รัสเซีย/ยูเครนกระทบการลงทุน

สำหรับสถานการณ์ปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองระหว่างประเทศรัสเซียและประเทศยูเครนที่ลุกลามตั้งแต่ในช่วงปลายปีที่ผ่านมา ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก ต่อเนื่องมาจนถึงโศกนาฏกรรมเครื่องบิน MH 17 ของสายการบินมาเลเซีย ถูกยิงตกในน่านฟ้าของยูเครนบริเวณพรมแดนด้านตะวันออกที่ติดกับรัสเซีย (เมืองโดเนตส์ก ที่มีการต่อสู้กันระหว่างกลุ่มกบฏแบ่งแยกดินแดนและรัฐบาลยูเครน) จนเป็นเหตุให้ความขัดแย้งทวีความรุนแรงขึ้น เนื่องจากมีผู้บริสุทธิ์ซึ่งเป็นชาวยุโรปเสียชีวิตจำนวนมาก ทำให้สหรัฐอเมริกาและยุโรปต้องออกมาตรการคว่ำบาตรเพิ่มเติมต่อรัสเซีย

ทั้งนี้ ความขัดแย้งระหว่างรัสเซียและยูเครน ไม่ได้เพิ่งจะเกิดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ แต่มีรากของปัญหามาตั้งแต่สมัยที่ยูเครนเคยเป็นส่วนหนึ่งของรัสเซีย ทำให้ประชากรมีความหลากหลายทั้งในส่วนของเชื้อชาติ ภาษา และวัฒนธรรม โดยประชากรในฝั่งตะวันออกและทางตอนใต้ จะพูดภาษารัสเซียเป็นภาษาราชการ และมีรายได้หลักมาจากภาคอุตสาหกรรม ส่วนทางฝั่งตะวันตกของประเทศ ซึ่งพูดภาษายูเครนส่วนใหญ่ มีรายได้มาจากภาคเกษตรกรรม จึงทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจระหว่างกัน

แต่ไม่เพียงแค่ประชาชนเท่านั้น รัฐบาลเองก็ประกอบด้วยทั้งฝั่งที่นิยมสหภาพยุโรปและฝั่งที่ฝักใฝ่รัสเซีย จนส่งผลทำให้เกิดความขัดแย้งอย่างหนักตั้งแต่ในช่วงปลายปี 2556 ที่มีการประท้วงกินเวลากว่า 3 เดือน และส่งผลให้มีผู้คนเสียชีวิตกว่า 100 คน จนทำให้ต้องมีรัฐบาลชั่วคราวและเกิดการแยกตัวของคาบสมุทรไครเมียที่ต้องตกไปเป็นของรัสเซียในที่สุด ซึ่งจากเหตุการณ์ดังกล่าว ทำให้รัสเซียที่มีความสัมพันธ์ขึ้นๆ ลงๆ กับสหประชาชาติ แต่ส่วนมากค่อนไปทางที่ไม่สู้ดีนัก จนต้องถูกประเทศในกลุ่มสหภาพยุโรปและสหรัฐอเมริกาคว่ำบาตรในที่สุด เพราะมองว่ารัสเซียมีส่วนในการสนับสนุนกองกำลังติดอาวุธ ซึ่งเป็นเหตุให้เกิดความขัดแย้งภายในยูเครน

ทั้งนี้ ในช่วงที่ผ่านมามาตรการคว่ำบาตรที่มีต่อรัสเซีย ยังเป็นเพียงมาตรการเล็กๆ และจำกัดเพียงกลุ่มบุคคลระดับสูงของรัสเซียและยูเครนบางกลุ่มเท่านั้น แต่จากสถานการณ์ที่รุนแรงมากขึ้น รวมถึงผลกระทบจากเหตุการณ์เครื่องบินของสายการบินมาเลเซียถูกยิงตก ส่งผลให้มาตรการคว่ำบาตรมีการทวีความรุนแรงมากขึ้นตามลำดับ

