ไทยกับเส้นทาง สู่ฮับพลาสติกชีวภาพ

ปัจจุบันทั่วโลกตื่นตัวด้านสิ่งแวดล้อม โดยต้องการลดการใช้พลาสติกแบบที่เรารู้จักคุ้นเคย ซึ่งผลิตจากปิโตรเลียมและเปลี่ยนมาใช้พลาสติกชีวภาพ (Bio-Based Plastic) โดยเฉพาะประเภทที่ย่อยสลายได้ในธรรมชาติ (Biodegradable Plastic) นับเป็นโอกาสทองของไทย เนื่องจากมีวัตถุดิบในการผลิตจำนวนมาก ทั้งอ้อย มันสำปะหลัง ฯลฯ ดังนั้นการพัฒนาเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมนี้ในอนาคตจึงไม่ใช่เรื่องยาก

สำหรับพลาสติกชีวภาพมีหลายประเภท ประเภทหนึ่งที่ไทยก้าวหน้าไปมาก คือ Polybutylene Succinate (PBS) ซึ่งใช้ทดแทนเม็ดพลาสติกโพลีเอทิลีน แม้เป็นพลาสติกย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ แต่วัตถุดิบของ PBS สามารถผลิตจากทั้งปิโตรเลียมหรือจากพืชก็ได้ โดยปัจจุบัน PBS ที่ผลิตเชิงพาณิชย์ทั่วโลกล้วนมาจากวัตถุดิบตั้งต้นที่เป็นปิโตรเลียม

ปัจจุบันเครือ ปตท.ได้ร่วมทุนกับบริษัท มิตซูบิชิ เคมิคอล ของญี่ปุ่น อยู่ระหว่างก่อสร้างโรงงานผลิต Bio PBS ขนาด 2 หมื่น/ตัน ที่นิคมอุตสาหกรรมเอเชียแถบมาบตาพุด จ.ระยอง ซึ่งผลิต PSB โดยใช้วัตถุดิบจากพืชชีวภาพเชิงพาณิชย์แห่งแรกของโลก กำหนดสร้างเสร็จและผลิตกลางปี 2558

แม้ปัจจุบันโรงงาน PBS ในไทยยังสร้างไม่เสร็จ แต่เริ่มใช้ PBS ในไทยแพร่หลายแล้ว โดยเครือ ปตท.นำเข้าจากญี่ปุ่นเพื่อใช้เคลือบถ้วยกาแฟ Amazon Bio Cup ของร้านอะเมซอน ซึ่งถ้วยกาแฟที่ใช้ทั่วไปในปัจจุบันแม้ผลิตจากกระดาษ แต่ได้เคลือบด้วยพลาสติกแบบ LDPE ซึ่งไม่สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ ดังนั้นภายหลังจากที่ตัวเนื้อกระดาษย่อยสลายไปแล้ว จะยังคงเหลือฟิล์มพลาสติก LDPE ทิ้งไว้ ก่อให้เกิดมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม แต่หากเคลือบด้วย PBS แล้ว จะสามารถย่อยสลายตามธรรมชาติ 100% ปัจจุบันเริ่มมีร้านอาหารและเครื่องดื่มอื่นๆ ใช้ถ้วยกาแฟเคลือบ PBS เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม แม้ในอนาคตไทยผลิต PBS ได้ แต่ผลิตขั้นปลายน้ำเท่านั้น โดยวัตถุดิบในการผลิต PBS คือ Bio-Succinic Acid (BSA) และ Butanediol ยังต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ดังนั้น จึงไม่เพิ่มปริมาณการใช้พืชผลการเกษตรของไทย เช่น น้ำตาล มันสำปะหลัง

ขณะที่ก้าวต่อไปคือ การสร้างโรงงานขั้นต้นน้ำ โดยผลิตวัตถุดิบของ PBS ในประเทศไทย ทั้งนี้ ปัจจุบัน ปตท.เจรจากับเจ้าของเทคโนโลยี 2-3 ราย เพื่อดึงเข้ามาตั้งโรงงานในไทย

สำหรับพลาสติกชีวภาพอีกประเภทหนึ่ง คือ Polylactic Acid (PLA) ซึ่งส่วนใหญ่นำมาใช้แทนเม็ดพลาสติกโพลีสไตรีนจะผลิตโดยใช้กรดแล็กติกเป็นวัตถุดิบ ปัจจุบันไทยมีการผลิตขั้นต้นน้ำ คือ ผลิตกรดแล็กติกจากน้ำตาลและมันสำปะหลังแล้ว โดยบริษัท พูแรค ของประเทศเนเธอร์แลนด์ ซึ่งโรงงานตั้งที่นิคมอุตสาหกรรมเอเชีย จ.ระยอง เช่นเดียวกัน

สำหรับการผลิตขั้นปลายน้ำ คือ การนำกรดแล็กติกไปผลิตเป็นพลาสติกชีวภาพ PLA ยังไม่มีการผลิตในประเทศไทย ปัจจุบันผู้ผลิต PLA รายใหญ่ของโลก คือ บริษัท เนเชอร์เวิร์คส์ของสหรัฐ กำลังตัดสินใจลงทุน 8,000 ล้านบาท ในโครงการผลิต PLA ขนาด 7.5 หมื่นตัน/ปี ว่าจะก่อสร้างโรงงานในไทยหรือมาเลเซีย ซึ่งแต่ละประเทศต่างชิงโครงการนี้มาลงทุน

สุดท้ายนี้ การผลิตพลาสติกชีวภาพ นอกจากช่วยสิ่งแวดล้อม ยังช่วยเกษตรกรไทยให้พืชผลได้ราคาสูง