ล่าเงินโกง 10 ปี

แม้ว่าคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ได้มีมติชี้มูลความผิด บุญทรง เตริยาภิรมย์ เมื่อครั้งดำรงตำแหน่ง รมว.พาณิชย์ ภูมิ สาระผล เมื่อครั้งดำรงตำแหน่ง รมช.พาณิชย์ พ.ต.วีระวุฒิ วัจนะพุกกะ เมื่อครั้งดำรงตำแหน่งเลขานุการ รมว.พาณิชย์ ข้าราชการระดับสูง 3 คน เอกชน 13 คน ซึ่งรวมถึง “เสี่ยเปี๋ยง” อภิชาติ จันทร์สกุลพร ธันยพร จันทร์สกุลพร ลูกสาวแท้ๆ ของเสี่ยเปี๋ยง ในฐานะกรรมการบริษัท สิราลัย และบริษัท 2 แห่ง คือ บริษัท สยามอินดิก้า และบริษัท สิราลัย กรณีทุจริตการระบายข้าวแบบรัฐต่อรัฐ

ผลการไต่สวนพบว่า ผู้ถูกกล่าวหาร่วมกันกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดเกี่ยวกับการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2542 หรือกฎหมายฮั้ว โดยมีพฤติกรรมเอื้อประโยชน์ให้กับบริษัท GSSP imp.& exp. และ Hainan grain ให้ได้สิทธิทำสัญญาซื้อขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐ โดยไม่ต้องแข่งขันราคากับผู้เสนอราคารายอื่น แล้วนำข้าวที่ซื้อได้ในราคาที่ต่ำกว่าราคาขายภายในประเทศ ไปขายต่อให้กับผู้ประกอบการค้าข้าวในประเทศ หรือนำไปให้บริษัท สยามอินดิก้า นำไปขายต่ออีกทอดหนึ่ง ก่อให้เกิดความเสียหายแก่กรมการค้าต่างประเทศและประเทศชาติอย่างร้ายแรง

ขณะเดียวกัน ป.ป.ช.มีมติเพิ่มเติมให้กรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ และกระทรวงการคลัง ดำเนินการให้ผู้ถูกกล่าวหาหรือผู้เกี่ยวข้องกับความเสียหาย ชดใช้ค่าเสียหายตามมาตรา 73/1 วรรคท้ายตามกฎหมาย ป.ป.ช. พ.ศ. 2542

เมธี ครองแก้ว นักวิชาการอิสระ อดีตกรรมการ ป.ป.ช. ให้ความเห็นว่า การดำเนินการเรียกค่าเสียหายจากการขายข้าวแบบจีทูจีจะต้องแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ 1.การดำเนินการเรียกค่าเสียหายจากเจ้าหน้าที่รัฐ ซึ่งหมายถึงข้าราชการการเมือง และข้าราชการประจำ 6 ราย โดยจะต้องดำเนินการตาม พ.ร.บ.ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 และระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยหลักเกณฑ์การปฏิบัติเกี่ยวกับความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 แต่หากไม่ใช่การกระทำในการปฏิบัติหน้าที่ให้บังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และ 2.การดำเนินคดีทางแพ่งเพื่อเรียกร้องค่าเสียหายจากเอกชน 15 ราย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 

สำหรับขั้นตอนการดำเนินการตาม พ.ร.บ.ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่นั้น  เมื่อเกิดความเสียหายกับหน่วยงานของรัฐ และหัวหน้าหน่วยงานมีเหตุอันควรเชื่อว่าเกิดจากการกระทำของเจ้าหน้าที่ ให้หัวหน้าหน่วยงานแต่งตั้ง “คณะกรรมการสอบข้อเท็จจริงความรับผิดทางละเมิด” ไม่เกิน 5 คน เพื่อพิจารณาเสนอความเห็นเกี่ยวกับ “ผู้ต้องรับผิด” และ “ค่าสินไหมทดแทน” ที่ต้องชดใช้ แต่หากเห็นว่าความเสียหายไม่ได้เกิดจากการกระทำของเจ้าหน้าที่ และไม่แต่งตั้งคณะกรรมการสอบข้อเท็จจริง จะต้องรายงานให้ปลัดกระทรวง รัฐมนตรีที่กำกับดูแลพิจารณาอีกครั้ง

