ไหม… สร้างญี่ปุ่น (จบ)

โดย...อัจฉราพรรณ

ญี่ปุ่นไม่ได้ขับเคลื่อนประเทศด้วย Vision และ Mission เท่านั้น แต่ญี่ปุ่นยังมี Ambition หรือ ความทะยานอยากที่เข้มข้น เป็นแรงผลักดันอยู่ในธรรมชาติ

นี่คือวิถีทางการทำงานของญี่ปุ่นแบบบูชิโด หรือแบบนักรบที่นำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงก้าวหน้าที่แท้จริง

ต้นสมัยเมจิญี่ปุ่นเริ่มนำเข้าสินค้าต้นทุนทางอุตสาหกรรม โดยเฉพาะเครื่องจักรจากอังกฤษ เครื่องจักรที่นำเข้ามาในช่วงแรกนั้นคือเครื่องจักรเกี่ยวกับด้านสิ่งทอ ญี่ปุ่นเริ่มสร้างประเทศด้วยอุตสาหกรรมสิ่งทอค่ะ... โดยเฉพาะ “ไหม” ซึ่งเป็นสินค้าที่ทำรายได้ให้ญี่ปุ่นมากที่สุด

ระบบการผลิตแบบโรงงานเริ่มเข้ามาในญี่ปุ่น แม้จะมีอยู่ไม่มากแต่ก็เริ่มย้ายผู้หญิงที่เคยนั่งปั่นด้ายทอผ้าในบ้านเข้าไปทำงานกันในโรงงานแบบอังกฤษ        

ปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งที่ทำให้สินค้าญี่ปุ่นเข้าไปอยู่ในตลาดโลกได้คือต้นทุนการผลิตของญี่ปุ่นต่ำมาก ต้นสมัยเมจิชาวนาญี่ปุ่นเฉลี่ยแล้วทำงานมีรายได้เดือนละ 1.75 เยน (1 เยน = 100 เซน)

แหล่งแรงงานค่าจ้างถูกของญี่ปุ่นอีกส่วนหนึ่งมาจากผู้หญิง เด็ก และนักโทษ

“ไหม” ของญี่ปุ่นเป็นสินค้าที่พวกดัตช์เคยนำไปสร้างแบรนด์ไว้ตั้งแต่สมัยญี่ปุ่นปิดประเทศ เมื่อมาถึงต้นสมัยเมจิการเลี้ยงไหมในยุโรปพบกับโรคระบาด ทำให้ญี่ปุ่นกลายเป็นประเทศที่ส่งออกไหมดิบมากที่สุดในโลก รายได้จากการส่งออก “ไหม” มีมากถึง 40% ของรายได้จากการส่งออกทั้งหมด

กลุ่มทุนที่เข้ามาทำตลาดสินค้าของญี่ปุ่นให้เป็นระดับนานาชาตินั้นคือบุคคลผู้ที่โยงใยกับผู้บริหารประเทศตั้งแต่สมัยโชกุน อย่างเช่นกลุ่มคนที่เข้าไปทำเหมืองถ่านหินซึ่งก็คือกลุ่ม “มิตซุย” ต่อมากลุ่มมิตซุยได้กลายไปเป็นกลจักรทางการพาณิชย์ขนาดใหญ่ในญี่ปุ่นซึ่งขยายตัวไปอีกมากมาย ทั้งธนาคาร ประกันภัย กิจการอุตสาหกรรม ...ทำตั้งแต่ดินสอไปจนถึงรถยนต์รวมทั้งสร้างเครื่องบินรบให้ญี่ปุ่นในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2  ปัจจุบันมีเครือข่ายการผลิตสินค้าหลากหลาย...

การเดินทางของคณะทัวร์อเมริกาและยุโรปครั้งสำคัญในต้นสมัยเมจิส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงประเทศญี่ปุ่นอย่างมากที่แท้จริง รัฐบาลญี่ปุ่นเรียนรู้จากที่ไปเห็นในทัวร์ครั้งนั้นว่า การค้าระหว่างประเทศจะเติบโตได้ต้องมีระบบ Logistics ที่เข้มแข็ง

ญี่ปุ่นนำแนวคิดของอังกฤษที่สร้างทางรถไฟเชื่อมแมนเชสเตอร์ไปยังลิเวอร์พูลเพื่อรับฝ้ายจาก British India และส่งผ้ากลับออกไปที่ท่าลิเวอร์พูลออกขายทั่วโลก นำมาวางแผนสร้างการคมนาคมระบบรางในประเทศโดยผนวกกับการศึกษาระบบเครือข่ายรถไฟของเยอรมนีและสวิตเซอร์แลนด์ ฯลฯ

ท่านผู้อ่านคะ...กว่าญี่ปุ่นจะกลายมาเป็นยักษ์ใหญ่ทางเศรษฐกิจในวันนี้ได้นั้น พวกเขาไม่ได้อยู่ดีๆ แล้วเป็นประเทศมั่งคั่งและเจริญทันสมัยอย่างที่เห็นกันวันนี้หรอกค่ะ

การสร้างประเทศญี่ปุ่นได้ก้าวผ่านอุปสรรคมากมาย  ญี่ปุ่นก่อนหน้านั้นก็เป็นประเทศที่เหมือนกับประเทศสยามในช่วงต้นรัตนโกสินทร์ หลังจากที่อเมริกามาบังคับให้เปิดประเทศ ญี่ปุ่นได้ปรับตัวหันมาร่วมกันทำงานที่มี Vision-Mission และ Ambition ซึ่งทำให้ญี่ปุ่นก้าวไปสู่เป้าหมาย Rich Country & Strong Military ในเวลาต่อมา

เรื่องการสร้างชาติของญี่ปุ่นไม่เคยล้าสมัย เป็นทั้งบันทึกของการก้าวย่างสู่ความสำเร็จ และบทเรียนการก้าวย่างผิดพลาดที่พวกเขาเคยประสบมา

(พบกันวันศุกร์หน้าค่ะ)