ทางรอดเครื่องหนัง รวมพลังสร้าง ‘Clus’

โดย...ดวงใจ จิตต์มงคล

อุตสาหกรรมแฟชั่นเครื่องหนังไทย ที่อดีตเคยเป็นหนึ่งในธุรกิจดาวรุ่งสินค้าส่งออกของผู้ประกอบการรายย่อยไทย จากมูลค่าตลาดรวมที่เคยไต่ระดับไปอยู่สูงถึง 6 หมื่นล้านบาท/ปี กระทั่งเคลื่อนเข้าสู่ยุคถดถอยจากหลายปัจจัยทั้งภายในและนอกที่กระทบ ทำให้มูลค่าของอุตสาหกรรมหายไปไม่ต่ำกว่า 50% เหลือประมาณ 3 หมื่นล้านบาท/ปี

สมเกียรติ บงกชพรรณราย กรรมการผู้จัดการ บริษัท สกายเลเธอร์ ผู้ดำเนินธุรกิจฟอกย้อมตกแต่งหนังขนสัตว์ และประธานกลุ่มคลัสเตอร์เครื่องหนังไทย เล่าว่า จากประสบการณ์ที่คลุกคลีในวงการอุตสาหกรรมเครื่องหนังไทยมาไม่ต่ำกว่า 40 ปี พบว่า อุตสาหกรรมนี้มีการเปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัดในช่วงราวๆ 3-4 ปีที่ผ่านมา ส่วนหนึ่งจากนโยบายการปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำอัตรา 300 บาททั่วประเทศที่มีผลกระทบต่อต้นทุนธุรกิจและภาวะเศรษฐกิจชะลอตัว

ขณะที่ผู้ประกอบการธุรกิจในอุตสาหกรรมนี้ส่วนใหญ่จะเป็นเอสเอ็มอีที่คุ้นเคยกับการผลิตตามคำสั่งซื้อ (ออร์เดอร์) หรือการว่าจ้างผลิตจากภายนอก (โออีเอ็ม) เป็นหลักและเมื่อต้องเผชิญกับปัญหาค่าแรงที่ปรับขึ้น ทั้งที่แรงงานส่วนใหญ่ในอุตสาหกรรมเครื่องหนังจะเป็นแรงงานที่มีทักษะอยู่แล้ว ก็ยิ่งทำให้มีต้นทุนถีบตัวสูงขึ้น ซึ่งรวมถึงในกลุ่มผู้ประกอบการธุรกิจฟอกหนัง ย้อมสีหนังด้วยเช่นกันที่ปัจจุบันเริ่มทยอยปิดกิจการลง

“มีหลายปัจจัยลบที่ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมเครื่องหนังไทย ออร์เดอร์จากต่างประเทศที่ลดลง เพราะเจ้าของแบรนด์หนีไปหาฐานการผลิตในประเทศอื่นที่มีต้นทุนผลิตต่อชิ้นถูกกว่า ขณะเดียวกันผู้ผลิตไทยก็ไม่มีความชำนาญในการทำตลาดในประเทศ เพราะไม่เคยสร้างแบรนด์ หรือทดลองทำตลาดมาก่อน” สมเกียรติ กล่าว

นอกจากนี้ ยังมองว่าอนาคตธุรกิจโรงงานฟอกหนังอาจไม่สดใส ด้วยเป็นกิจการที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับมลภาวะ อีกทั้งธุรกิจนี้ยังมีต้นทุนการดำเนินการที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากการนำเครื่องจักรหรือเทคโนโลยีการฟอกเครื่องหนังใหม่ๆ เข้ามาใช้ ซึ่งจากแนวโน้มที่เกิดขึ้น ทำให้ผู้ประกอบการธุรกิจในกลุ่มนี้ต้องเร่งปรับตัวไปพร้อมๆ กันด้วย

จากหลายปัจจัยที่เกิดขึ้นตลอดช่วงหลายปีที่ผ่านมา ล้วนมีผลกระทบต่ออุตสาหกรรมเครื่องหนังไทย ที่อาจทำให้มีขนาดเล็กลงไปเรื่อยๆ ทำให้ผู้ประกอบการมีแนวคิดรวมกลุ่มระหว่างผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมเดียวกันตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ อาทิ ผู้ผลิต นำเข้ากลุ่มวัตถุดิบหนังสัตว์ โรงงานฟอกย้อม ผู้ผลิตสินค้าเครื่องหนังประเภทต่างๆ เป็นต้น พร้อมดำเนินการจัดตั้งคลัสเตอร์เครื่องหนังไทยขึ้นมา เพื่อพัฒนาและทำตลาดสินค้าแฟชั่นเครื่องหนังประเภทต่างๆ อาทิ กระเป๋า เข็มขัด รองเท้า อุปกรณ์ของตกแต่ง (แอกเซสซอรี่)