การคว่ำบาตรครั้งล่าสุดเมื่อต้นเดือนที่ผ่านมา ได้ครอบคลุมทั้งภาคการเงินของธนาคารรัสเซียในยุโรป (ห้ามชาวยุโรปซื้อพันธบัตรจากธนาคารรัฐของรัสเซีย ที่มีอายุเกิน 90 วัน ห้ามธนาคารรัฐของรัสเซียเข้าระดมทุนในตลาดทุนยุโรป เป็นต้น) การทหาร (ห้ามซื้อขาย นำเข้า และส่งออกอาวุธกับทางรัสเซีย ซึ่งคาดว่ารัสเซียจะได้รับผลกระทบจากการส่งออกอาวุธไปยังยุโรปที่คิดเป็นเงินกว่า 3,000 ล้านยูโร) และพลังงาน (ห้ามส่งออกเครื่องมือทางเทคโนโลยีในการขุดเจาะและผลิตน้ำมันไปยังรัสเซีย) ซึ่งนับว่าเป็นการประชันหน้ากันระหว่างรัสเซียและโลกตะวันตกครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่สงครามเย็นระหว่างปี 24902534 ทั้งนี้สิ่งที่น่ากังวลคือ การคว่ำบาตรด้านพลังงาน ที่จะส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจทั้งสองฝ่ายเป็นอย่างมาก เนื่องจากสหภาพยุโรปส่งออกสินค้าและบริการไปยังรัสเซียกว่าแสนล้านยูโรต่อปี นอกจากนี้ยังต้องพึ่งพิงน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ ที่รัสเซียส่งผ่านท่อไปยังหลายประเทศในยุโรป โดยเฉพาะเยอรมนี ที่นำเข้าก๊าซธรรมชาติจากรัสเซียมากที่สุด (สหภาพยุโรปนำเข้าก๊าซธรรมชาติและน้ำมันจากรัสเซียคิดเป็นสัดส่วน 30% ของการนำเข้าทั้งหมด) แต่ทางรัสเซียก็ยังไม่มีท่าทีที่จะหันมาเจรจา และมีการตอบโต้กลับโดยการสั่งห้ามสายการบินจากยุโรปทั้งหมดไม่ให้ใช้น่านฟ้าเหนือประเทศเพื่อผ่านไปยังเอเชีย

นอกจากนี้ ยังสั่งห้ามนำเข้าอาหาร เช่น เนื้อสัตว์ นม ผลไม้ ผัก เป็นต้น จากสหภาพยุโรปและกลุ่มประเทศที่สนับสนุนการคว่ำบาตรรัสเซีย เช่น สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย แคนาดา และนอร์เวย์ เป็นต้น ซึ่งการนำเข้าอาหารของรัสเซียจากยุโรปคิดเป็นจำนวนเงินประมาณ 1.58 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ และจากสหรัฐอเมริกาคิดเป็น 1,300 ล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งจากมาตรการของรัสเซียดังกล่าว จะส่งผลกระทบต่ออุปทานอาหารในยุโรปที่เพิ่มขึ้น และจะยิ่งสร้างความกังวลต่อเงินฝืดในยุโรปจากราคาอาหารที่ปรับตัวลดลง อย่างไรก็ตามเรามองว่าผลกระทบดังกล่าวจะไม่กระทบต่อตลาดอย่างรุนแรงในระยะยาว โดยมองว่าหากทางยุโรปมีการคว่ำบาตรเพิ่มเติม ทางรัสเซียก็มีมาตรการตอบโต้ในส่วนของอุตสาหกรรมหนักที่นำเข้าจากยุโรปเช่นกัน ซึ่งสุดท้ายจะเป็นอย่างไร หรือสถานการณ์จะมีความคืบหน้าไปทิศทางใด เชิญติดตามต่อในฉบับต่อไป