ภาษีคณะบุคคลใหม่ ปี 2558 ตอน 1

โดย...สาธิต บวรสันติสุทธิ์

การจัดตั้งคณะบุคคลเป็นกลยุทธ์การบริหารภาษีกลยุทธ์หนึ่งที่นิยมกันมาก โดยเฉพาะหมู่ดารา แพทย์ ฯลฯ เพราะเป็นกลยุทธ์ของการกระจายหน่วยภาษี ยกตัวอย่างเช่น หากนายเอกซึ่งเป็นดาราภาพยนตร์ที่มีชื่อเสียงมีเงินได้สุทธิหลังหักค่าใช้จ่ายต่างๆ จากการแสดงแล้วเท่ากับ 4 ล้านบาท ซึ่งเงินได้ทุกๆ บาทที่มากกว่า 4 ล้านบาท จะต้องเสียภาษีในอัตรา 35% ของเงินได้ แปลว่าถ้านายเอกรับแสดงหนังอีกสักเรื่อง ได้ค่าจ้าง 100,000 บาท เงินได้ 100,000 บาท ที่ได้เพิ่มขึ้นนี้จะต้องเสียภาษี 35% * 100,000 = 35,000 บาท

ดังนั้น เพื่อให้เสียภาษีน้อยลง นายเอกก็อาจใช้วิธีตั้งคณะบุคคลเพื่อรับงานแสดงแทน (โดยนายเอกก็ยังเป็นผู้แสดงเหมือนเดิม แต่ผู้รับค่าจ้างงานแสดงเป็นคณะบุคคล) ด้วยวิธีนี้ เงินได้ 100,000 บาท จะไม่ถือเป็นเงินได้นายเอก แต่ถือเป็นเงินได้คณะบุคคลซึ่งต้องเสียภาษีต่างหากจากนายเอก และเสียภาษีแบบเดียวกับบุคคลธรรมดา เช่น เงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรก ยกเว้นภาษี ดังนั้นคณะบุคคลของนายเอกซึ่งมีเงินได้แค่ 100,000 บาท จึงไม่ต้องเสียภาษีอะไรเลย และเมื่อนายเอกรับเงินได้จากคณะบุคคลก็ได้รับยกเว้นภาษีอีก เทียบกับรับเงินได้เป็นของนายเอกต้องเสียภาษี 35,000 บาท จะเห็นนะครับว่าคณะบุคคลให้ประโยชน์ในการวางแผนภาษีมาก

แต่จากพระราชบัญญัติแก้ไขประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 39) พ.ศ. 2557 ได้มีการปรับปรุงการจัดเก็บภาษีเงินได้จากห้างหุ้นส่วนสามัญหรือคณะบุคคลที่มิใช่นิติบุคคล โดยมีสาระสำคัญ คือ

ยกเลิกการยกเว้นภาษีเงินได้สำหรับส่วนแบ่งของกำไรหรือส่วนแบ่งเงินได้จากห้างหุ้นส่วนสามัญหรือคณะบุคคลที่มิใช่นิติบุคคลตามมาตรา 42 (14) แห่งประมวลรัษฎากรดังนั้น หากห้างหุ้นส่วนสามัญหรือคณะบุคคลที่มิใช่นิติบุคคลแบ่งส่วนแบ่งของกำไรหรือส่วนแบ่งเงินได้ให้แก่หุ้นส่วนในปีภาษีใด ให้หุ้นส่วนหรือบุคคลนั้นต้องนำส่วนแบ่งของกำไรหรือส่วนแบ่งเงินได้ ซึ่งถือเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (8) แห่งประมวลรัษฎากร มารวมคำนวณเสียภาษีเงินได้กับเงินได้พึงประเมินประเภทอื่นๆ ที่ได้รับ

สาระสำคัญของกฎหมายฉบับนี้ ทำให้เงินได้ที่หาได้ในชื่อคณะบุคคล นอกจากต้องเสียภาษีในฐานะคณะบุคคลแล้ว ยังต้องเอามารวมคำนวณเป็นเงินได้ของเราเพื่อเสียภาษีอีกในปีภาษีที่ได้รับแบ่งเงินได้จากคณะบุคคลออกมา เท่ากับเงินได้ก้อนเดียว ถ้าหาในชื่อเราในฐานะบุคคลธรรมดา ก็เสียภาษีแค่ชั้นเดียว แต่ถ้าหาในชื่อของคณะบุคคลต้องเสียภาษี 2 ชั้น

