เขตเศรษฐกิจพิเศษกับเขตปกครองพิเศษ

ขณะนี้คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) กำลังเดินหน้ากำหนดเขตเศรษฐกิจพิเศษที่เรียกวันว่า “New Economic Zone” ซึ่งเป็นทฤษฎีที่ใช้ในการพัฒนาประเทศมาทั่วโลก เพื่อที่จะกระตุ้นเศรษฐกิจและยกระดับการพัฒนาประเทศและกระจายความเจริญออกไปจากศูนย์กลาง

ในอเมริกาได้ใช้ทฤษฎีสร้างเมืองหลายเมืองและหลายวัตถุประสงค์ เช่น เมือง Detroit เป็นศูนย์กลางการผลิตอุตสาหกรรมรถยนต์ เมืองชายแดนใต้ของแคลิฟอร์เนียป้องกันชาว Mexico ที่ลี้ภัยข้ามแดน โดยสร้างนิคมอุตสาหกรรมชายแดนเอาอุตสาหกรรมไปตั้งไว้

อังกฤษซึ่งเป็นเจ้าแม่ในการปกครองท้องถิ่นก็ใช้ทฤษฎีนี้สร้างเมืองใหม่ เรียกว่า New Town มีกฎหมายรองรับสร้างเมืองใหม่ให้คนอยู่ เป็น Resident หรือ Dormitory Town หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่เมืองพังเพราะสงครามถึง 67 เมือง

จีนก็ใช้ทฤษฎีนี้แพร่หลายเริ่มตั้งแต่สร้างเมืองชายแดน “เสิ่นเจิ้น” ไม่ให้คนจีนหนีเข้าไปสู่ Hongkong ร่วม 20 ปี จนเมืองนี้ขณะนี้เติบโตใหญ่พอๆ กับ Hongkong จีนไปไกลกว่านั้นเมื่อมีการกระจายอำนาจ (ทั้งๆ ที่เป็นสังคมนิยม) ออกไปอีก คือ ให้มีการปกครองตนเอง เรียกว่า เขตปกครองพิเศษ เช่น เซี่ยงไฮ้ เทียนสิน เฉิงตู (อีสานของจีน) และอีก 5 มณฑล มีการเลือกตั้งผู้ว่าเอง มี BOI ของตัวเอง เก็บภาษีเอง (ยกเว้นภาษีส่วนกลางที่เป็นภาษีการค้า) และกำหนดแนวทางการพัฒนาพื้นที่เอง

อเมริกาก็คล้ายกัน 50 มลรัฐมีผู้ว่าฯเอง มีการเก็บภาษีเองมี BOI ของตัวเอง มีตำรวจท้องถิ่นเอง ส่วนกลางดูแลการทหาร การคลัง การต่างประเทศ และกฎหมายรวมกันเป็นประเทศ เรียกว่า สหสาธารณรัฐ (United State)

ประเทศไทยเรามีนโยบายกระจายอำนาจมีองค์กรที่เรียกว่า องค์การบริหารราชการท้องถิ่น สนับสนุนให้มีเทศบาลเข้มแข็ง เลือกตั้งนายกเทศบาล เลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) เองให้มากขึ้น ให้พัฒนาท้องถิ่นด้วยตัวเองมิใช่อะไรก็ต้องพึ่งราชการส่วนกลางของบกลางทุกปี ที่ผ่านมากระทรวงทุกกระทรวงคุมลงไปถึงรากหญ้า จึงเกิดทฤษฎีการรวมศูนย์อำนาจ ทุกอย่างต้องวิ่งมาจุดเดียว โดยมีความคิดว่า ท้องถิ่นช่วยตัวเองไม่ได้ ผู้คนยังขาดความรู้ ไม่มีประสิทธิภาพในการดูแลตนเอง

ขณะนี้มีโอกาสมากขึ้น เมื่อ คสช.จะลงมาดูหน่วยงานที่สำคัญในเรื่อง คือ มหาดไทย ที่มีแนวคิดกระจายอำนาจสู่การปกครองท้องถิ่น แต่เป็นที่รวมศูนย์ให้กระจายการพัฒนาความเจริญ จะสร้างถนน 1 สาย ต้องรอรัฐบาลกลางสั่ง เป็นต้น

เขตเศรษฐกิจพิเศษเป็นเริ่มต้นที่ดี (จีนทำมานานร่วม 30 ปี) ควรแยกหน้าที่ออกเป็นเขตเศรษฐกิจ 1)เพื่ออุตสาหกรรม 2) เพื่อการท่องเที่ยว 3) เพื่อเมืองการค้าชายแดน โดยเฉพาะเมืองชายแดน 9 แห่ง ควรรีบทำทั้งหมด ขณะนี้จะเริ่มด้วยแม่สอด ชายแดนพม่า ซึ่งมีร่างเป็น พ.ร.บ.ออกมาแล้วคิดแบบตั้งนิคมอุตสาหกรรมแต่ขยายกำหนดพื้นที่ชายแดนออกไป BOI และระบบภาษีเป็นตัวเร่ง เอาสาธารณูปโภคเข้าไปให้เต็มที่ ระบบถนน รถไฟ สนามบิน ไฟฟ้า ประปา ขยะ จะช่วยทำหน้าที่ คล้ายเสิ่นเจิ้นที่จะเป็นเมืองป้องกันการข้ามแดนได้ด้วย

การท่องเที่ยวได้เคยวางแผนไว้ 3 แห่ง นอกจากกรุงเทพมหานคร คือ 1) ภูเก็ต (ควรยกระดับให้เป็นทั้งเขตเศรษฐกิจพิเศษพร้อมกับเขตปกครองพิเศษ เลือกตั้งผู้ว่าฯ และเก็บภาษีเอง 2) พัทยา และ 3) เกาะสมุย โดยเฉพาะภูเก็ตมีความพร้อมมากที่จะยกเป็นเมืองพิเศษแข่งกับฮ่องกง สิงคโปร์เพียงจะกระตุ้นให้เป็นศูนย์การเงิน เป็น Free tax zone เพียง 10 ปี ก็น่าจะทดลองทำดู

เมืองอุตสาหกรรมสำคัญเป็นต้นแบบของทฤษฎีนี้ ก็ควรจะกำหนดเป็น Zone เช่น 1) Zone มาบตาพุด ทุกภาค ทุกกลุ่มอุตสาหกรรมเป็น 1 Zone ทางเหนือก็มี 2) Zone เชียงใหม่ ลำพูน อีสานก็อาจจะ 4 แห่ง ที่ควรมาก เช่น อุบลราชธานี อุดรธานี นครราชสีมา และขอนแก่น ทางใต้ก็มี จ.นครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี สงขลา เป็นต้น

เริ่มด้วยการกำหนดพื้นที่ Zone มีฟังก์ชั่นที่เฉพาะรองรับผังเมืองรวมเอาถนน รถไฟ ท่าเรือ สนามบิน ขนาดย่อมมาลงให้ดูแลกันเองให้อำนาจ Foreign Direct Investment เหมือนจีน ประเทศไทยจะก้าวหน้ากว่านี้ การพัฒนาจะกระจายออกไปไม่กระจุก เพียงแต่ต้องคัดเลือกนักการเมืองที่มีคุณภาพให้เข้มข้นกว่านี้และอย่าทะเลาะกันจนประเทศไม่เดินหน้า เราจะคอยดูผลงานเรื่องนี้ของ คสช. โชคดีครับ