ขีดแข่งขันไทยตก โครงสร้างพื้นฐาน-ปั้นคนแย่

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์

ขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศ ถือเป็นตัวชี้วัดโอกาสและความพร้อมของประเทศด้านต่างๆ บนเวทีโลก หากประเทศใดมีขีดความสามารถดีย่อมถือเป็นสัญญาณที่ดีของประเทศ แต่สำหรับไทยขณะนี้ ดูเหมือนจะมีสัญญาณที่ยังไม่ค่อยดีนัก

โจเซ่ คาบาเลโร่ นักวิจัยศูนย์การจัดอันดับขีดความสามารถทางการแข่งขันของโลก สถาบันพัฒนาการบริหารจัดการนานาชาติ (ไอเอ็มดี) ฉายภาพในงาน “Thailand Competitiveness Conference 2015” จัดโดยสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (ทีเอ็มเอ) ว่า จากการจัดอันดับประเทศที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ 61 ประเทศทั่วโลก ผ่าน 442 เกณฑ์ชี้วัด พบว่า ภาพรวมของไทยในปีนี้อยู่อันดับที่ 30 ลดลงจากปี 2557 ซึ่งอยู่ในอันดับที่ 29 โดยด้านที่น่ากังวลที่สุด คือ “ด้านโครงสร้างพื้นฐาน”

“โครงสร้างพื้นฐานถือเป็นสิ่งที่ช่วยเสริมสร้างเศรษฐกิจของประเทศให้แข็งแกร่งในระยะยาว แม้ด้านโครงสร้างพื้นฐานของไทยภาพรวมจะได้อันดับที่ 46 สูงขึ้นจากปีที่แล้ว 2 อันดับ แต่ในปี 2540 ไทยเคยอยู่อันดับที่ 40 อีกทั้งเมื่อเจาะด้านย่อยๆ กลับพบว่าอันดับตกลงเกือบทั้งหมด”

สำหรับด้านที่น่ากังวลที่สุด คือ ด้านสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เนื่องจากอันดับตกลงมาอยู่อันดับที่ 54 ตามด้วยด้านวิทยาศาสตร์ซึ่งอยู่ในอันดับ 47 เนื่องจากไทยมีการใช้จ่ายเพื่อการวิจัยและการพัฒนา (อาร์แอนด์ดี) ภาพรวมอยู่ถึงอันดับที่ 53 ของโลก การได้อันดับด้านต่างๆ ในอันดับเหล่านี้ สะท้อนกลับไปถึงเรื่องการส่งออกของไทยที่อาจต้องปรับปรุง เพราะที่ผ่านมาไทยนิยมส่งออกสินค้าที่เกิดจากอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานเข้มข้น ไม่ใช่สินค้านวัตกรรม

นอกจากนี้ จากการแจกแบบสอบถาม เพื่อประเมินปัญหาต่างๆ ของไทย พบว่า ด้านที่ไทยได้คะแนนสูงที่สุด คือการบริโภคสินค้าท้องถิ่น ขณะด้านที่ได้คะแนนน้อยที่สุด คือ ด้านการช่วยเหลือบริษัทไทยไปสู่ตลาดต่างประเทศ มากกว่า 70% ประเมินว่าไทยมีปัญหานี้

ขณะเดียวกัน จากการจัดอันดับเรื่องการพัฒนาบุคลากรมีทักษะของประเทศ พบว่า การพัฒนาคนของมาเลเซียค่อนข้างขยับขึ้น ขณะที่ของไทยมีแนวโน้มปรับตัวลดลงอย่างต่อเนื่อง

เพื่อให้ขีดความสามารถของไทยเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น โจเซ่ บอกว่า ไทยต้องดำเนินการ 3 เรื่อง ได้แก่ 1.เปลี่ยนเป้าหมายการส่งออกไปยังประเทศที่การบริโภคเติบโต 2.ให้ความสำคัญกับเชิงคุณค่าทั้งคนและสินค้า ลดการใช้แรงงานเข้มข้น พัฒนาคน หันพึ่งนวัตกรรม 3.กระตุ้นตลาดในประเทศ แก้ปัญหาความยากจน ความไม่เท่าเทียมทางรายได้ พัฒนาชนบท

“ที่สำคัญต้องให้ความสำคัญกับเรื่องผลิตภาพ พัฒนากำลังคนอย่างต่อเนื่อง เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็เป็นปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อน”

อาร์ตูโร บรีส์ ผู้อำนวยการ ไอเอ็มดี บอกว่า ปัจจัยสำคัญสำหรับการประเมินว่า ประเทศใดมีขีดความสามารถการแข่งขันที่ดี มีทั้งสิ้น 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่ 1.รัฐบาลที่ดี โดยต้องพิจารณาปัจจัยย่อยประกอบไปด้วย คือ 1.1 รัฐบาลได้พยายามออกกฎหมายและบังคับใช้กฎหมายเพื่อสนับสนุนและเป็นมิตรต่อภาคธุรกิจหรือไม่ 1.2 รัฐบาลมุ่งให้ความสำคัญกับการสร้างโอกาสการจ้างงานเป็นอันดับแรกหรือไม่ เพราะเมื่อประชาชนมีงานทำก็จะกระตุ้นเศรษฐกิจและเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขัน 1.3 รัฐบาลโปร่งใส ปราศจากการคอร์รัปชั่นหรือไม่ และ 1.4 รัฐบาลมีสถานะทางการคลังที่ดีหรือไม่

2.การลงทุนกับประชาชน ต้องพิจารณานโยบายรัฐ 4 ด้านประกอบกัน คือ 2.1 มีนโยบายการศึกษาและระบบสุขภาพที่มีคุณภาพสูง 2.2 มีโครงสร้างพื้นฐานที่ไว้วางใจได้และสนับสนุนภาคธุรกิจ 2.3 มี
นโยบายการส่งเสริมนวัตกรรม 2.4 มีนโยบายพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน เช่น การแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางรายได้

3.การสร้างวัฒนธรรมธุรกิจที่ให้ความสำคัญกับคุณค่า ต้องพิจารณาว่าภาคธุรกิจของประเทศมีโอกาสเข้าถึงแหล่งการเงิน มีธรรมาภิบาล มีผลิตภาพและประสิทธิภาพ รวมถึงได้รับการบริหารจัดการโดยผู้บริหารที่ให้ความสำคัญกับเรื่องคุณค่าและมีทัศนคติที่ดี เช่น การส่งเสริมนวัตกรรม

“ไทยต้องพิจารณา 3 ปัจจัยหลักนี้ประกอบ เพื่อมุ่งไปสู่การสร้างขีดความสามารถการแข่งขัน รวมถึงต้องมีแนวคิดแบบบรรษัทเป็นศูนย์กลาง หรือ Corporate Centre” อาร์ตูโร ทิ้งท้าย