ตัวอย่างที่กรมสรรพากร ยกเพื่อให้เข้าใจง่ายๆ เช่น

ปี 2558 นพ.ซัน มีเงินเดือน 100,000 บาท/เดือน มีห้างหุ้นส่วนสามัญซัน-นนท์เปิดคลินิก ประกอบด้วย นพ.ซัน และ นพ.นนท์ ลงขันกันคนละครึ่ง รายได้จากคลินิกปีละ 1 ล้านบาท และดอกเบี้ยจากบัญชีเงินฝากในชื่อห้างหุ้นส่วนสามัญซัน-นนท์อีก 1 แสนบาท (ห้างหุ้นส่วนสามัญจะคล้ายๆ กับคณะบุคคลครับ ต่างกันแค่ห้างหุ้นส่วนสามัญมีวัตถุประสงค์แบ่งปันกำไรที่ได้จากกิจการที่ทำ แต่คณะบุคคลไม่มีวัตถุประสงค์แบ่งปันกำไร) การเสียภาษีของห้างหุ้นส่วนสามัญซัน-นนท์จะเป็นดังนี้

รายได้จากคลินิก 1,000,000 บาท

หักค่าใช้จ่าย 60% 600,000 บาท

เหลือ 400,000 บาท

หักค่าลดหย่อน 60,000 บาท

เหลือ 340,000 บาท

ภาษีที่ห้างหุ้นส่วนสามัญซัน-นนท์ต้องเสีย 11,500 บาทหากในปีภาษี 2558 นี้ ห้างหุ้นส่วนสามัญซัน-นนท์แบ่งเงินได้จากห้างหุ้นส่วนสามัญซัน-นนท์ให้ นพ.ซัน และ นพ.นนท์ คนละครึ่งตามส่วนที่ลงขันกัน เงินได้ที่แต่ละคนได้รับจากห้างหุ้นส่วนสามัญซัน-นนท์ที่จะต้องเอาไปรวมกับเงินได้ของตนเองเพื่อเสียภาษี จะคิดอย่างนี้ครับ

รายได้จากคลินิก 1,000,000 บาท

หักค่าใช้จ่ายในคลีนิกตามจริง 300,000 บาท

เหลือ 700,000 บาท

รายได้จากดอกเบี้ย 100,000 บาท

หักภาษี ณ ที่จ่าย 15,000 บาท

เหลือ 85,000 บาท

รวมเงินได้ 785,000 บาท

หักค่าภาษีเงินได้ปี 2558 (ค้างจ่าย) 11,500 บาท

เหลือรายได้หลังหักค่าใช้จ่าย 773,500 บาท

แบ่งครึ่งระหว่าง นพ.ซัน กับ นพ.นนท์ คนละครึ่ง เท่ากับได้คนละ 386,750 บาท ทั้ง นพ.ซัน และ นพ.นนท์ ต้องเอาเงินได้ส่วนนี้ไปรวมกับเงินได้ตัวเองยื่นภาษี

จะเห็นนะครับว่า เงินได้ก้อนเดียวถ้าหาในชื่อคณะบุคคลหรือห้างหุ้นส่วนสามัญ จะต้องเสียภาษี 2 ชั้น ชั้นแรกในฐานะคณะบุคคลหรือห้างหุ้นส่วนสามัญ ชั้นที่สองในฐานะผู้ร่วมคณะบุคคล โดยชั้นที่สองนี้จะเสียภาษีในปีที่แบ่งเงินได้

ถึงตอนนี้หลายคนที่ใช้คณะบุคคลบริหารภาษีในปี 2557 ที่ผ่านมา คงสงสัยว่าจะต้องเสียภาษียังไง ก็ขอตอบให้สบายใจครับ เงินได้ที่เราได้จากคณะบุคคลในปี 2557 ยังยกเว้นภาษีอยู่ครับ เพราะกฎหมายนี้มีผลใช้บังคับสำหรับเงินได้พึงประเมินที่ได้รับตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. 2558 ครับ