ก็จะกำหนดคุณสมบัติของผู้จัดทำบัญชีและ CFO เช่น ผ่านหลักสูตรการอบรมความรู้ด้านบัญชี และมีประสบการณ์การทำงานเพียงพอ เป็นต้น และกำหนดให้ CEO และ CFO ลงนามรับรองความถูกต้องของรายงานทางการเงินที่นำส่ง ก.ล.ต. เพิ่มเติมจากเดิมที่ให้กรรมการผู้มีอำนาจเป็นผู้ลงนามเท่านั้น นอกจากนี้ ในอนาคต ก.ล.ต.ก็จะกำหนดให้ CFO ต้องจัดทำรายงานการประเมินระบบการควบคุมภายในในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการจัดทำรายงานทางการเงินว่า มีความรัดกุม เหมาะสมหรือไม่เพียงใด และเผยแพร่ต่อสาธารณชนในแบบแสดงรายการข้อมูลประจำปี (แบบ 56-1) เพื่อให้ผู้ลงทุนสามารถประเมินได้ว่าบริษัทมีระบบการควบคุมภายในดังกล่าวที่ดีพอหรือไม่

ขณะเดียวกัน ก.ล.ต.ก็จะยังคงให้ความสำคัญกับกรรมการตรวจสอบและผู้สอบบัญชี ให้ปฏิบัติหน้าที่ดูแลความถูกต้อง ครบถ้วนของรายงานทางการเงิน โดยจะส่งเสริมบทบาทและสนับสนุนการทำงานอย่างเต็มที่นะครับ เช่น ในส่วนของกรรมการตรวจสอบ ก.ล.ต. ก็จะจัดทำแนวปฏิบัติและเครื่องมือที่จำเป็นในการทำหน้าที่ของกรรมการตรวจสอบ และจัดหลักสูตรให้ความรู้อย่างต่อเนื่อง ในส่วนของการสร้างความเข้มแข็งให้ผู้สอบบัญชี ก็จะร่วมมือกับสภาวิชาชีพบัญชีฯ ในการพัฒนาคุณภาพของผู้สอบบัญชี และให้การสนับสนุนด้าน Technical Support เช่น จัดทำคู่มือ แนวทางการตรวจสอบ จัดเวิร์กช็อปและให้คำปรึกษาปัญหาด้านการสอบบัญชี นอกจากนี้ยังมีมาตรการที่จะเพิ่มจำนวนผู้สอบบัญชีให้เพียงพอต่อการเพิ่มขึ้นของบริษัทจดทะเบียน โดยการปรับปรุงกระบวนการให้ความเห็นชอบผู้สอบบัญชีให้รวดเร็วขึ้นด้วยครับ

มาตรการที่ผมได้กล่าวมาข้างต้นนี้ เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจากการที่ ก.ล.ต.ได้ปรับโฟกัสเพื่อวิเคราะห์สภาพแวดล้อมของระบบนิเวศ ให้เห็นมูลเหตุของปัญหาที่แท้จริงและแนวทางที่จะแก้ไขปัญหาให้ดีขึ้น เพื่อการพัฒนาและเติบโตอย่างยั่งยืนของตลาดทุนและเศรษฐกิจไทย แต่จะสัมฤทธิผลเพื่อให้เกิดรายงานทางการเงินที่มีคุณภาพ เป็นประโยชน์แก่การตัดสินใจลงทุนได้หรือไม่นั้น สิ่งสำคัญก็คือความร่วมมือจากผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ที่จะช่วยกันสร้างระบบนิเวศของการจัดทำรายงานทางการเงินที่สมดุล โดยเฉพาะในส่วนของ Preparer ซึ่งเป็นบุคคลสำคัญในการจัดทำงบการเงินตั้งแต่ต้นทาง ที่อาจจะต้องเริ่มเตรียมพร้อมกันตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อให้พร้อมรับกฎเกณฑ์ที่จะออกมาในอนาคตครับ

“ก.ล.ต.ดูแลตลาดทุน เพื่อให้คุณมั่นใจ”