แก่คือวิกฤต

โดย...เกษมสันต์ วีระกุล

คนสูงอายุนอกจากจะไม่ค่อยมีส่วนร่วมในการสร้างความเติบโตให้ระบบเศรษฐกิจอย่างที่ผมได้อธิบายไปเมื่อวันพุธที่แล้วนั้น ยังจะกลายเป็นภาระของสังคมที่นับวันจะใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ ในยุโรป งบประมาณที่ใช้ดูแลผู้สูงอายุเป็นสัดส่วนสูงถึง 27% ของจีดีพี ขณะที่สัดส่วนของญี่ปุ่นและสหรัฐอยู่ที่ 17% และ 15% ตามลำดับ

นอกจากเรื่องปัญหาสุขภาพสี่เรื่องใหญ่ คือ โรคหัวใจ โรคกระดูกพรุน และโรคเกี่ยวกับทางเดินอาหาร จะเป็นโรคหลักที่รุมเร้าคนสูงอายุแล้ว โรคเกี่ยวกับจิตใจและอารมณ์ก็เป็นปัญหาใหญ่เช่นกัน โรคเยอะ อารมณ์ปั่นป่วน ขี้หลงขี้ลืม ทำให้คนสูงอายุกลายเป็นภาระของครอบครัวและสังคม

ในญี่ปุ่นคนสูงอายุเกือบ 7 ล้านคน ต้องอยู่ตามลำพังดูแลตัวเอง ขณะที่อีก 5 ล้านคนเศษ พึ่งตัวเองไม่ได้และต้องการการดูแลระยะยาว ในจีนที่คนหนุ่มสาวอพยพเข้าเมืองมาทำงาน ทิ้งคนสูงอายุให้อยู่ตามลำพัง จนกลายเป็นหมู่บ้านคนสูงอายุ ทางการจีนต้องย้ายคนสูงอายุมาอยู่ด้วยกัน ใช้คนอายุน้อยกว่าดูแลคนอายุมากกว่ากันเป็นทอดๆ

ปัญหาต่างๆ เหล่านี้ไทยกำลังเริ่มเจอและจะเจอมากขึ้นเรื่อยๆ ผมคิดว่าไทยยังเตรียมรับมือเรื่องนี้ช้าอยู่มาก โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับสิงคโปร์ซึ่งมีอัตราคนสูงอายุใกล้เคียงกับเรา สิงคโปร์มีกรรมการต่างๆ หลายระดับ โดยเน้นตัวแทนคนสูงอายุอย่างแท้จริง เพื่อมารับฟังปัญหาที่แท้จริงของคนสูงอายุและช่วยเป็นปากเป็นเสียงพูดกับรัฐบาลในเรื่องต่างๆ

รัฐบาลสิงคโปร์เน้นทำให้คนสูงอายุพึ่งพาตนเองให้ได้ก่อน และให้รัฐบาลเล่นบทบาทรอง สำหรับชาวสิงคโปร์ที่สมทบทุนเข้ากองทุนประกันสังคม Central Provident Fund วันนี้รัฐบาลได้กำหนดวงเงินขั้นต่ำที่คนสูงอายุต้องเหลือออมไว้กับ CPF ว่าต้องเหลือเพียงพอสำหรับดูแลตัวเอง ทั้งค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันและยามเจ็บป่วยไปจนถึงวันสุดท้ายของชีวิต ไม่สามารถถอนออกไปใช้ได้ตามต้องการเหมือนแต่ก่อน

นอกจากเน้นจัดสรรงบประมาณเพื่อสร้างนิสัยการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพื่อที่คนสูงอายุจะได้มีกิจกรรมทำและสติปัญญาที่แจ่มใสแม้จะสูงวัยแล้ว สิงคโปร์ยังเน้นการป้องกันมิให้คนสูงอายุต้องกลายเป็นคนพิการ ด้วยโครงการป้องกันการพิการระดับชาติ โครงการ Many Helping Hands เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนและเพื่อนบ้านในการดูแลและลดความเครียดให้กับคนสูงอายุ ส่วนโครงการ Step Down Care เน้นให้ทีมงานมืออาชีพที่ผ่านการอบรมมาแล้วไปช่วยดูแลคนสูงอายุตามบ้านหรือชุมชน โดยเฉพาะคนที่เพิ่งออกจากโรงพยาบาลเพื่อช่วยให้พักฟื้นอย่างรวดเร็วและดูแลตัวเองได้ตามสมควร

ไทยแม้จะเริ่มช้าไป แต่ผมว่ายังพลิกวิกฤตคนสูงอายุให้เป็นโอกาสของไทยได้ เดือนหน้ามาอ่านกันต่อครับ