ธปท.ผู้ดูระบบชำระเงิน เส้นเลือดใหญ่ของเศรษฐกิจดิจิทัล
เมื่อรัฐบาลประกาศจะนำประเทศไทยไปสู่ประเทศที่มีระบบเศรษฐกิจดิจิทัล ก็ทำให้ธนาคารพาณิชย์คึกคักในการเปิดตัว และส่งลูกเล่นมาแข่งขันกัน เพื่อดึงดูดลูกค้าให้มาใช้บริการมากขึ้น ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวกให้ลูกค้า แต่อีกทางหนึ่งก็ลดค่าใช้จ่ายด้านการเปิดสาขาและด้านพนักงานให้กับธนาคารในระยะยาวด้วยแม้แต่ละธนาคารจะใช้ซอฟต์แวร์อะไรมาให้ลูกค้าใช้งานให้ง่าย สะดวก และรวดเร็วอย่างไร หัวใจหลักของระบบการชำระเงินที่ทำให้ธุรกรรมของลูกค้าเสร็จสิ้นสมบูรณ์บนคอมพิวเตอร์ บนแท็บแล็ต หรือสมาร์ทโฟน คือผู้ดูแลเส้นเลือดใหญ่หรือระบบการชำระเงิน และเส้นเลือดฝอย หรือคือระบบชำระเงินย่อยที่ต่อท่อไปยังธนาคารพาณิชย์
เมื่อรัฐบาลประกาศจะนำประเทศไทยไปสู่ประเทศที่มีระบบเศรษฐกิจดิจิทัล ก็ทำให้ธนาคารพาณิชย์คึกคักในการเปิดตัว และส่งลูกเล่นมาแข่งขันกัน เพื่อดึงดูดลูกค้าให้มาใช้บริการมากขึ้น ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวกให้ลูกค้า แต่อีกทางหนึ่งก็ลดค่าใช้จ่ายด้านการเปิดสาขาและด้านพนักงานให้กับธนาคารในระยะยาวด้วยแม้แต่ละธนาคารจะใช้ซอฟต์แวร์อะไรมาให้ลูกค้าใช้งานให้ง่าย สะดวก และรวดเร็วอย่างไร หัวใจหลักของระบบการชำระเงินที่ทำให้ธุรกรรมของลูกค้าเสร็จสิ้นสมบูรณ์บนคอมพิวเตอร์ บนแท็บแล็ต หรือสมาร์ทโฟน คือผู้ดูแลเส้นเลือดใหญ่หรือระบบการชำระเงิน และเส้นเลือดฝอย หรือคือระบบชำระเงินย่อยที่ต่อท่อไปยังธนาคารพาณิชย์
ระบบการชำระเงินใหญ่ที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ดูแลอยู่ คือ ระบบบาทเน็ต ซึ่งให้บริการชำระดุลธุรกรรมระหว่างตลาดเงินและตลาดทุนระหว่างสถาบันการเงิน
ส่วนระบบการชำระเงินย่อย คือ ระบบเอทีเอ็มพูล ระบบเคลียริ่งเช็คระหว่างธนาคาร และระบบการชำระเงินระหว่างธนาคารโดยมีคณะกรรมการระบบการชำระเงิน (กรช.) เป็นผู้กำหนดนโยบายด้านการชำระเงินของประเทศ
ดังนั้น ผู้ที่พร้อมที่สุดในการเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจดิจิทัล คือ ธปท.ที่ได้เริ่มดำเนินการใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างเสริมการค้าการลงทุนในธุรกรรมตลาดเงิน และพัฒนาระบบการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ ทำให้ภาครัฐและเอกชนมีทางเลือกในการใช้เงินสดและบริหารเงินได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
การพัฒนาระบบการชำระเงินของ ธปท.ยังดำเนินการต่อเนื่องอย่างไม่หยุดยั้ง เพราะการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีที่เปลี่ยนเร็วมาก หากดูจากธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ลูกค้าธนาคารสามารถทำได้แล้ว มีตั้งแต่ธุรกรรมพื้นฐาน เช่น การดูยอดเงินในบัญชี การโอนเงิน การชำระบิลค่าบริการต่างๆ การซื้อขายกองทุนรวม และการโอนเงินไปต่างประเทศ
ความท้าทายระบบการชำระเงินของ ธปท. มาจากการเปลี่ยนแปลงและการแข่งขัน และจากการเกิดขึ้นของสถาบันการเงินที่ไม่ใช่ธนาคารพาณิชย์ (นันแบงก์) ที่มาพร้อมกับนวัตกรรมการเงินใหม่ เช่น อี-มันนี หรือโมบาย เพย์เมนต์ ซึ่งจะทำให้ ธปท.ต้องเพิ่มการกำกับดูแลผู้ใช้บริการให้มีความเสี่ยงน้อยที่สุด
ประสาร ไตรรัตน์วรกุล ผู้ว่าการ ธปท. ระบุว่า พัฒนาการด้านเทคโนโลยี และบริการชำระเงินรูปแบบใหม่ แม้จะช่วยให้ประชาชนเข้าถึงบริการที่สะดวกและมีค่าใช้จ่ายที่ต่ำลง แต่ก็อาจจะมาพร้อมกับความเสี่ยงในรูปแบบใหม่ๆ มุมมองการกำกับดูแลของ ธปท.จึงต้องพยายามรักษาสมดุลระหว่างนวัตกรรมและความเสี่ยงให้เหมาะสม
ดังนั้น เพื่อเข้าสู่เศรษฐกิจดิจิทัล ไม่ใช่เพียงธนาคารพาณิชย์ เอกชน หน่วยงานราชการ ที่จะต้องปรับตัว แต่คนที่ดูแลการชำระเงิน ซึ่งเป็นเหมือนเส้นเลือดใหญ่ที่มีความสำคัญมากที่สุด คือ ธปท.เองก็จะต้องปรับตัวขนานใหญ่ และอาจจะต้องลงทุนทางเทคโนโลยีเพิ่มไม่แตกต่างจากธนาคารพาณิชย์ เพื่อให้ระบบชำระเงินสมบูรณ์แบบ ปลอดภัย และน่าเชื่อถือ ซึ่งถือเป็นเรื่องสำคัญที่สุดของเศรษฐกิจดิจิทัล
