ธุรกิจ SMEs เชียงใหม่กับนักท่องเที่ยวจีน

โดย...สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.)

ช่วงที่ผ่านมาสถานการณ์ด้านการท่องเที่ยวของประเทศไทยที่ปรับตัวดีขึ้น ปฏิเสธไม่ได้ว่ามีผลมาจากการเดินทางเข้ามาของนักท่องเที่ยวชาวจีนซึ่งเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยในปี 2557 นักท่องเที่ยวชาวจีนเดินทางเข้ามาในไทยจำนวนเกือบ 5 ล้านคน ได้กระจายไปในแหล่งท่องเที่ยวสำคัญทุกภูมิภาค โดยเฉพาะกรุงเทพมหานคร พัทยา ภูเก็ต เชียงใหม่ และจากการพัฒนาเส้นทาง R3A (ไทย-ลาว-จีน)

สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ได้ร่วมกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ศึกษาผลกระทบต่อธุรกิจ SMEs ใน จ.เชียงใหม่ จากการเพิ่มขึ้นของนักท่องเที่ยวจีน โดยสำรวจความคิดเห็นผู้ประกอบการ SMEs จำนวน 300 ราย ครอบคลุมธุรกิจหลักที่เป็นเอกลักษณ์ของ จ.เชียงใหม่ 6 กลุ่ม ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ผ้าทอและเครื่องนุ่งห่มจากผ้าทอ หัตถกรรมจากไม้ สินค้าเกษตรแปรรูป บริการซ่อมบำรุงรถยนต์ อาหารและเครื่องดื่ม ธุรกิจที่พักสำหรับนักท่องเที่ยว โดยทำการศึกษาในช่วงปลายปี 2557 ที่ผ่านมา

จากการศึกษาพบว่า การเพิ่มขึ้นของนักท่องเที่ยวจีนในช่วงที่ผ่านมาส่งผลดีต่อเศรษฐกิจในภาพรวมของ จ.เชียงใหม่ เป็นอย่างมาก โดยมีกิจการของ SMEs ร้อยละ 57.67 ทำการค้าขายและให้บริการแก่นักท่องเที่ยวชาวจีน ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในภาคบริการเป็นหลัก โดยเฉพาะธุรกิจที่พักแรมสำหรับนักท่องเที่ยวมีการขายสินค้าและบริการแก่นักท่องเที่ยวจีนมากที่สุด ร้อยละ 94.67 รองลงมา เป็นธุรกิจอาหารและเครื่องดื่ม ร้อยละ 73.33 โดยกลุ่มธุรกิจที่พักแรมสำหรับนักท่องเที่ยวมีรายได้เพิ่มขึ้นมากที่สุด

การเพิ่มขึ้นของนักท่องเที่ยวจีนส่งผลกระทบในเชิงบวกต่อผู้ประกอบการ SMEs คิดเป็นร้อยละ 45.33 โดยช่วยให้ผู้ประกอบการขายสินค้าได้มากขึ้นและมีรายได้เพิ่มขึ้น ขณะที่ผลกระทบเชิงลบคิดเป็นร้อยละ 7.34 จากทรัพย์สินของกิจการเสียหายจากพฤติกรรมที่ไม่เหมาะของนักท่องเที่ยวจีน ส่งเสียงดังรบกวนลูกค้ารายอื่น เรื่องมาก เลือกมาก และชอบของฟรี ไม่เคารพกฎ ระเบียบต่างๆ มีผู้ประกอบการร้อยละ 47.33 ที่ไม่ได้รับผลกระทบ

อย่างไรก็ดี แม้จะมีกิจการที่มีความพร้อมในการขายสินค้าและบริการให้นักท่องเที่ยวจีนในระดับมากและมากที่สุดถึงร้อยละ 58.33 แต่สิ่งที่ยังเป็นจุดอ่อน คือ ความรู้ทางด้านภาษาจีน รวมถึงความพร้อมของพนักงานในการขายสินค้าและบริการให้นักท่องเที่ยวจีน การจัดทำป้าย และเอกสารภาษาจีน ขณะที่ผู้ประกอบการส่วนใหญ่ไม่ได้ดำเนินธุรกิจในเชิงรุกและมีจำนวนร้อยละ 20 ไม่ทราบเกี่ยวกับการเพิ่มขึ้นของนักท่องเที่ยวจีน

ดังนั้น เพื่อสร้างโอกาสในการขายสินค้าและบริการให้นักท่องเที่ยวจีน การศึกษาครั้งนี้จึงมีข้อเสนอแนะ ดังนี้

- ผู้ประกอบการจะต้องกระตือรือร้นและเตรียมการโดยศึกษาวิเคราะห์กิจการของตัวเองรวมถึงพฤติกรรมผู้บริโภคเพื่อพัฒนาและสร้างความพร้อม รวมทั้งปรับกลยุทธ์ด้านการตลาดและการบริหารจัดการให้สอดคล้องกับพฤติกรรมนักท่องเที่ยวจีน ร่วมกันสร้างมาตรฐานการรับมือกับพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมในเชิงสุภาพ เพื่อไม่ให้เกิดผลเสียในเชิงธุรกิจและสร้างภาพลักษณ์ที่ดีของการท่องเที่ยวเชียงใหม่

- ภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรปรับปรุงและพัฒนาระบบสาธารณูปโภครวมทั้งสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ ให้มีความพร้อมและเพียงพอ เพิ่มภาษาจีนในป้ายบอกทางตามสถานที่สาธารณะ จัดตั้งศูนย์บริการนักท่องเที่ยว รวมถึงจัดทำเอกสารเผยแพร่สิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำในการท่องเที่ยว จ.เชียงใหม่ เป็นภาษาจีน

ด้วยเป้าหมายเพื่อให้นักท่องเที่ยวจีนที่หลั่งไหลเข้ามาท่องเที่ยวทั้งที่เชียงใหม่และทุกภูมิภาคของไทยกลายเป็นโอกาสและความท้าทายให้ SMEs ไทยในการสร้างยอดขาย รวมทั้งเติมเต็มรายได้ในช่วง Low Season ได้อย่างมีประสิทธิภาพ