ทักษิณสามารถจะวางโครงสร้าง ทรัพย์สินของเขาได้ดีกว่านี้ได้หรือไม่ (2)

.

....ธีระ ภู่ตระกูล

โครงสร้างของทรัพย์สิน (Asset Structuring)

หนึ่งในประเด็นสำคัญของการบริหารสินทรัพย์และทรัพย์สมบัติของครอบครัว คือ การหาวิธีลดหย่อนภาษี ซึ่งต้องจัดการโดยการปรับโครงสร้างของทรัพย์สินทั้งในและต่างประเทศ ถึงแม้ว่ารัฐบาลและนักการเมืองส่วนมากจะต่อต้านการเก็บทรัพย์สินไว้ในต่างประเทศ เนื่องจากเป็นการแสดงถึงความไม่รักชาติ แต่สำหรับนักลงทุนส่วนมาก การแบ่งแหล่งที่เก็บของทรัพย์สิน สามารถทำได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายและเป็นการกระทำที่ถูกต้องในการบริหารและปกป้องทรัพย์สินในระยะยาว

ในด้านของภาษี การเก็บภาษีจากรายได้ ของขวัญ (Gift Tax ซึ่งไม่ใช่กรณีของประเทศไทย) และกำไรส่วนเกินทุน มักจะมีฐานการคำนวณภาษีจากถิ่นพำนัก หรือในบางกรณีจากสัญชาติของเจ้าของทรัพย์สินดังกล่าว แต่การเก็บภาษีมรดก การเก็บภาษีที่ดิน และการเก็บภาษีทรัพย์สมบัติ จะมีฐานการคำนวณจากสถานที่ของทรัพย์สินดังกล่าว ปัจจัยต่างๆ เหล่านี้จะมีความสำคัญในการบริหารและจัดโครงสร้างของทรัพย์สินเพื่อใช้ในการคำนวณการจ่ายภาษี กล่าวคือ ภาษีเงินได้จะถูกคำนวณจากอัตราภาษีของประเทศที่คุณทำงาน ส่วนภาษีมรดกจะถูกคำนวณโดยใช้อัตราภาษีของประเทศที่คุณมีถิ่นพำนัก ทั้งนี้สิทธิประโยชน์ที่ได้รับจากการเปลี่ยนสัญชาติหรือถิ่นพำนักจะเป็นปัจจัยสำคัญในการบริหารทรัพย์สินของผู้ที่ร่ำรวยมาก โดยเฉพาะผู้ที่มีทรัพย์สมบัติมากกว่าหมื่นล้านขึ้นไป

ประเทศที่ถือว่าเป็นสวรรค์ของการหลีกเลี่ยงการเสียภาษี (Tax Heaven) ได้แก่ โมนาโก กลุ่มประเทศในหมู่เกาะแคริบเบียน และล่าสุดดูไบ ซึ่งล้วนแต่เป็นประเทศที่มีอัตราภาษีที่ต่ำ มีมาตรฐานการเก็บความลับทางการธนาคารสูง และมีภาระผูกพันที่ต้องเปิดเผยข้อมูลน้อยมาก อย่างไรก็ตามการเข้าใจหรือปฏิบัติตามข้อบังคับต่างๆ เกี่ยวกับภาษี เป็นเรื่องที่ซับซ้อนมาก การว่าจ้างผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีเพื่อแก้ปัญหาต่างๆ จะเป็นทางออกที่ดี

นอกจากนี้ การเปลี่ยนและย้ายถิ่นพำนักทำได้ไม่ง่ายอย่างที่คิด เนื่องจากมีปัจจัยสำคัญอื่นๆ ที่เข้ามาเกี่ยวข้องในการคำนวณผลประโยชน์หรือผลเสียที่จะได้รับ อาทิ ระยะทางและความใกล้ชิดของครอบครัวและเพื่อนฝูง การสูญเสียเอกลักษณ์ของชาติเกิด การถูกแบ่งแยกจากกลุ่มบุคคลหรือกลุ่มธุรกิจ และการเปลี่ยนแปลงวิถีการดำรงชีวิตต่างๆ

การลดหย่อนภาษีเป็นแค่หนึ่งในปัจจัยหลักของการบริหารทรัพย์สินของครอบครัว การบริหารทรัพย์สินจะต้องคำนึงถึงปัจจัยความเสี่ยงจากการตรวจสอบของเจ้าหน้าที่สรรพากร การถูกดำเนินคดี การทะเลาะวิวาทในครอบครัว และการเปลี่ยนแปลงของสภาพเศรษฐกิจและการเมือง แต่เนื่องจากปัจจัยความเสี่ยงบางประการไม่สามารถจะคาดเดาหรือหลีกเลี่ยงได้ การมีแนวทางที่ดีในการบริหารทรัพย์สินก็จะเป็นวิธีป้องกันการสูญเสียของทรัพย์สินได้เช่นกัน บางครั้งการวางรากฐานของการบริหารทรัพย์สินที่ดี ก็เหมือนกับการออกแบบบ้านพักอาศัย วิธีบริหารทรัพย์สินที่ดีที่สุด คือ การที่ไม่ให้ทรัพย์สินทั้งหมดอยู่ในที่เดียวกัน ในการบริหารทรัพย์สินควรจะแยกประเภทและวิธีการบริหาร ดังนี้

