ลาวที่เปลี่ยนไป

โดย...เจียรนัย อุตะมะ

ช่วงต้นเดือน พ.ย.ที่ผ่านมา ผู้เขียนได้มีโอกาสไปเยือนเวียงจันทน์ เมืองหลวงของลาว เป็นครั้งที่ 3 ในรอบ 10 ปี การเดินทางครั้งนี้นับว่าได้ไปถึงลาวอย่างแท้จริง

พวกเราเข้าพักที่โรงแรมลาว ออร์คิด โรงแรมบูติกร่วมสมัย เป็นโรงแรมเล็กๆ บริเวณริมแม่น้ำโขง ย่านใจกลางเมืองเวียงจันทน์ เยื้องวัดจันทะบุรีสีสัตนาทะนะหุ บริเวณโรงแรมสองฝั่งถนนมีร้านขายของที่ระลึกที่เป็นผ้าไหมชั้นดีของลาว และร้านโรตีเจ้าอร่อย

วันแรกที่ไปถึงได้มีโอกาสไหว้พระในวัดศรีเมืองและวัดจันทะบุรีสีสัตนาทะนะหุ ใกล้โรงแรมที่พัก ซึ่งยังคงอารยธรรมโบราณของลาวไว้อย่างชัดเจนให้เห็นเป็นบุญตา ก็นับว่ามากพอแล้ว

ประสบการณ์ที่สำคัญที่สุดในการเยือนลาวครั้งนี้ คือ การเยี่ยมชมเขื่อนน้ำงึม 1 ที่ดำเนินการโดยบริษัทผลิตไฟฟ้าลาว อีดีแอล เจเนอเรชั่น (อีดีแอลเจน) รัฐวิสาหกิจลาวที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ลาว และกำลังเตรียมระดมทุนโดยการออกหุ้นกู้สกุลบาทในไทยเป็นล็อตที่ 4 อีก 6,500 ล้านบาท ในเดือน ธ.ค.นี้ อายุ 5 ปีขึ้นไป ด้วยอัตราดอกเบี้ยเฉลี่ย 5% ซึ่งนับว่าให้ผลตอบแทนดีกว่าพันธบัตรไทยในอายุเท่ากันในอัตราดอกเบี้ย 2.6%

อีดีแอลเจน นับเป็นบริษัทจดทะเบียนแห่งแรกในลาวที่ระดมทุนด้วยการออกหุ้นกู้ในไทย ทั้งนี้เนื่องจากดอกเบี้ยของลาวนั้นแพงกว่าไทยมาก เฉพาะดอกเบี้ยเงินฝากก็สูงถึง 10% แล้ว

ตลอด 10 ปีที่ผ่านมาเศรษฐกิจประเทศลาวเติบโตเฉลี่ย 7.5% โดยพลังงานไฟฟ้าและน้ำมีมูลค่าเป็น 4.8% ของจีดีพี ปี 2555 รายได้จากการผลิตไฟฟ้าส่วนหนึ่งมาจากอีดีแอลเจน ที่เป็นผู้ผลิตไฟฟ้ารายใหญ่ในลาว โดยมีส่วนแบ่งการตลาดในประเทศ 27% โดยส่วนที่เหลือมาจากการลงทุนในโครงการโรงไฟฟ้าอิสระของภาครัฐ

บุนอุ้ม สีวันเพ็ง ผู้อำนวยการใหญ่ อีดีแอลเจน กล่าวว่า บริษัทเป็นเจ้าของโรงไฟฟ้าพลังงานน้ำ 7 แห่ง และลงทุนในบริษัทผลิตไฟฟ้าอิสระ 4 แห่ง รวม 881 เมกะวัตต์ ขายไฟให้บริษัท ผลิตไฟฟ้าแห่งประเทศลาว และมีแผนจะเพิ่มโรงไฟฟ้าพลังงานน้ำอีก 9 แห่ง ใน 34 ปี จึงต้องการใช้ทุน 6,0007,000 ล้านบาท รองรับความต้องการด้านพลังงานไฟฟ้าจากพลังงานน้ำในลาวที่จะเพิ่มเฉลี่ยปีละ 35% และขยายการส่งออกไปยังประเทศลุ่มแม่น้ำโขง และมีแผนจะเพิ่มกำลังการผลิตเป็น 2,435 เมกะวัตต์

การเติบโตของจีดีพีลาวมีกลไกการลงทุนจากต่างชาติเป็นกลไกหลัก โดยระหว่างปี 25512555 นักลงทุนต่างชาติได้เข้ามาลงทุนในอุตสาหกรรมเหมืองแร่และผลิตไฟฟ้า คิดเป็นสัดส่วน 33% และ 20% ตามลำดับ

ปัจจุบันมีบริษัทจีนเข้ามาลงทุนในลาวกว่า 100 แห่ง และมีธนาคารต่างประเทศในลาว 34 แห่ง

สำหรับแนวโน้มกำลังการผลิตไฟฟ้าของลาว ดาววงศ์ โพนโค รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพลังงานและเหมืองแร่ลาว คาดว่ากำลังการผลิตไฟฟ้าของลาวมีแนวโน้มจะเติบโตจาก 3,245 เมกะวัตต์ ในปี 2556 เป็น 14,547 เมกะวัตต์ ในปี 2563 กำลังการผลิตที่สูงขึ้นนี้สอดคล้องกับโอกาสที่ลาวจะส่งออกไฟฟ้าออกไปทั่วพื้นที่ลุ่มแม่น้ำโขงควบคู่กับการตอบสนองความต้องการของประเทศ

ผู้เขียนได้เดินทางไปเยือนเขื่อนน้ำงึม 1 ใช้เส้นทางจากเวียงจันทน์ออกไปเพียง 6 กิโลเมตร แต่ด้วยความที่เป็นถนนลูกรังขรุขระ ทำให้ต้องใช้เวลาเดินทางไปกลับถึง 4 ชั่วโมง ท่ามกลางแดดจ้า อากาศร้อนจัด

ระหว่างทางที่รับประทานอาหารเที่ยง ล่องเรือชมเขื่อน ได้มีการแสดง Paslop Dance และรำวงเชื่อมสามัคคี ระหว่างผู้บริหารและผู้เยี่ยมชม ทำให้ความเหนื่อยล้าหายเป็นปลิดทิ้ง

ลาวเจริญขึ้นอย่างรวดเร็วในรอบสิบปีนี้ เห็นได้จากมีร้านรวงเกิดขึ้นมากมาย ทั้งร้านกาแฟอเมซอนที่ฝรั่งชอบนั่งดื่มชิลๆ ริมโขง ร้านตำมั่วของไทยที่ร่วมทุนกับคนลาว

พนักงานของอีดีแอลเจน ก็ล้วนแล้วแต่เป็นเด็กรุ่นใหม่ การศึกษาดี มีความกระตือรือร้น ที่สำคัญมีหัวใจบริการอย่างมาก ผิดไปจากภาพพนักงานรัฐวิสาหกิจที่พวกเราคุ้นเคยในประเทศไทย