ทั้งนี้ คณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงจะรวบรวมพยานหลักฐานทั้งหมด และให้โอกาสผู้เกี่ยวข้องชี้แจงแสดงพยานหลักฐาน แล้วพิจารณาว่าความเสียหายเกิดขึ้นจากการปฏิบัติหน้าที่หรือไม่ หากความเสียหายเกิดจากการปฏิบัติหน้าที่ ให้พิจารณาต่อไปว่าเป็นการ “จงใจ” หรือ “ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง” หรือไม่ หากเป็นการกระทำที่จงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง ก็ต้องรับผิดตาม พ.ร.บ.ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่

แต่หากพิจารณาแล้วเห็นว่า “เป็นความประมาทเลินเล่อแต่ไม่ถึงขั้นร้ายแรง” เจ้าหน้าที่ผู้นั้นไม่ต้องรับผิด และไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้กับหน่วยงานของรัฐแต่อย่างใด

เมื่อคณะกรรมการสอบข้อเท็จจริงมีมติอย่างไรให้เสนอความเห็นต่อผู้แต่งตั้งว่า มีผู้ต้องรับผิดหรือไม่ หากมีผู้ต้องรับผิด ต้องรับผิดจำนวนเท่าใด จากนั้นผู้แต่งตั้งคณะกรรมการจะวินิจฉัยสั่งการว่ามีผู้ต้องรับผิดหรือไม่ หากมีผู้ต้องรับผิด ต้องระบุว่าต้องชดใช้ค่าเสียหายจำนวนเท่าใด แล้วให้ส่งสำนวนการสอบสวนไปยังกระทรวงการคลังเพื่อตรวจสอบ โดยกรมบัญชีกลางจะเป็นผู้พิจารณาสำนวนการสอบสวน แต่ในระหว่างที่กรมบัญชีกลางพิจารณาสำนวน ให้หัวหน้าหน่วยงานเตรียมคำสั่งหรือฟ้องภายใน 2 ปี เพื่อไม่ให้คดีขาดอายุความ

หากกระทรวงการคลังไม่ได้แจ้งผลการดำเนินการภายใน 1 ปี - 1 ปี 6 เดือน เช่น มีความเห็นเกี่ยวกับตัวผู้กระทำผิด หรือกรณีเรียกสินไหมไม่ตรงกัน ให้ผู้มีอำนาจดำเนินการตามที่เห็นสมควร

อย่างไรก็ตาม หากหน่วยงานของรัฐมีคำสั่งให้ผู้รับผิดชดใช้ค่าสินไหมตามความเห็นของกระทรวงการคลัง ซึ่งจะออกเป็นคำสั่งทางปกครองตาม พ.ร.บ.วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 โดยแจ้งสิทธิการอุทธรณ์คำสั่งให้ผู้รับผิดชดใช้ค่าสินไหมด้วย

จึงจะเห็นได้ว่าการตามล่าความเสียหายในการทุจริตขายข้าวจีทูจียังมีขั้นตอนอีกมาก และไม่ง่ายเลย ยกตัวอย่างเช่น กรณีทุจริตการขายข้าวโครงการรับจำนำข้าวปีการผลิต 2546/47 ที่มี “เสี่ยเปี๋ยง” ซึ่งตอนนั้นเป็นเจ้าของบริษัท เพรซิเดนท์ อะกริฯ เข้าไปเกี่ยวข้อง แต่ผ่านมา 10 ปียังไม่มีการเรียกค่าเสียหายใดๆ