l วางแผนระยะยาวสำหรับการลงทุน การกู้ยืม และการบริหารเงินสด

l วางแผนการบริหารทรัพย์สินหรือมรดก โดยแยกประเภทออกเป็นการลงทุน อสังหาริมทรัพย์ และทรัพย์สินส่วนตัว

l ปกป้องทรัพย์สินโดยการลดอัตราภาษีที่ต้องจ่าย

l ปกป้องและรักษาความลับของข้อมูลส่วนตัว

จากสี่ประเด็นที่กล่าวข้างต้น การปกป้องและรักษาความลับของข้อมูลส่วนตัวเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุด ในธุรกิจของการบริหารทรัพย์สิน ที่ปรึกษาจะต้องยึดคติที่ว่า เงินพูดได้ แต่ความร่ำรวยต้องกระซิบ (Money Talks, But Wealth Whispers) ความรอบคอบและระมัดระวังในการเก็บความลับเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดในธุรกิจนี้ และผมเข้าใจว่า คุณทักษิณ ไม่ได้ปฏิบัติตามกฎข้อนี้อย่างเคร่งครัด เพราะได้เปิดโอกาสให้บุตรของเขาเปิดเผยความร่ำรวยของครอบครัวในทางที่ไม่เหมาะสม ซึ่งทำให้สื่อมวลชนหลายแห่งให้ความสนใจเป็นอย่างมาก ที่ปรึกษาจะต้องรอบคอบและระมัดระวังในการปกป้องความลับของเจ้าของทรัพย์สินเช่นกัน โดยเฉพาะในประเด็นของการเสียภาษี ทุกคนทราบดีว่า การวางแผนเรื่องภาษีมีความไม่แน่นอนสูง และข้อผิดพลาดของคุณทักษิณเกี่ยวกับการบริหารภาษี คือ การขายหุ้นบริษัท Shin Corp ทั้งหมดให้กับบริษัทสิงคโปร์

นอกจากนี้ที่ปรึกษาของคุณทักษิณ ก็ไม่ได้เก็บข้อมูลการดำเนินการดังกล่าวเป็นความลับตามหลักกฎหมาย กำไรที่ได้รับจากการขายหุ้นดังกล่าวจะไม่ถูกเรียกเก็บภาษี และหากผู้ที่เกี่ยวข้องสุขุมและรอบคอบในการเก็บข้อมูลดังกล่าวเป็นความลับ ผลที่ออกมาอาจจะไม่เหมือนผลที่เห็นในปัจจุบันก็ได้ ที่น่าสนใจคือ บริษัทที่ผมมีส่วนเกี่ยวข้อง ได้ทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาในการซื้อขายหุ้นของบริษัทโทรคมนาคมคล้ายกับการขายหุ้น Shin Corp ซึ่งการซื้อขายดังกล่าวก็เป็นการซื้อขายที่ไม่ต้องเสียภาษี ข้อแตกต่างกับการขายหุ้น Shin Corp คือ ความสุขุมรอบคอบของบริษัทที่ปรึกษาในการปกป้องและรักษาความลับของการซื้อขายหุ้นดังกล่าว

ในเวทีโลกคุณทักษิณไม่ใช่นักการเมืองคนเดียวที่ประสบปัญหาการแบ่งแยกเรื่องธุรกิจส่วนตัวจากอำนาจหน้าที่ของการเป็นนักการเมือง มีนักการเมืองหลายคนที่ร่ำรวยกว่าคุณทักษิณ แต่ยังสามารถแยกกิจการส่วนตัวออกจากตำแหน่งหน้าที่การงานได้ อาทิ Silvio Berlusconi นายกรัฐมนตรีอิตาลี Michael Bloomberg ปัจจุบันเป็นนายกเทศมนตรีของนครนิวยอร์ก ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้ง Bloomberg Newswire และมีทรัพย์สินรวมมูลค่ากว่า 1 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ John Kerry (แต่งงานกับทายาทตระกูล Heinz) และ Mitt Romney (ผู้ก่อตั้งบริษัท Bain & Co.) ซึ่งทั้งสองคนนี้ได้เคยลงแข่งขันเป็นประธานาธิบดีสหรัฐ และ Arnold Schwarzenegger ผู้ว่าการมลรัฐแคลิฟอร์เนีย ซึ่งนอกจากร่ำรวยจากการเป็นดารานักแสดงที่ลือชื่อแล้ว ยังได้แต่งงานกับทายาทของตระกูล Kennedy อีกด้วย

หากไม่คำนึงถึงการเมืองแล้ว ครอบครัวที่ร่ำรวยในประเทศไทย ก็สามารถจะหลีกเลี่ยงสิ่งที่เกิดขึ้นกับครอบครัวชินวัตรได้หากวางแผนการบริหารทรัพย์สินโดยมีฐานและกรอบการดำเนินการ ดังนี้