กฎหมายภาษีการรับมรดกข้อเสนอ10ประการ (ตอนจบ)

สัปดาห์นี้ผมจะพูดถึงข้อเสนอเกี่ยวกับกฎหมายภาษีการรับมรดกของประเทศไทย 10 ประการต่อจากสัปดาห์ที่แล้วเสนอไปแล้ว 5 ประการ

สัปดาห์นี้จะมาต่ออีกเป็นประการที่ 610 ทั้งนี้เพื่อการจัดเก็บภาษีการรับมรดกเป็นไปตามหลักการภาษีอากรที่ดี มีความเป็นธรรม มีความชัดเจนแน่นอน และมีระบบการจัดเก็บภาษีอย่างมีประสิทธิภาพ

ประการที่ 6 ควรมีมาตรการบรรเทาภาษีการรับมรดกสำหรับทายาทผู้รับมรดกบางประเภท

ประเทศที่มีการเก็บภาษีมรดกส่วนใหญ่ (ไม่ว่าจะเก็บจากกองมรดกหรือผู้รับมรดก) จะมีข้อยกเว้นหรือมาตรการบรรเทาภาษีมรดกเป็นพิเศษในกรณีที่ผู้รับมรดกเป็นคู่สมรสของเจ้ามรดก ดังนั้นกฎหมายภาษีการรับมรดกของไทยก็ควรที่จะกำหนดให้มีการยกเว้นภาษีหรืออนุญาตให้มีการหักค่าใช้จ่ายหรือค่าลดหย่อนสำหรับทรัพย์มรดกที่ตกทอดแก่คู่สมรสเป็นกรณีพิเศษด้วยเช่นกัน

นอกจากนี้ ควรมีการพิจารณายกเว้นภาษีหรืออนุญาตให้มีการหักค่าใช้จ่ายหรือค่าลดหย่อนเป็นกรณีพิเศษ สำหรับบิดาหรือมารดาเจ้ามรดกที่ไม่มีรายได้หรือมีรายได้น้อย และทายาทผู้รับมรดกที่เป็นญาติสนิทของเจ้ามรดกที่เป็นผู้ไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถอีกด้วย

ประการที่ 7 ควรมีการอนุญาตให้หักค่าใช้จ่าย หักค่าลดหย่อน และเครดิตภาษีที่เป็นธรรม

ข้อโต้แย้งประการหนึ่งของการจัดเก็บภาษีมรดกคือ เป็นการจัดเก็บภาษีซ้ำซ้อนกับเงินได้ที่เจ้ามรดกได้เคยเสียภาษีมาแล้ว ดังนี้ กฎหมายภาษีการรับมรดกควรอนุญาตให้มีการหักค่าใช้จ่ายหรือค่าลดหย่อนที่เป็นธรรม โดยอาจพิจารณากำหนดให้นำเงินได้ที่เจ้ามรดกเคยเสียภาษีไว้แล้วมาหักเป็นค่าลดหย่อนได้ หรือกรณีที่เจ้ามรดกเพิ่งได้รับทรัพย์มรดกมาแล้วถึงแก่ความตาย อาจกำหนดให้นำภาษีการรับมรดกที่เจ้ามรดกเคยเสียไว้มาหักลดหย่อนได้ตามสัดส่วน หรือกรณีที่ทรัพย์มรดกตั้งอยู่ต่างประเทศและเสียภาษีในต่างประเทศแล้ว ก็ควรพิจารณาอนุญาตให้มีการเครดิตภาษี เป็นต้น

ประการที่ 8 ควรมีมาตรการบรรเทาภาษีสำหรับการสืบทอดบริษัทธุรกิจครอบครัวขนาดกลางและขนาดย่อม

เนื่องจากบริษัทธุรกิจครอบครัวเป็นรากฐานที่สำคัญของเศรษฐกิจไทย รัฐบาลควรมีมาตรการบรรเทาภาษีการรับมรดกในกรณีที่ทรัพย์มรดกเป็นหุ้น กิจการ หรือทรัพย์สินของบริษัทธุรกิจครอบครัวขนาดกลางและขนาดย่อม ในทำนองเดียวกับประเทศนอร์เวย์ที่ได้มีการยกเลิกภาษีมรดกไป เนื่องจากรัฐบาลมีนโยบายสนับสนุนการสืบทอดธุรกิจครอบครัว หรือในประเทศเกาหลีใต้ที่อนุญาตให้มีการหักค่าใช้จ่าย สำหรับทรัพย์สินที่ได้จากธุรกิจครอบครัวขนาดกลางและขนาดย่อมที่ประกอบกิจการมาไม่น้อยกว่า 10 ปี

ประการที่ 9 ควรมีมาตรการผ่อนชำระภาษีสำหรับผู้ที่ได้รับมรดกเป็นทรัพย์สินอื่นนอกจากเงินสดหรือทรัพย์สินที่มีสภาพคล่อง

