เงินปันผลกับ ราคาของออปชั่น

โดย...บริษัท ตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (ประเทศไทย)

เมื่อตอนที่ผ่านๆ มา เราได้เล่าถึงปัจจัยที่มีผลต่อมูลค่าของออปชั่น ซึ่งก็คือมูลค่าจากการใช้สิทธิ (Intrinsic Value) และมูลค่าจากการที่ออปชั่นนั้นๆ ยังมีอายุเหลืออยู่ (Time Value) ในวันนี้เราจะมาเล่าถึงสิ่งที่ใกล้ตัวกับผู้ลงทุนมากขึ้นและมีผลต่อมูลค่าของออปชั่นเช่นกัน ซึ่งก็คือเงินปันผลนั่นเอง

เนื่องจากออปชั่นเป็นเสมือนคูปองที่ให้สิทธิผู้ถือในการ “ซื้อ” หรือ “ขาย” สินค้าในราคาที่กำหนดล่วงหน้า ดังนั้นมูลค่าสินค้าย่อมมีผลต่อมูลค่าของออปชั่นไปด้วย

ตัวอย่างเช่น คอลออปชั่นที่เป็นสิทธิในการซื้อสินค้า ณ ราคา 100 บาท ดังนั้น หากสินค้ามีราคาเพิ่มขึ้นเป็น 120 บาท ผู้ถือคอลออปชั่นก็จะได้กำไร เนื่องจากสามารถใช้สิทธิซื้อสินค้าในราคา 100 บาท ซึ่งถูกกว่าราคาตลาด ผู้ถือคอลออปชั่นอาจจะใช้สิทธิซื้อสินค้าและนำสินค้านี้ไปขายที่ราคา 120 บาทได้ หรืออาจจะนำออปชั่นนี้ไปขายต่อเลยในราคาที่สูงกว่าราคาที่ซื้อมาตอนแรกก็ได้ ดังนั้น ยิ่งราคาสินค้าอ้างอิงเพิ่มขึ้น มูลค่าของคอลออปชั่นก็จะเพิ่มขึ้น

ในทางกลับกัน พุทออปชั่นที่ให้สิทธิขายสินค้าที่ราคา 50 บาท หากต่อมาราคาสินค้าลดลงเป็น 45 บาท ผู้ถือก็สามารถซื้อสินค้าในตลาดที่ราคา 50 บาท และใช้สิทธิพุทออปชั่นในการขายที่ราคา 45 บาท ทำให้ได้กำไรส่วนต่าง 5 บาท หรืออาจจะนำพุทออปชั่นนี้ไปขายต่อในตลาดที่ราคาสูงกว่าเดิม ดังนั้น ยิ่งราคาสินค้าอ้างอิงลดลง ราคาพุทออปชั่นก็จะเพิ่มขึ้นมาถึงจุดนี้หลายท่านคงอาจจะเห็นภาพว่าอะไรก็ตามที่ส่งผลกระทบต่อราคาสินค้าอ้างอิง ก็ย่อมส่งผลกระทบต่อมูลค่าของออปชั่นด้วยเช่นกัน และเงินปันผลก็เป็นหนึ่งปัจจัยที่ทำให้ราคาสินค้าอ้างอิงเปลี่ยนแปลง

ยกตัวอย่างเช่น หุ้นที่มีการจ่ายเงินปันผล พอถึงวันขึ้น XD หลายท่านคงจะเคยสังเกตเห็นว่าราคาหุ้นนั้นๆ ลดลง โดยในช่วงเปิดตลาดช่วงเช้า มักจะลดลงเท่ากับมูลค่าเงินปันผลที่จ่าย เนื่องจากผู้ลงทุนที่ซื้อหุ้นในวันนั้น จะไม่ได้รับเงินปันผล ราคาซื้อขายจึงมีส่วนลดตามผลประโยชน์เงินปันผลที่หายไป

ดังนั้น เวลาหุ้นจ่ายเงินปันผลราคาหุ้นอ้างอิงก็จะลดลง ทำให้มูลค่าของคอลออปชั่นลดลงเช่นกัน เช่น คอลออปชั่นที่ให้สิทธิซื้อหุ้นที่ราคา 10 บาท หากหุ้นที่มีราคา 10 บาท ในขณะนั้นจ่ายเงินปันผล ทำให้ราคาลดเหลือ 9 บาท การใช้สิทธิคอลออปชั่นเพื่อซื้อหุ้นที่ราคา 10 บาท ในขณะที่หุ้นราคาเหลือ 9 บาทแล้วก็จะไม่สมเหตุสมผล ผู้ถือคอลออปชั่นจึงไม่ใช่สิทธิ หรือหากจะนำออปชั่นนั้นไปขาย ราคาก็จะลดลงต่ำกว่าราคาที่ซื้อมาตอนแรก เงินปันผลจึงมีค่าสวนทางกับมูลค่าคอลออปชั่น ยิ่งเงินปันผลมากยิ่งทำให้มูลค่าคอลออปชั่นลดลง

ในทางกลับกัน พุทออปชั่นจะได้ประโยชน์จากการจ่ายเงินปันผล เพราะการจ่ายเงินปันผลจะทำให้ราคาหุ้นลดลงเป็นประโยชน์กับผู้ที่ถือสิทธิในการขาย เพราะจะสามารถขายของที่ราคาที่ล็อกเอาไว้ในราคาแพง เพราะของนั้นๆ มีราคาลดลงได้ ยิ่งเงินปันผลมาก จึงยิ่งทำให้พุทออปชั่นมีค่าเพิ่มขึ้น

ผลกระทบของเงินปันผลต่อมูลค่าของออปชั่นนี้ จะเป็นหนึ่งในตัวแปรที่จะใช้ในการคำนวณมูลค่าออปชั่นที่เหมาะสมทางทฤษฎี ร่วมกับตัวแปรอื่นๆ เช่น ราคาสินค้าอ้างอิง ราคาใช้สิทธิ ดอกเบี้ย เวลาคงเหลือ และความผันผวนของหุ้นอ้างอิงเนื่องจากสินค้าที่เป็นออปชั่นที่ซื้อขายใน TFEX คือ SET50 Index Options ซึ่งเป็นสิทธิในการซื้อหรือขายดัชนี SET50 ในราคาที่กำหนดไว้ โดยเงินปันผลของดัชนี SET50 นั้น ปกติแล้วจะใช้การคำนวณอ้างอิงจาก Dividend Yield ในอดีต ซึ่งจะมาจากอัตราเงินปันผลเฉลี่ยของหุ้นที่เป็นองค์ประกอบของดัชนี แต่ผลกระทบของเงินปันผลที่มีต่อมูลค่าออปชั่นยังคงสามารถใช้หลักการเดิม คือ ยิ่งอัตราเงินปันผลมาก ยิ่งทำให้ราคาคอลออปชั่นลดลงและทำให้ราคาพุทออปชั่นเพิ่มขึ้น

สำหรับท่านที่อยากทดลองคำนวณราคาออปชั่นทางทฤษฎี สามารถใช้เครื่องคำนวณที่ทาง TFEX ได้จัดทำไว้ให้ โดยเข้าไปที่ www.tfex.co.th หัวข้อ มุมผู้ลงทุน/โปรแกรมคำนวณ/ราคาออปชั่น โดยโปรแกรมจะให้ผู้ลงทุนระบุปัจจัยต่างๆ และคำนวณมูลค่าออปชั่นทางทฤษฎีตามสูตร Black-Scholes Model ให้โดยอัตโนมัติครับ