ขณะนี้มีสมาชิกในเบื้องต้นจำนวน 30 ราย จากผู้ผลิตโรงงานต่างๆ ที่มีจุดแข็งด้านโนว์ฮาว เทคนิคการผลิตตัดเย็บเครื่องหนัง เพื่อทำตลาดร่วมกันภายใต้แบรนด์คลัส (Clus) ขึ้นมาตั้งแต่ปี 2557

“ต้องยอมรับผู้ผลิตหรือโรงงานเอสเอ็มอีไทยส่วนใหญ่มักคุ้นเคยงานภาคการผลิตสินค้าที่มีคุณภาพเป็นที่ยอมรับ แต่หากจะสร้างให้ธุรกิจเติบโตได้อย่างยั่งยืน จำเป็นต้องมีแบรนด์สินค้าเข้าไปทำตลาด ด้วยผู้บริโภคส่วนใหญ่มักจะจดจำในตัวแบรนด์สินค้ามาเป็นอันดับต้นๆ เมื่อต้องตัดสินใจเลือกซื้อสินค้า นอกจากนี้การมีแบรนด์เพื่อทำตลาดเป็นของตัวเอง ยังเพื่อลดการพึ่งคำสั่งซื้อจากต่างประเทศด้วย” สมเกียรติ กล่าว

ขณะเดียวกัน ในปีนี้ทางกลุ่มยังอยู่ระหว่างจัดหาพื้นที่ เพื่อพัฒนาเป็นย่านการค้าเครื่องหนังไทยขึ้น เพื่อสร้างให้เป็นสถานที่หรือศูนย์รวมสินค้าของเอสเอ็มอีเครื่องหนังไทย จากการมีหน้าร้านที่เป็นปลายน้ำของอุตสาหกรรมเครื่องหนังไทยแบบครบวงจร ซึ่งในจุดนี้อาจต้องขอพึ่งพิงจากภาครัฐให้เข้ามาสนับสนุน ด้วยในปัจจุบันธุรกิจดังกล่าวมีโอกาสเข้าถึงแหล่งทุนได้ค่อนข้างยาก จากสถาบันการเงินที่ปฏิเสธการปล่อยสินเชื่อ

อีกหนึ่งปัญหาสำคัญของวงการอุตสาหกรรมเครื่องหนังไทยในเวลานี้ คือการออกแบบผลิตภัณฑ์ที่มีความร่วมสมัย ด้วยวงการนี้ในช่วงที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน ถือว่าค่อนข้างขาดแคลนนักออกแบบกลุ่มเครื่องหนังโดยเฉพาะ หรือดีไซเนอร์ผลิตภัณฑ์งานเครื่องหนังคนไทยที่มีฝีมือเป็นที่ยอมรับ ซึ่งต่างจากกลุ่มนักออกแบบแฟชั่นเสื้อผ้าเครื่องแต่งกายที่มีอย่างกว้างขวาง

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าอุตสาหกรรมเครื่องหนังไทยในภาพใหญ่จะชะลอตัว แต่ขณะเดียวกันก็พบว่าเริ่มมีการขยายตัวของธุรกิจเครื่องหนังในกลุ่มคนรุ่นใหม่ๆ ที่สนใจอยากทำธุรกิจของตัวเองเริ่มตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป ที่สามารถใช้ทุนเริ่มต้นจากไอเดีย และเงินลงทุนที่อาจไม่สูงมากนัก ก็สามารถเป็นเจ้าของธุรกิจได้ไม่ยาก

ด้วยอุตสาหกรรมเครื่องหนังนี้แม้ว่าเริ่มชะลอตัว ทว่าก็ยังมีเสน่ห์อยู่อีกมาก สำหรับคนที่รักและหลงใหลผลิตภัณฑ์เครื่องหนัง ที่มองเห็นช่องทางการทำตลาดและโอกาสทางธุรกิจ