หากทายาทผู้รับมรดกได้รับมรดกเป็นทรัพย์สินอื่นนอกเหนือจากเงินสดหรือทรัพย์สินที่มีสภาพคล่องแล้ว ผู้รับมรดกดังกล่าวอาจไม่มีเงินสดเพียงพอที่จะชำระภาษีการรับมรดก และหากไม่มีมาตรการผ่อนชำระภาษีแล้ว ผู้รับมรดกอาจจำต้องขายทรัพย์มรดกในราคาต่ำกว่าราคาตลาดเพื่อนำเงินสดมาชำระภาษี ซึ่งจะเปิดโอกาสให้คนที่รวยมากซื้อทรัพย์สินได้ในราคาถูก และอาจส่งผลให้เป็นการเพิ่มความเหลื่อมล้ำในสังคมมากขึ้นก็เป็นได้ ดังนี้ กฎหมายภาษีการรับมรดกควรอนุญาตให้มีการผ่อนชำระภาษี โดยอาจมีการกำหนดเกณฑ์ในการเรียกเก็บเงินเพิ่มหรือดอกเบี้ย เพื่อป้องกันไม่ให้ทายาทผู้รับมรดกเลื่อนการชำระภาษีออกไปโดยไม่มีเหตุจำเป็น

หากกฎหมายภาษีการรับมรดกของไทยมีมาตรการบรรเทาภาษีข้อ 8 และมาตรการผ่อนชำระภาษีตามข้อ 9 แล้วก็จะทำให้ข้อโต้แย้งที่ว่าภาษีมรดกทำลายธุรกิจขนาดเล็ก (เนื่องจากทายาทอาจต้องขายทรัพย์สินหรือขายกิจการ เพื่อนำเงินมาชำระภาษีการรับมรดก) มีน้ำหนักลดน้อยลง

ประการที่ 10 ควรมีการอนุญาตให้มีการจัดตั้งทรัสต์ในประเทศไทย

ปัจจุบันการจัดตั้งทรัสต์ในประเทศไทยไม่สามารถกระทำได้ เนื่องจากต้องห้ามตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่ถ้ารัฐบาลจะกำหนดให้มีการจัดเก็บภาษีจากการรับมรดกแล้ว ก็ควรพิจารณาอนุญาตให้มีการจัดตั้งทรัสต์ขึ้นในประเทศไทย และวางหลักเกณฑ์ในการจัดเก็บภาษีให้ชัดเจนและเป็นธรรมไปในคราวเดียวกันด้วย ไม่เช่นนั้นแล้วก็จะมีการเคลื่อนย้ายเงินทุนออกไปจัดตั้งทรัสต์ในต่างประเทศที่ไม่มีการจัดเก็บภาษีมรดก ซึ่งเป็นการวางแผนภาษีมรดกที่ชอบด้วยกฎหมายและเป็นที่นิยมในหลายๆ ประเทศ

สำหรับข้อเสนออีกประการหนึ่ง ซึ่งไม่เกี่ยวกับภาษีการรับมรดกโดยตรงคือ การเพิ่มจำนวนผู้เสียภาษี เนื่องจากในปัจจุบันมีจำนวนผู้เสียภาษีเงินได้น้อยมาก (ในปี 2556 มีผู้เสียภาษีเงินได้ประมาณร้อยละ 9.24 จากจำนวนแรงงานทั้งหมด)

ดังนั้นรัฐบาลอาจพิจารณาพัฒนาระบบการจัดเก็บภาษีเงินได้ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น และหามาตรการในการจูงใจให้ผู้ที่มีเงินได้ถึงเกณฑ์เสียภาษีเข้าสู่ระบบและเสียภาษีให้ถูกต้อง เมื่อจำนวนผู้เสียในแต่ละปีเพิ่มขึ้นก็จะมีส่วนช่วยทำให้รัฐบาลมีฐานภาษีเพิ่มขึ้น และช่วยส่งผลให้รัฐมีรายได้เพิ่มมากขึ้น ดังนั้นการเพิ่มจำนวนผู้เสียภาษี จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการเพิ่มรายได้ของรัฐนอกจากการจัดเก็บภาษีการรับมรดก ทั้งนี้การเพิ่มจำนวนผู้เสียภาษีนี้เป็นส่วนหนึ่งของมาตรการปฏิรูปภาษี 3 ระยะที่ผมได้นำเสนอมาอย่างต่อเนื่อง

สุดท้ายนี้ ผมหวังว่าบทความเกี่ยวกับภาษีการรับมรดกในตอนก่อนหน้านี้ และข้อเสนอ 10 ประการข้างต้นจะช่วยให้ท่านผู้อ่านมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับกฎหมายภาษีการรับมรดกมากยิ่งขึ้น และช่วยให้กฎหมายภาษีการรับมรดกของไทยมีความสมบูรณ์และมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นเช่นเดียวกัน